 |
| Bên ly rượu đỏ, nhớ chuyện quá khứ |
Đoàn Thành Trung
Trung ở khu Nguyễn Kim cũng là cư xá cho công chức quân nhân cấp thấp, trả góp trừ một chút lương tháng .
Nhờ ở khu bình dân, nhà san sát nhau, nên tuổi thơ 10 -15 tuổi, có cả đám bạn cùng trang lứa, họp lại chơi đùa. Bắn đạn, chọi đáo, tạt hình, tạt lon, đập tường (Đập đồng tiền nhôm 50 xu vào tường cho bật ra, không được văng ra khỏi mức). Người xa nhất đươc chọi các người khác, chọi trúng là ăn tiền. Trật thì tới phiên người ở mức kế. Lớn một chút, ra bùng binh sân cỏ trước trường Nguyễn Tri Phương chơi đánh U (đánh chỏng) đá banh, tranh giải giửa các xóm, thường bị xóm nhà lá giật giải. Xóm nghèo trẻ em lanh mạnh hơn.
Tới 13 tuổi vào hướng đạo, thiếu đoàn Cao Thắng đạo Diên Hồng. Anh Phan văn Long, giám học trường Cao Thắng làm trưởng đoàn. Bắt đầu xa rời các trò chơi đường hẻm, chỉ còn chơi đá banh, và tham gia làm báo nguyệt san khu phố. Trong xóm có anh Đức lớn hơn Trung một tuổi, học trường Taberd, con đại uý Lê làm trong Uỷ hội Quốc tế, trụ sở ở đầu đường Lý thái Tổ, Công trường Cộng Hoà trường Pétrus Ký, học chương trình Pháp, có nhiều ý kiến kêu gọi các bạn trong xóm tập viết bài, vẽ tranh cười, và sưu tầm. Làm ra tờ nguyệt san, truyền tay nhau đọc. Được 4 số thì ngưng hoạt động. Đức cũng có sáng kiến gom góp sách của các bạn làm thành thư viện cho mượn sách. Trung hay mượn đọc Tintin, Patrouille de Castor (Đội Hải Ly) một đội thiếu niên Hướng Đạo đi cắm trại và bất ngờ khám phá ra …. . cứu dân làng. Asterix & Obelix 2 chàng xứ Gaulle đánh quân La Mã xâm chiếm Pháp thời Cesar. Nhờ đọc mấy chuyện bằng tranh nên có dịp học thêm tiếng Pháp, rồi viết văn kể lại chuyện đăng báo cho bạn trong xóm đọc.
Năm 1964, Trung vừa đậu Trung học, được cho đi khỏi nhà để cắm trại hướng đạo. Chỉ có 5 người gồm 3 đội trưỡng và hai đội phó, đều học trường Kỹ thuật Cao Thắng. Đem theo xe đạp, cắm trại tại Hòn Chồng. Lúc đó tại đây hoàn toàn không có nhà dân, sát biển là một vườn trồng dừa, đội Hướng đạo cắm trại tại đây, chỉ có 5 đứa nầy và một anh bạn HĐ người Nha Trang. Đạp xe dọc theo bờ biển đến khu Ba làng gần trường Đồng Đế mới có chợ là mấy sạp lợp lá, chỉ nhóm buổi sáng thôi. Góc phía Hòn Chồng, bước vài bước xuông nươc, lội ra khoãng sâu ngập đầu là có rặng san hô còn non mềm. Tụi nầy mang kiếng lặn, úp mắt xuống xem cá nhiều màu lượn lờ trong đám san hô. (kiếng lặn thuở đó làm bằng cao su ruột xe hơi, một mặt kính trong dầy 5 ly, cắt hình hột xoài, lồng vào ruột xe rồi dùng vòng cổ dê bằng tôn mỏng niền kín lại. Trên bờ biển có nhiều con đĩa biển(đồn đột) lớn bằng bắp chân, đen, đầy lông. Không thấy ai thu nhặt làm thức ăn.
Năm 1969, dọn sang ở Dương Bá Trạc Q8, lúc đó đang học năm thứ 2 Phú thọ. Còn Đức năm thứ 4 Y Khoa. Từ đó ít gặp nhau nữa.
Thời đó Saigon hay có đấu võ đài ở sân Tinh Võ Chợ lớn Q5 đường Nguyễn Trãi. Huỳnh Tiền thường thắng Boxing, còn đấu võ tự do ( như kick boxing, muay Thai) thì có thắng có thua. Họ hay mời các vỏ sỉ Cao miên sang VN đấu, nghe đồn võ sỉ Cao Miên có ngậm cà tha (một loại bùa ngãi gì đó) nên không biết đau. Sân banh Vườn Ông Thượng nhỏ quá, sau năm 1958, thì thường đá banh ở sân Renault(Sân Thống Nhất) đường Nguyễn Kim, gần hãng bia Con cọp (BGI : Brasserie et Glasserie de l’Indochine).
oOo
Trung cũng có rất nhiều kỹ niệm với Nha Trang Ninh Hoà, Dốc Lết, Tuy Hoà trong khoảng thời sau 1975. Những người bạn, kẻ đi HO người ở lại. Những đời sống thật, nhũng điều mắt thấy tai nghe. Năm 1983 - 84, Trung có dịp nhận một việc làm ở Nha Trang. Một kỹ sư đàn anh, trước Trung 5 năm, làm nhà máy giấy Cogido (Khu kỹ nghệ Biên Hoà) sau 1975 xin nghỉ, ra ngoài làm tư, hợp tác với trường dạy nghề Lê thị Hồng Gấm, hiệu trưởng là bạn học thời trung học. Trường LTHG nhận hợp đồng bán và lắp đặt một nồi hơi cho XN Dược phẩm Phú Khánh.
Lúc nầy hai tỉnh Phú Yên (tp Tuy Hoà) và Khánh Hoà (tp Nha Trang) sát nhập thành tỉnh Phú Khánh. Vài năm sau lại tách ra làm hai tỉnh. Sau Trung có dịp ra Tuy Hoà làm việc cùng với Nguyễn Lương Duyên NN K9 Thuỷ Lâm.
Đàn anh nầy muốn giao cho Trung việc lắp đặt một nồi hơi củ cho XNDP Phú Khánh. Nghe làm ở Nha Trang là Trung nhận lời liền. Lần đầu đi Nha Trang cắm trại Hướng Đạo năm 1964 đến nay đã gần 20 năm. Hai anh em ra ở Khách sạn Nha Trang đường Độc Lập lúc nầy còn quốc doanh, nhưng cũng lịch sự. Đi đến XN, nằm trên Quốc lộ 1, gần đèo Rù rì hướng đi ra Bắc, để xem qua địa điểm, lò hơi, và giới thiệu Trung với Ban Xây dựng Nhà Máy.
Nhà máy đang xây dựng, nhà xưỡng vùa xong, đang vào giai đoạn lắp đặt máy bào chế dược. Trung và anh bạn ở Nha Trang ở hết ba đêm. Ban ngày thì đến công trường bàn tính việc lắp đặt. Nhà máy hổ trợ về cơ khí như cho mượn Gió đá, Máy hàn điện…Saigon chỉ đem thợ ra thôi. Nồi hơi thì đã đem ra rồi, chỉ kiểm lại tình trạng lò củ còn xài được, các phụ tùng thiết yếu nào còn thiếu. Tối đến về khách sạn Trung tính toán báo giá cho anh bạn, những gì cần để lắp đặt lò hơi lên.
Sau đó Trường LTHG làm bản chiết tính và hợp đồng với Dược Phú Khánh. Trung thì ký hợp đồng với LTHG, theo giá cả mà Trung đã tính với anh bạn. Còn LTHG hợp đồng với Phú Khánh bao nhiêu thì tuỳ họ. Ít lâu sau thì biết tin đàn anh đã vượt biên. Trước khi đi ảnh giao cho Trung tiếp nối công việc hoàn thành trách nhiệm với bạn Hiệu trưởng LTHG.
Nhờ công việc nầy mà Trung kết nghĩa được một người bạn người Nha Trang nhỏ hơn Trung bốn tuổi, tên Nguyễn hữu Sỹ. Sỹ là cán sự Y Tế, ngành thiết bị y tế, nên hiểu biết rộng trong lảnh vực máy móc bào chế dược. Rất được ban GĐ nhà máy coi trọng. Được giao nhiệm vụ trưỡng xưỡng Cơ Điện phụ trách lắp đặt thiết bị và giúp đở nhóm thợ Sàigon ra lắp nồi xúp de. Xưỡng Cơ điện của nhà máy được 4 người thợ điện lạnh, thợ gò hàn. Họ rất vui vẽ thân thiết với 4 thợ Sài gòn ra. Nhóm của Trung khỏi mướn chổ ở, Sỹ cho về nhà ngay đường Hòn Chồng cách biển 50m, ở cho vui đi tắm biển cũng gần. Năm 1983 nếp sống ở đây còn rất bình dân. Giăng mùng nằm ngoài hàng hiên thông thoáng, mát mẻ. Chiều làm về, đi tắm biển, rồi về nhà ăn cơm, nhậu. Gần nhà có bán chả cá hấp, chả cá chiên thơm, dai, và rượu gạo. Rượu gạo nấu ngon, không pha chế, không làm nhức đầu. Chị Lan vợ Sỹ, người Tuy Hoà, cũng làm công nhân XN dược nầy, nấu cơm cho cả bọn ăn.
Những năm sau 1975, thời đổi tiền, đánh tư sản, giá lương tiền, ngăn sông cấm chợ đã qua. Năm 1980 Trung nghỉ XN ra ngoài làm việc, với những hợp đồng khoán việc cho tư nhân. Lương bổng cao, xong việc là nghỉ. Do đó Trung cùng mấy người thợ nhóm lại, như một gánh hát rong, hát xong một tuồng, chia tiền rồi mạnh ai nấy trở về, chờ tuồng mới. Họ là thợ hàn, thợ sắt làm trong các XN quốc doanh nên xin nghỉ một hai tuần chạy sô ngoài cũng dể.
Mãi sau năm 1990 mới bắt đầu có Việt Kiều về thăm quê hương, du lịch phát triển lên, dân chúng làm ra tiền và cán bộ cũng giàu có lên. Có nhiều Giám Đốc đãng viên giữ được phẩm chất, có nhận những món tiền của tư nhân biếu tặng, nhưng không phải là hối lộ hay mua chuộc. Rất may là trong những hợp đồng Trung làm, chưa hề có hối lộ hay mua chuộc.
Thí dụ: Nhà máy gổ Tân Mai cần một nồi hơi, đốt bằng củi, dăm gổ. Họ nhờ ĐH Bách Khoa báo giá một nồi hơi ống nước của Liên xô chế tạo. GĐ nhà máy chợt nhớ đến Trung. Ông trưởng phòng Kỹ thuật đến nhà, đưa Trung bản vẽ và nhờ cho giá cho toàn bộ công việc. Tuần lể sau Trung lên nhà máy nộp bảng báo giá. BGĐ họp bàn ngay và soạn hợp đồng cho Trung ký. Trường Dạy nghề LTHG, cũng như trường ĐH Bách Khoa, họ làm hợp dồng cho trường đứng tên hưởng 20% cho trường. Còn giáo viên bộ môn họ báo giá và thuê thêm thợ để thực hiện hợp đồng. Cũng tương tự như anh bạn của Trung hợp đồng với trường Lê thị Hồng Gấm. Còn nồi hơi thì mua lại của các XN ngoài Bắc dư xài bán lại. Sau nầy Trung mới biết giá Trung đưa ra chỉ bằng phân nửa của ĐH BK.
Rồi những người bạn NN K12, K13 đem việc làm đến cho Trung như Hiến, Việt, Lê, Ân. Nguyễn Lương Duyên K9, Lương Mạnh Tiến K13. Họ cũng làm công chức, những trưởng phòng, Giám đốc vô tư. K14 có Hải GĐ XN, Thạch Quốc Vinh GĐ cơ sở thương mại tư nhân (Nhà máy đường Bourbon có mua nhiều thiết bị củaVinh), Hảo Công thôn K14 làm nha Nông cơ, mua lại các máy cày MTZ của các Hợp tác xả NN bán rẻ. Đem về xưỡng, mua phụ tùng nhập của LX, tân trang lại và bán giá có lởi. Sau nhập phụ tùng của MTZ về bán cho các xưỡng sửa chửa máy cày. (Bourbon có ghé mua) Hảo còn mua một miếng đất trên đồi trong khu Bạch dinh Bảo Đại, nhìn ra biển, xây được mười biệt thự, giá mỗi cái (2005) đã hơn 1 triệu đô Mỹ. TTBinh có rủ Trung, Vinh, Hải, Thành ra chơi do Hảo mời, hơn một lần.
Còn những người bạn Nha Trang thì sao?
Sỹ sau làm đìa nuôi tôm, nhờ kiến thức sâu về dược phẩm, hoá chất diệt khuẩn, tạo oxy trong nước, trị bệnh đường ruột cho tôm. Trúng nhiều mùa tôm, nhà đường Hòn Chồng lên giá chóng mặt. Ân K12 nhờ Sỹ giới thiệu cho bạn tên Phụng bên Pháp về muốn nuôi cá với trường ĐH Thuỷ sản Nha Trang. (Trường có trại nuôi cá thử nghiệm lớn lắm trên đường vô Cam Ranh). TT Bình và anh Nghiệp về VN ra chơi với Sỹ nhiều lần. Những công nhân năm xưa, nay cũng đều khá giả, một phần cũng nhờ giá đất lên cao. Anh Tập GĐ nhà máy đã vê hưu, người hiền lành giản dị, sống trong căn nhà được cấp, làm đại lý phân phối thuốc Tây. Gia đình Sỹ ngoài Dốc Lết cũng nuôi tôm một thời có lời nhiều, nay chuyễn sang kinh doanh, do mấy đứa em cháu làm.
Một bạn tên Cao Điền ở Ninh Hoà, nhà làm hột vị lộn bỏ mối. Mổi lần ra Ninh Hoà, Dốc Lết chơi là mua hột vịt lộn úp mề tròn về nhậu. Hột vịt ngon đặc biệt nhờ vịt ăn nhiều cá tạp cá bột. Cao Điền là trung uý sau đi diện HO nay ở West Palmbeach (Florida). Nguyễn Hiếu, làm vá lốp xe, tối về còn đi soi ếch cho bạn Trung nhậu. Hiếu vốn là Đại uý Trực thăng, rớt máy bay mấy ngày trước khi Nha Trang mất, bị bắt làm tù binh, rồi được thả vì không biết Hiếu là đại uý phi công. Đi HO 1992 với vợ và 5 thằng con trai. Năm 2010 Trung có đến ở nhà Hiếu ở Boston (tiểu bang Massachusetts) và nhà Điền con gái là dược sỉ, nhà có hồ bơi. Đải vợ chồng Trung đi chơi Disney World (Orlando), ngũ KS Hilton hai đêm để thăm hết Disney land.
Năm 1983, Vợ chồng bạn tên Mỹ học chung Cao Thắng và KS Phú Thọ. , rủ vợ chồng Trung đi Đà Lạt chơi ở KS Palace. Vợ chồng Mỹ gốc bắc 54, vợ học Trưng Vương, Mỹ cũng đi Thủ Đức một lượt, được biệt phái về Điện lực Sàigon, và cũng cải tạo chung ở trại Trảng Lớn Tây Ninh, Sau đi Mỹ 1990 diện đoản tụ gia đình bảo lảnh. Vừa mất năm 2018 được 71 tuổi. Hai thằng con trai đã có vợ có con ra riêng. Vợ ở một mình đã 67 tuổi, đang làm bạn với một ngươi ở Queenland, bạn làm chung Điện lực với Mỹ. Xưa học ở NZ.
Phòng kiểu Tây, cao, cửa sổ lợp kiếng, kéo màn che nhìn xuống hồ Xuân Hương. Phòng tắm còn dùng bồn tắm kiểu xưa tráng men trắng, có bốn chân, vòi nước vòi sen thời Pháp vẫn còn sáng loáng. Buổi sáng xuống sảnh tiếp tân ngồi uống cà phê sửa, bánh croissant, thiệt ngon. Ông chồng là thẩm phán, vợ làm thư ký toà án, hiền lành, cởi mở thân tình. Cuối cùng khi về hưu xin được làm đại lý bán vé số, chị ngồi tại sạp trên dốc Hoà Bình, anh cầm vé số đi bán dạo, thằng con trai làm tài xế lái xe hàng cho chủ, vợ thì ngồi bán bông trước cửa chợ. Sau nầy nhiều lần lên Đàlat chơi vẩn ghé thăm anh chị, họ vẩn vui vẽ hạnh phúc ở trong căn nhà được cấp trong khu Hà huy Tập gần Bưu điện.
Năm 1985, cũng đi du lịch với thầy cô giáo trường Bui thị Xuân tại Đà lạt. Mướn xe đò loại xe chạy miền Tây trước 75(chưa có xe mới). Lúc nầy các biệt thự lớn bị tịch thu được cho phép phục vụ đoàn thể đi nghỉ mát (không cho cá nhân trọ). Nhà khách Tỉnh Uỷ đường Quang Trung, ngày xưa là của TGĐ ngân hàng, dành cho Cán bộ cao cấp, khách của Tỉnh vô ở, dự hội nghị.
Chăn nuôi trồng trọt, Trung chỉ biết từ Khánh Hoà vào Cà mau, đã phát triển nhiều. Khánh Hoà nuôi tôm, tư nhân giàu có, 2000 TTBinh về VN hay đi cùng Trung ra Nha Trang (ít nhất là 3 lần) ăn nhậu với nhóm nuôi tôm bạn của Sỹ, chỉ là người dân bình thường, học hỏi nhau, chăm lo cần mẩn, trúng nhiều mùa tôm. Bạn học ĐHSP lớp bà xả Trung làm giáo viên khu Vạn Giả Khánh Hoà cũng làm giàu nhờ nuôi tôm ngoài giờ dạy học. Rồi kéo dài vô Nam các tỉnh đã có nhiều phố xá thị trấn, thành phố hơn xưa nhiều. Khánh Hoà, Phan Thiết nghề đánh cá biển cận duyên, và ra biển xa mới có va chạm ở hải phận Quốc tế, mới có xâm phạm hải phận Indo Malay bị bắt giử….
Còn trong miền Nam thì tư nhân phát triển mở rộng vườn cây ăn trái (có Thành K13 công thôn mở trại giống cây trồng ở Cái bè, Nguyễn Côi K12 Công thôn vựa bán phân bón, thuốc trừ sâu, có hai con gái du học ở Fairfield, đại học Sydney). Nhiều người nuôi Cá Basa bè dọc theo Sông Hậu, Châu đốc, Long Xuyên, trở thành những nhà giàu lớn, xe hơi nhà lầu, ăn chơi nhậu phòng VIP, có ca cổ nhạc, ca sỉ vọng cổ phục vụ, tiền tip cho cả trăm đô Úc. Nghe tin Tỉnh Sóc Trăng đi tiên phong trong việc mở lại quán Bar, Vũ trường sau đợt 4 Covid. Còn Cà Mau, Hà tiên, dân đã nuôi tôm, cá chẽm từ 20 năm trước.
Tiện thể Trung kể về một thằng bạn của em vợ. Tụi nó học chung Nông lâm Súc Bảo Lộc, tên Thân, năm 71 học SQ Thủ Đức ba gai nên ra trường cấp Trung sỉ, rồi trốn lính, sống lang thang ở nhà các bạn ở Sàigon. Sau 75 mới trở về Di linh sống với mẹ. Nhà hai tầng ngay hông chợ Di linh. Thân lấy vợ, Cán sự Y Tế, mở phòng khám Phụ khoa, tại nhà, có nhiều đồng bào Thượng đến khám. Thân mua đất tự tay cuốc đất phá rừng trồng cà phê hơn hai mẩu. Cho 2 đứa con gái du học Canada (nhờ chị vợ ở Vancouver). Đã làm xong thủ tục định cư Canada, nhưng chờ qua mùa Covid. Cuối tháng 9/2021 đến Vancouver. Chỉ được 2 tháng là qua đời vì bệnh tim hôm 26/11/2021. Định mệnh khắc nghiệt! Đã làm việc giỏi siêng, giàu có bằng mồ hôi, sức khoẻ, rồi mắc bệnh tim…cũng xong, hoàn thành tâm nguyện vợ con có đời sống yên ổn ở Vancouver.
oOo
Trong lúc ăn nhậu vui chơi với bạn bè, Trung hay nói là mình cũng lập được một kỹ lục thế giới. Đó là: Trung là người nhỏ tuổi nhất đi coi mắt vợ lúc nàng mới mở mắt chào đời.
Lúc Trung 2 tuổi, má bồng đi thăm bà bạn mới sinh bé gái, cô gái nầy là vợ Trung sau nầy. Không ai có ý kiến gì.
Mãi đến năm rồi, kể chuyện nầy với cô bạn học của vợ Trung, bà nầy cũng tuổi 70. Bả nói: ”Anh đi coi mắt, nhưng bạn tui không thèm mở mắt nhìn anh đâu”. Ủa! Sao chị biết?” “Cũng dể thôi, trẻ sơ sinh thường nhắm mắt ngũ suốt, có mở mắt đâu mà cho anh xem mắt. ”…. . ”Nhưng lở có thần giao cách cảm, cô bé mở mắt, nhoẻn miệng cười với tui được không?"
Thật sự là lúc đó Trung mới lên 2, còn em mới sinh ra đời nên hai vợ chồng không nhớ được chi tiết có mở mắt hay không? Điều nầy phải hỏi 2 bà má mới xác định được.
Chắc cũng sắp gặp lại 2 bà rồi !!!
Đoàn Thành Trung
