Đoàn Thành Trung
 |
| Cựu Giảng Nghiệm Viên - Khoa Công Thôn, ĐHNN 1971-1975 |
Trung tâm kỹ thuật Phú Thọ có 5 trường: Kỹ Sư Công chánh, Điện, Công Nghệ, Hoá học và Hàng Hải. Chương trình 4 năm. Riêng ban Hàng Hải học 3 năm tại trường rồi đi thực tập 1 năm trên tàu viển dương. Có 2 ban là ban Pont và ban Machine. Bằng cấp là thuyền trưởng hoặc máy trưởng.
Đến năm 1967, mỗi trường KS chỉ tuyển vô 30 sinh viên. Năm 1968 đến 1975, tuyển 50 sinh viên mổi năm. Không thể tuyển nhiều hơn có lẻ do trường không đủ máy móc thiết bị, phòng thí nghiệm cho SV thực tập.
Hai năm đầu về khoa học cơ bản, các trường KS học chung Toán và Lý. Do các GS của trung tâm đề ra chương trình học các môn toán, vật lý, điện, nguyên tử riêng cho KS, không cần phải học lấy tín chỉ Toán Lý nhờ bên ĐH Khoa Học Saigon. Trái lại, sinh viên ĐH Sư Phạm phải lấy chứng chỉ Toán, Lý, Hoá, và Sinh ở ĐH Khoa Học, khó hơn nên rất dễ bị ở lại lớp nếu không lấy được chứng chỉ cần thiết.
Còn các môn chuyên ngành thì hội đồng giáo sư mỗi trường tự đề ra chương trình dạy cho thích hợp ngành nghề. GS thỉnh giãng là những KS lâu năm trong nghề phần lớn có bằng Master nhờ đi tu nghiệp nước ngoài. Mục đích để SN học được những điều thực tế trong nghề. Chương trình học do GS thỉnh giảng tự đề ra dạy và đưa SV đến thực tập tại cơ sở GS làm việc.
Quan trọng cho việc đào tạo KS là đi thực tập 3 tháng hè năm thứ 2 và thứ 3, tại các nhà máy. Việc nầy giúp SV có kiến thức thực tế và tìm trước việc làm thích hợp. Hơn nữa sau 3 tháng thực tập còn được nhà máy, cơ sở trả lương cho KS tập sự. Đó là sự kết hợp giữa nhà trường và công kỹ nghệ. Mổi nơi chỉ gởi đi thực tập được một, hoặc hai người.
Giống như ngành Kỹ Sư Nông Nghiệp, các bạn có thể đi thực tập tại các trại chăn nuôi, nông trại, trại gây giống cây trồng, nhà máy thức ăn gia súc, phân bón. Hoặc trại nuôi cá, nuôi tôm. Đi thực tế trồng trọt gây giống lúa, nấm…
Giáo Sư Châu văn Khê, khoa trưởng ban Công Thôn mạnh dạn giao cho Trung và Quan, chỉ là hai người học kỹ thuật từ trung học Cao Thắng lên Kỹ Sư Công nghệ, được chủ động trong việc tổ chức xưỡng máy, tự dặt ra chương trình học vẽ Kỹ nghệ, học tổng quát về máy nổ, lý thuyết và thực hành. Các thầy cô bị ràng buộc nhiều thứ nên không còn thì giờ để thực tế hoá bài giãng.
Nói đến việc Giãng nghiệm viên khoa Công thôn, Trung cũng rất ngạc nhiên thấy mình có đủ tự tin để hướng dẩn các bạn năm thứ 3 nghĩa là chỉ kém mình đôi ba tuổi. Có lẻ nhờ sinh hoạt Hướng Đạo. Còn anh Quan thì lớn tuổi hơn Trung đến 3 tuổi nên già dặn hơn.
Môn máy nổ, Trung phải nhờ ông thầy người Pháp tên Portay dạy ở Trường KS Công nghệ. Thầy biết Trung phải dạy môn máy nổ cho bên Công thôn ĐHNN, nên sẳn sàng cho hết một bộ phim slide gần 300 tấm, và một thùng sách dạy động cơ bằng hình ảnhmà thầy đang soạn để giãng dạy cho các trường dạy nghề ở VN. Một thầy người Pháp nữa tên Granottier dạy nấu thép, làm khuôn đúc gang thép. Thầy nầy có 2 assistant giúp phần thực hành cùng SV làm mẩu bằng gổ,khuôn đất, vv. Hai thầy nầy là nhân viên của phái bộ văn hoá Pháp, có văn phòng trong Tổng lảnh sự đường Phan đình Phùng cũ.
Nhờ đó việc hướng dẩn lý thuyết trở thành việc xem hình trên bảng bằng máy chiếu over head projector (ban Công thôn có máy chiếu và máy in Roneo fax) nên Trung in ra hình phát cho SV, giấy trắng khổ A4. Trong giờ học vẽ kỹ nghệ, SV chỉ cần bút chì và thước kẻ (vẽ ketching thì cũng không cần thước hay compas,vì mục đích là để hiểu và truyền đạt ý qua hình vẽ chớ không cần phải vẽ đẹp như hoạ viên). Trung còn đi mượn phim hoạt hình dạy lý thuyết máy nổ cho thợ thuyền, sửa chữa tháo ráp cơ giới của hãng RMK gần núi Châu Thới (Lúc nầy sau 1972 nên RMK chuyễn giao cho VN, mấy đứa bạn cùng lớp đều được giao làm giám đốc các khu Châu Đốc, Thủ Đức, Nha Trang, Đà Nẳng, không phải đi học SQ Thủ Đức như Trung vì nhu cầu cấp bách. RMK sau đổi tên thành VKX, Tổng GĐ là Bửu Đôn KS Công Chánh học Mỹ về). Tóm lại học lý thuyết về Máy Nổ trở thành xem hình slide, xem phim hoạt hình, phim tháo ráp máy nổ, phim dạy an toàn khi xử dụng xe cơ giới.
Trung nghĩ rằng các đại học ngành nghề như ĐH Kỹ Thuật, ĐH Nông Lâm Súc, đào tạo KS hữu hiệu hơn nhờ các KS sau khi tốt nghiệp, trãi qua việc làm thực tế, rồi đi tu nghiệp các nước văn minh như Anh, Mỹ, Pháp, Úc, Hoà Lan..vv. thay thế các vị thầy thời Pháp, nên việc giãng dạy bớt từ chương dần đi. Trong ĐHNN, các giảng nghiệm viên được gởi đi tu nghiệp hàng năm, ban nào cũng có, nhờ trợ giúp của ĐH Florida, Viện trợ Pháp cho NN, IRI Philippine, Hoà lan…Trung và Quan được Pháp cho học bổng học ngành Tồn trử, chế biến Nông sản tại Mont Pellier năm 1975, nhưng tiếc thay biến cố tháng 4, 1975 xảy ra, thay vì đi Tây, Trung và Quan đi cải tạo ở Tây…Ninh (Trại Trảng Lớn).
oOo
Nhân đây, để Trung kể lại kỷ niệm thực tập hè năm thứ 3 cho các bạn thấy các hãng xưỡng nhà máy giúp tận tình cho việc đào tạo như thế nào. Trung và một người bạn chọn hãng dầu Shell ở Nhà Bè. Chắc các bạn sẽ đặt câu hỏi: Trời, có mấy cái bồn chứa dầu mà học cái gì?
Đón xe bus đưa rước nhân viên, Trung và bạn đến hãng xăng dầu Shell ở Nhà Bè. Nhân viên Văn phòng đưa vào gặp Giám Đốc người Pháp rắn rỏi khoảng trên 40, vui vẻ bắt tay mời ngồi. Ông cho gọi một người VN là KS dầu khí học Canada về, đang trong thời gian tập sự tại hãng Shell chờ bổ nhiệm vị trí chính thức. Sau phần giới thiệu, ông giao cho 2 SV tập sự đi theo KS tập sự, làm 2 đề tài do ông đề ra.
Đề 1: Tính thời gian cần thiết cho một tầu chở dầu bơm hết vào bồn. Tàu nầy có thể giao xăng 92,95,JP4 cho máy bay…hoặc dầu DO,FO ,Kerozen..
Đây là một bài toán căn bản về Cơ học Lưu Chất. Đo chiều dài đường ống dẩn từ bến tầu đến bồn,đêm có bao nhiêu co (coude, elbow) valve…rồi làm bài toán về sự mất năng lượng trong đường ống (Có Engineering Memory cho heat lost của các loại valve, elbow, reducer…Rồi từ đó suy ra vận tốc nhiên liệu di chuyễn trong đường ống tuỳ theo viscosity của từng loại xăng dầu, và áp lực đầu bơm. Ba anh em làm việc miệt mài, anh KS Canada cũng dân Saigon học Pétrus Ký nên rất mến nhau. Một bản kết quả cho từng đường ống (cả thảy 12 đường ống) dẩn vô trên 50 bồn dầu mổi bồn đường kính 8m,cao 8m ,chứa khoảng 350 tấn dầu. Trình GĐ xong, ổng giao cho đề 2.
Đề 2: Tìm hiểu cách thức phân phối xe bồn xăng dầu đến các cây xăng trong thành phố hiện tại. Giao vừa xăng 92 , 95, Do, Kerozen (dầu lửa xài cho bếp dầu hôi,Saigon chưa xài Ga PLG). Thử Tìm, đề nghị giải pháp xe bồn vô lấy dầu rồi đem phân phối sao cho nhanh nhất. Mổi xe bồn thường có hai hoặc ba ngăn lấy dầu khác nhau.Vào trạm lấy sao cho nhanh nhất đủ loại dầu.
Nộp bản kết quả xong, hôm sau GĐ kêu 3 anh tập sự vào phòng rồi cho coi quyển sách tính thời gian bơm dầu của công ty lắp đặt bồn dầu và đường ống dẩn. Trong đó có các giản đồ vẽ đường biểu diễn như hàm số của từng loại dầu cho từng đường ống đến bồn nào. Chỉ cần lấy giản đồ ra đối chiếu số lượng dầu cho ra thời gian. Nhờ ước lượng được thời gian bơm dầu, mới điều hành thông báo giờ cập bến cho các tàu tiếp sau biết, tránh việc ùn tắc đường sông ra vô bến bơm dầu. GĐ đối chiếu kết quả report của tụi nầy với giản đồ thì đúng được 97%.
Trưa ăn cơm tại phòng riêng cho các kỹ sư, chỉ khoảng 10 người kể cả 3 KS tập sự. Ăn kiểu Tây, bàn trải khăn trang trí hoa tươi, mọi người đều có khăn ăn ly uống nước, ly uống bia hay coke, juice… Người hầu bàn mang phần ăn ra cho từng người, rồi bánh ngọt kem trái cây. Trung còn dùng dao nỉa chưa quen. Tập sự kỳ thuật kèm thêm cả tập sự phong cách ăn uống Âu châu. Có lợi cho SV quá phải không các bạn?
Buổi chiều, GĐ kêu tụi nầy ra xem họ đo kiểm độ nghiêng của bồn số 10. Bồn nầy bị lún nền nên đã nghiêng dần rồi, nay đo kiểm thấy đã quá mực an toàn cho phép (khoảng 5 độ). Quyết định phải dời bồn sang nền mới kế bên, chỉ cách khoảng 10 mét. Nhóm thầu thi công dời bồn đã được thông báo chuẩn bị tuần sau bắt đầu làm. Bồn dầu hình trụ đường kính 8 m,cao 8m ,bằng tôn dầy12 ly.Tính trọng lượng bồn nặng khoàng 25 tấn.Không hiểu công ty thi công dùng xe cẩu loại nào.
Nhớ đây là khu vực bồn dầu hoàn toàn cấm các vật gây tia lửa, như vậy động cơ xe cẩu dể gây cháy, cọ quẹt cẩu vào bồn thép cũng gây tia lửa, cho nên không thể dùng giải pháp cẩu. Xin nói thêm những yêu cầu bắt buộc khi vào cỗng kho xăng dầu Shell Nhà Bè là: Không được mang bất cứ vật gì có thể gây ra tia lửa. Hộp quẹt phải để tại cổng. Cấm không được mang giày đế da có đóng móng sắt (Thời đó các quí ông sang trọng còn mang giày đế da,đo đóng theo ni bàn chân,như giày nhẩy đầm,nhưng sợ đế mau mòn nên đóng thêm miếng sắt cở bằng ngón tay cái ở đế gót giầy). Vì sợ miếng sắt cọ với nền xi măng gây tia lửa. Khắp nơi trong khu vực bồn đều có gắn dung cụ đo nồng độ xăng dầu trong không khí. Thật vậy, những buổi trưa đứng gió,không khí có mùi xăng dầu nồng,dể bùng cháy nếu có tia lửa. Không được dùng xe cẩu,vậy làm sao nâng bồn lên? Làm sao nâng lên?
Bài toán vật lý về sức đẩy Archimede trong nước được áp dụng trong việc di dời bồn rổng nặng 25 tấn có diện tích đáy là 50 m2. Chỉ cần mực nước khoảng 0,6 mét thì sức đẩy đã là 30 tấn, như vậy bồn sẻ nổi lên, và chỉ cần kéo bồn đi như kéo một chiếc thuyền rỗng. Họ đã dùng bao cát xây thành bờ bao cao 0,8 mét chung quanh bồn, đường dẩn và vị trí nền mới. Lót thêm nylon cho bờ bao đở thấm thoát mất nước,bơm nước đặt tại bến tàu,bơm nước liên tục vào cái hồ tạm nầy là xong. Khi bồn nổi lên họ buộc dây đỏi vào bồn rồi kéo đi nhẹ nhàng nhờ các ba lan bằng gổ kéo dây đỏi như của các ba lan kéo buồm trên tàu bườm ngày xưa. Chỉ dùng nước và gổ nên không sợ có tia lửa nào hết.
An toàn.
Sydney, tháng 6, 2022
Đoàn Thành Trung
⇨ Đọc thêm:
Miên Man Dòng ĐờiCuối Mùa Thu
Những Chuyến Du Lịch Năm Xưa
