Chiều Trên Phá Tam Giang

Tô Thùy Yên (1938 - 2019) tên thật là Đinh Thành Tiên, sinh tại Gò Vấp. Học Trường Petrus Ký, ghi danh học Đại học Văn khoa Sài Gòn, ban văn chương Pháp, rồi bỏ dở. Có thơ đăng trên báo Đời Mới (thập niên 1950) trước khi xuất hiện và nổi tiếng trên tạp chí Sáng Tạo.

Tô Thùy Yên, Mai Thảo, Thanh Tâm Tuyền, cùng với các họa sĩ Duy Thanh, Ngọc Dũng là những người nòng cốt của nhóm Sáng Tạo, một nhóm sáng tác với phong trào "Thơ Tự Do" trên văn đàn Miền Nam vào thập niên 1960. Ông là người miền Nam duy nhất trong nhóm Sáng tạo. Theo Du Tử Lê, ông là một trong những tiếng thơ lớn, của 20 năm văn chương miền Nam.

Cuối năm 1963 ông nhập ngũ, phục vụ ngành chiến tranh chính trị. Chức vụ cuối cùng là thiếu tá, trưởng phòng Tâm lý chiến. Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, bị cầm tù ba lần, tổng cộng gần 13 năm. Cuối năm 1993 cùng gia đình sang Hoa Kỳ định cư theo dạng tù nhân chính trị ở Saint Paul, Minnesota rồi sau chuyển về sống ở Houston, Texas.

Tác phẩm
- Thơ tuyển (xuất bản ở Đức năm 1994; Minnesota, Hoa Kỳ, 1995)
- Thắp Tạ (An Tiêm, Houston, Hoa Kỳ, 2004).

 

Đọc thêm: 
-  Tô Thùy Yên Và Những Bài Thơ Viết Trong Tù - Phạm Tín An Ninh
-  Thức Cho Xong Một Bài Thơ - Ý Nhi
-  Nhớ Tô Thùy Yên - Trần Doãn Nho

Thơ Mục - Thơ Tuyển, 1995
1. Anh hùng tận
2. Ánh tàn dư
3. Bất tận cuộc đời hung hãn đó
4. Cánh đồng con ngựa chuyến tàu
5. Chiều trên phá Tam Giang
6. Chim bay biển Bắc
7. Đãng tử
8. Đêm qua bắc Vàm Cống
9. Đi về
10. Em nhỏ, làm chi chim biển Bắc
11. Giã biệt
12. Giấc hoành môn
13. Goá phụ
14. Hạ tàn
15. Hải phận
16. Hề, ta trở lại gian nhà cỏ
17. Kẻ vong tình
18. Mòn gót chân sương nắng tháng năm
19. Mùa hạn
20. Ngọn gió lạ thường sẽ thổi tới
21. Người ở lại
22. Những thành phố mà ta không ghé lại
23. Qua sông
24. Quán vắng vẻ
25. Sáng nay, ta còn đi bên nhau...
26. Ta về
27. Tàu đêm
28. Thao thức
29. Thân phận của thi sĩ
30. Thi sĩ
31. Thức giấc trong biệt giam
32. Tội nghiệp
33. Trường Sa hành
34. Tưởng tượng ta về nơi bản trạch
35. Và rồi tất cả sẽ nguôi ngoai
36. Vườn hạ
37. Tháng Chạp Buồn

1.  Anh hùng tận

Dựng súng trường, cởi nón sắt
Đơn vị dừng quân trọn buổi chiều
Trọn buổi chiều, ta nhậu nhẹt
Mồi chẳng bao nhiêu, rượu rất nhiều
Đây ngã ba sông, làng sát nước
Xuồng ba lá đậu kế chân bàn
Trời mới tạnh mưa còn thấp ướt
Lục bình, mây mỏi chuyến lang thang
Mấy kẻ gặp nhau nào có hẹn
Nên gặp nhau không giấu nỗi mừng
Ta gạn dăm lời thơ tặng bạn
Dẫu từ lâu bỏ việc văn chương
Thiệt tình, tên bạn ta không nhớ
Nhưng mà trông mặt thấy quen quen

Hề chi, ta uống cho say đã
Nào có ra gì một cái tên...
Tới đây toàn những tay hào sĩ
Sống chết không làm thắt ruột gan
Cũng không ai nhắc gì thân thế
Có vợ con mà như độc thân
Bạn hỏi thăm ta cho có lệ
Cuộc đời binh nghiệp. Ta cười bung:
Còn mươi tháng nữa lên trung úy
Có thể ngày mai chửa biết chừng...
Mặt bạn, mặt ta còn trắng cả
Như mặt trời chiều mới tạnh mưa
Tiếng hò mời dzô, dzô tở mở
Muỗi thủy triều chừng cũng giạt ra

Phía phía rừng tràm xanh mịt mịt
Sông không bờ, trời cũng không chân
Người thuở trước tìm vàng khẩn đất
Tiêu xác thân, để lại oan hồn
Ngày nay, ta bạn đến đây nữa
Đất thì không khẩn, vàng không tìm...
Bạn nhủ ta: đừng hỏi khó
Uống mất ngon vì chuyện loạn tâm
Ta chắt cho nhau giọt rượu sót
Tưởng đời sót chút thiếu niên đây
Giờ cất quân, đưa tay bắt
Ước cõi âm còn gặp để say

2.  Ánh Tàn Dư

Có một lời từ biệt dị thường
Mờ cổ tự
Khắc trên thân đá địa đầu mù...

Người ra đi ý chừng không trở lại

Bao lâu rồi
Bao lâu rồi đá ngủ phiêu bồng
Ôm giấc chiêm bao người gửi lại

Trời đất ngùi ngùi
Nắng mưa đắp đổi
Thiên thu mòn mỏi tiếng ru hời...

Rồi có một lần
Không chỉ bởi tình cờ
Ta đến đó

Đọc thấy lời từ biệt
Và ra đi

Đá ở lại
Đá ở lại
Triền miên lẩn giấc phiêu bồng

Mòn mỏi chiêm bao nhòa nhạt
Trời đất kia còn bao thiên thu?

Xin uống nốt
Xin uống nốt
Phần rượu còn sót lại đêm qua
Một lần nữa, nắm tay từ biệt
Cố giữ lòng tịnh lặng thinh không

Sao mai thất sắc
Van vỉ đêm tàn
Con chim nào vỗ cánh
Động gợn thời gian
Nhà ai hửng lửa
Dậm sương lan
Trôi trôi nỗi buồn vô dạng
Chạm mơ màng ngọn cỏ đầu cây

Ôi điều ước cùng thiên thu họa hoằn người sực nhớ ra chưa?

Trời dậy sáng
Như một lời nói mới
Hồng loang đám ruộng xa, hồng lên khóm tre cao
Mặt trời xao xuyến mọc...
Ôi có hừng đông nào chẳng làm ta muốn khóc?
Một ngày nữa xuống với đời ta
Vui biết mấy
Và cũng buồn biết mấy

Ta ra đi
Đường mở tự lòng ta...
Đi cho tới, tới rồi đi, miết miết...
Lòng không cùng, chốn tới biết là đâu
Ới những con đường như nét cắt
Hãy xẻ giùm ta thế giới thơm
Ta đi tới, lòng chỉ buồn một nỗi
Ôi làm sao đi hết những con đường!

Ta nhớ lắm
Mái nhà xưa khắng khít ngói âm dương
Cỏ bay bám tàn đi rồi mọc lại
Che những đời lạt nhạt sống cho qua
Ta nhớ lắm
Khu vườn xưa cây khế tím mùa hoa

Tuổi nhỏ nấp một lần chơi cút bắt
Chiều cuối hè gọi mãi chẳng còn ra
Ta nhớ lắm
Căn phòng xưa sách dựng cả trên nền
Những khuya khoắt chàng trai đầu bão mộng
Gọi hiển linh hằng thế kỷ ma hoang

Nào hãy như con gió thả mình đi
Trong hoan lạc mênh mang trời đất lạ...
Vinh quang cho người đang ở trên đường...
Đường thám hiểm, đường chiến tranh, đường sứ cống
Đường thỉnh kinh, đường hành hương, đường hôn phối, đường thương
buôn...
Ô, những con đường như dải nhạc
Vận hành ngời ký ức không gian
Mỗi sớm hôm nhân loại đi về...
Và cả những con đường thiên tai phế bỏ
Cả những con đường vừa có dạng đường...
Ta đi tới như người thừa kế mới

Hãy hát lên nào
Hãy hát lên nào, sao chẳng hát?
Hãy hát lên nào, vỗ trán hát
Những khúc bất ngờ
Như lửa bật ra từ đá chạm
Những khúc bất ngờ
Chưa từng ai hát trong trời đất
Trước tiên vui lấy một mình ta
Những sáng, trưa, chiều, tối...

Ô, không riêng mây, gió và chim
Mà cả thời gian cũng kết tập
Nao nức đi cùng ta trăm năm...
Nghe chừng ta đã già vô thủy
Nghe chừng ta vẫn trẻ vô chung
Và cát bụi nặng tình liên đới cũ
Thay phiên nhau mà tiễn chân ta...

Ta đến đây
Bờ bãi hỗn mang
Những di thể lên nấm lêu rêu
Của những gì một thuở huy hoàng
Làm khách tạm
Những chiều hôm nhìn lửa nhớ tiền thân

Nào phải chỉ đêm nay
Mà hằng đêm
Mà mãi mãi
Ta ngồi, đầu đẫm trắng sao sa...
Nào phải chỉ đêm nay
Mà hằng đêm
Mà mãi mãi
Lòng cời thao thức sáng âm u...
Hành giả ơi
Gà lay tỉnh một thế mé rừng hư định

Ôi điều ước cùng thiên thu họa hoằn người sực nhớ ra chưa?

Hãy hạnh phúc nhất thời
Như dấu lặng
Hãy hạnh phúc nhất thời
Như tiếng mưa rào, như lời cỏ hát
Như ánh chớp đùa, như hạt sương gieo
Như gợn nước lan reo mà tự hủy
Như cái ôm choàng, như cái vẫy tay
Như ánh mắt tình cờ đắm giạt dòng đời
Như những gì hiện biến hiện...
Hãy hạnh phúc nhất thời
Hạnh phúc mãi
Ôi cuộc trăm năm
Tấm chăn nghèo
Chắp chằm muôn mảnh vụn

Đời ta sáng mượn ánh tàn dư
Đến từ một hành trình đã tắt nghỉ

Cánh cửa lớn lao nào
Mở ra và đóng lại
Nhanh thật nhanh
Tưởng chừng không đóng mở

Cánh cửa lớn lao nào
Mở ra và đóng lại
Kín như bưng
Tưởng chừng không có cửa

Cánh cửa này, ta cũng sẽ đi qua

Ôi những thân đá tiên tri già hôn mê vạn đại

Đứng rải
Đường ta đi
Như những thân bằng chờ đưa tang lễ lớn
Ruỗng tâm can
Khóc thầm đời bể dâu...
Ta cũng khóc một chiều nào
Ôm chầm lấy đá
Thương cho ai
Thương cho ai...

Ôi điều ước cùng thiên thu họa hoằn người sực nhớ ra chưa?

Ta đi tới
Mong còn tới nữa
Nhìn thế giới mà ta thấy diệu kỳ
Trong khoảnh sáng buồn rầu
Chừng của một que diêm

Rồi đến một hôm nào
Ta mắc lại
Trên cành cây bất chợt gặp bên đường
Tấm áo sinh thời nặng trĩu bụi
Như một lời từ biệt nghe rồi quên

Ta ra đi
Đá ở lại
Thiên thu mòn mỏi giấc phiêu bồng
Chiêm bao nhòa nhạt...

Mãi mãi
Kể từ nay
Mây, gió, chim bay...
Không có ta cùng theo

Mãi mãi
Kể từ nay
Trời đất ngùi ngùi
Mưa nắng mới...
Ôi điều ước cùng thiên thu họa hoằn người sực nhớ ra chưa?

3.  Bất tận cuộc đời hung hãn đó

Tặng Nguyễn Thị Thụy Vũ
Ôi những rặng cao su thẳng lối ngay hàng
Ngang dọc dắt nhau ùa về vô cực điểm
Như cuộc hẹn hò tư tưởng không tới nơi...
Ôi những rặng cây mang án tử hình treo
Sẽ chẳng còn phun tỏa bao ngày trên mặt đất này - mặt đất bôi trôi
Dẫu những rặng cây đang bừng tuổi thanh xuân
Tàn lá xanh mun, phát tiết nhựa nguyên nồng
Ôi những con đường phân định mỗi lô cây
Những con đường đất máu
Những con đường, nườm nượp những con đường
Song song nhau, cắt giao nhau, sát nhập nhau
Như những định mệnh tình cờ trên cõi đời này - cõi đời quýnh quíu
Ôi những con đường sắp sửa bị phế bỏ
Sắp sửa nới rộng ra, sắp sửa được tráng nhựa
Thời gian gia tốc thảm thê thay!

Ta đã nhìn thấy nơi cửa rừng bảng sơ đồ thiết kế
Hứa biến khu vực này thành một kiểu mẫu chung cư
Như bản tuyên cáo bi hùng của Tương Lai dõng dạc:
Nơi đây loài người sẽ tiến bộ, sẽ đi lên
Theo một cách thức dễ hiểu nhất

Ta cảm ơn người đời. Cảm ơn trời đất
Còn lưu trữ khoảng cỏ cây này đến tận hôm nay
Để ngày ngày ta đến dỗ dành những nỗi ưu tư
Dưới nét phác nụ cười thầm mê man của Định Mệnh
Để ngày ngày ta đến điều trần lặng lẽ trước Vô Cùng
Về một Hữu Hạn tuyệt vời đang phóng dụng

Chiều. Chiều của đời ta. Chiều của thiên nhiên
Những hàng cây bốc cháy ngọn
Chiều tự bao giờ. Chiều già khô chậm lụt
Mùa hè
Mùa hè trong ngần tiếng hát thiếu niên xanh
Hoa nước hối hả nở bung khỏi nguồn mội kín
Mùa hè xô xát reo vang
Mùa hè nhức rát tiếng cọ mài
Mùa hè bát ngát biển ve ran

Ồ, sao tất cả lặng trang?
Ta nghe thấy bước chân ta lặng thầm trên sỏi, lá
Như những âm thanh chuyển động buồn rầu
Của Nhân Thế trên nẻo mòn Vĩnh Cửu
Làm xây xẩm loài sinh vật trăm năm
Ta nghe thấy cả những âm thanh Lịch Sử thịnh nộ
Rây lọc mơ hồ qua màn lưới an bình
Ôi giấc mê vọng nào toan mở mang Hữu Hạn, thèm chinh phục Tương
Lai
Những cánh cửa lớn sập tung
Một thời đại khủng khiếp?
Thế giới làm xàm điếc lác nặng
Khi ta chỉ ước ao ngắm nhìn toàn cảnh những con đường
Trước khi đi trọn chúng
Giá ta được lên cao, lên cao
Để ngắm nhìn một lần thấu suốt Định Mệnh ta
Trước ngày biệt nó

Ôi kiêu hùng chiến mã
Ôi hăm hở cỏ non
Giờ đây ngã quỵ, giờ đây héo xàu
Dưới chân tuổi hạc
Cao chất chồng thây xác những đam mê

Trời nổi gió trên đầu cây. Tạo vật thốt cười
Trận cười ngất ngất
Những mảnh rách da trời mục tựa trong tàn lá lăn răn
Những mặt phẳng cỏ cây thấp hèn âu sầu khiếp đảm
Mất tên trong thiên nhiên chen chúc rườm rà
Những nắm hoa đỏ ối nở bung
Trôi trên rào lá đặc
Con chim nào hớt hãi kêu van...

Làm sao ta biết được
Niềm vô lượng không gian cuốn hút
Cõi trăm năm tiếp tiếp miệt mài
Cuộc phiêu lưu tinh thần bi liệt...
Nùi lộ trình rối chẳng phăng ra

Cầu cho ta khôi phục con người ta, vết lóe của Thiên Thu
Con số không bao trùm vũ trụ
(Núi sầu tư quả cảm, biển khóc nức trần ai, gió cười lộng bất cần
Và thảo hoa thong dong trường tại)
Cầu cho ta khôi phục con người ta, loài sinh vật nhẹ nhàng
Đã gia tăng trọng lượng cho trái đất
Loài sinh vật loay hoay quên khuấy nỗi kinh hoàng bé mọn
Trong vô tận quang niên và vô tận thời gian
Ta tưởng tượng ngôi thiền viện âm u ẩn hiện sau lùm bụi xanh kia
Rồi sẽ được tái thiết sáng trưng những tiện nghi văn minh cần thiết
Cùng với việc xét lại toàn bộ giáo lý sắc không
Ta tưởng tượng những ngôi mộ đá lâu đời ma hóa kiếp kia
Rồi sẽ được sắp xếp lại
Trong một nghĩa trang tân thời đã được hình dung
Chúng ta sẽ gia giáo hóa thiên nhiên
Chúng ta sẽ đồng loạt hóa Định Mệnh
Chúng ta sẽ nhật tu đời sống miên man trong từng phạm vi chi tiết nhất
Và chúng ta sẽ không ngừng sửa soạn bản thân cho hợp thời trang
Ngay từ bây giờ chúng ta phải hối hả

Trời vẫn gió. Lông lốc con người ta
Bất tận nỗi đời hung hãn đó
Ùa trong chân không mở toác mịt mùng
Ô, những vừng lá khô quay đảo. Điệu luân vũ sinh ly tử biệt vàng óng
bạt ngàn trên cõi thế chuyển mùa. Vạn vật chết đi và tái sinh
Ôi hẳn lá khô cũng muốn nằm yên bề xác tục
Khi đã hoàn thành sinh kiếp thở cho cây
Chờ ngày tiêu tán
Nhưng vì điệu luân vũ huy hoàng, thảm thiết huy hoàng
Lý nào lá ngại thí thân bay?
Ta cố gắng làm người. Con người vô ích sáng choang như món trang
hoàng đeo lên Hư Vô đen ngời bóng lộn
Ta suy gẫm đau thương về hạnh phúc. Hạnh phúc thực hư như hoa
đốm nắng hè. Như cơn gió không thể nào lưu trữ. Như
lượn sóng xô lên rồi tan hoang.
Phải chăng ta khổ đọa chung thân vì bại lộ mưu toan vô hạn hóa
ngông liều hạnh phúc biến thiên?
Xin hưởng lấy ngọn gió bạc hà xoa mặt mày ta. Hạnh phúc đó
Ta suy gẫm đau thương về tình yêu. Tình yêu giả trang mối
sầu phiêu bạt của Nhân Thế trăm năm trong bát ngát thời gian.
Tình yêu giả trang tiếng dội nỗi cô đơn của bản thân ta - tiếng dội lừa
phỉnh
Ta bất chấp hạnh phúc và ta hạnh phúc. Hạnh phúc không chờ
trông, không tiếc thương
Hỡi con chim kia, hãy thảnh thơi khép kín vòng bay diễm tuyệt đó
Đêm. Đêm lót trải giường nghỉ ngơi thơm. Đêm hạ thấp chập
chờn cung bực những xôn xao. Đêm, tâm sự nguôi
ngoai. Đêm, thời gian tàn hơi tắt lịm. Đêm cốt tủy đêm
Đêm xóa bỏ
Ta nhìn ra chất sáng tinh anh của màu đen tuyệt đối
Niềm hân hoan - niềm hân hoan không dưng - bốc lên từ
nỗi bi ai - nỗi bi ai đành mặc
Ôi cuộc đối điểm trầm bổng bùi ngùi trong hợp tấu khúc trần gian
sắt vàng lấn chạy thênh thang
Đêm mất xác không gian
Các vì sao đưa tín hiệu
Dưới này thế giới mãi lăng xăng
Cuộc đổi trao Hữu Hạn - Thiên Thu ngày càng giảm giá
Con người ta dần nhẹ thể phong lưu
Giữa chập chùng giông bão cấp thời

Ôi những rặng cây mang án tử hình treo!

7-1992

4.  Cánh đồng con ngựa chuyến tàu

Trên cánh đồng hoang thuần một màu
Trên cánh đồng hoang dài đến đỗi
Tàu chạy mau mà qua rất lâu
Tàu chạy mau, tàu chạy rất mau
Ngựa rượt tàu, rượt tàu, rượt tàu
Cỏ cây, cỏ cây lùi chóng mặt
Gò nổng cao rồi thung lũng sâu
Ngựa thở hào hển, thở hào hển
Tàu chạy mau, vẫn mau, vẫn mau
Mặt trời mọc xong, mặt trời lặn
Ngựa gục đầu, gục đầu, gục đầu
Cánh đồng, a! cánh đồng sắp hết
Tàu chạy mau, càng mau, càng mau
Ngựa ngã lăn mình mướt như cỏ
Chấm giữa nền nhung một vết nâu
4-1956

5.  Chiều trên phá Tam Giang

Phá Tam Giang ngày rày đã cạn
(Ca dao)

1.
Chiếc trực thăng bay là mặt nước
Như cơn mộng nhanh
Phá Tam Giang, phá Tam Giang
Bờ bãi hỗn mang, dòng bát ngát
Cát hôn mê, nước miệt mài trôi
Ngó xuống cảm thương người lỡ bước
Trời nước mông mênh, thân nhỏ nhoi
Phá Tam Giang, phá Tam Giang
Nhớ câu ca dao sầu vạn cổ
Chiều dòn tan, nắng đọng nứt ran ran
Trời thơm nước, thơm cây, thơm xác rạ
Thơm cả thiết tha đời
Rào rào trận gió nhám mặt mũi
Rào rào trận buồn ngây chân tay

Ta ngó thấy ghe thuyền quần tụ
Từng đoàn như trẻ nhỏ ghê ma
Ta ngó thấy thuỳ dương gãy rủ
Từng cây như nỗi bất an già
Ta ngó thấy rào chà cản nước
Từng hàng như nỗ lực lao đao
Ta ngó thấy nhà cửa trốc nóc
Từng ngôi như mặt đất đang gào
Vì sao ngươi tới đây?
Hỡi gã cộng quân sốt rét, đói
Xích lời nguyền sinh Bắc, tử Nam
Vì sao ta tới đây?
Lòng xót xa, thân xác mỏi mòn
Dưới mắt người làm tên lính nguỵ

Ví dầu ngươi bắn rụng ta
Như tiếng hét
Xé hư không bặt im
Chuyện cũng thành vô ích
Ví dầu ngươi gục
Vì bom đạn bất dung
Thi thể chẳng ai thâu
Nào có chi đáng kể
Nghĩ cho cùng, nghĩ cho cùng
Ví dầu các việc ngươi làm, các việc ta làm
Có cùng gom góp lại
Mặt đất này đổi khác được bao nhiêu?
Ngươi há chẳng thấy sao
Phá Tam Giang, phá Tam Giang ngày rày đâu đã cạn?

Ta phá lên cười, ta phá lên cười
Khi tưởng tượng ngươi cùng ta gặp gỡ
Ở cõi âm nào ngươi vốn không tin
Hỏi nhau chơi thoả chút tính bông đùa:
Ngươi cùng ta ai thật sự hy sinh
Cho tổ quốc Việt Nam - một tổ quốc...?
Các việc ngươi làm
Ngươi tưởng chừng ghê gớm lắm
Các việc ta làm
Ta xét thấy chẳng ra chi
Nên ngươi hăng điên, còn ta ảm đạm
Khi cùng làm những việc như nhau

Ta tự hỏi vì sao
(Còn ngươi, có bao giờ ngươi tự hỏi?)
Và ta tự trả lời
(Có bao giờ ngươi tự trả lời?)
Chúng ta khác nào cánh quạt phi cơ
Phải quạt, phải quạt
Chỉ vì nó phải quạt
Ta thương ta yếu hèn
Ta thương ngươi khờ khạo
Nên cả hai cùng cam phận quay cuồng
Nên cả hai cùng mắc đường Lịch Sử
Cùng mê sa một con đĩ thập thành

Chiều trên phá Tam Giang rộn ràng tiếng chiến trận
Chiều trên phá Tam Giang im lìm âm cảm thông

2.
Chiều trên phá Tam Giang
Anh sực nhớ em
Nhớ bất tận

Giờ này thương xá sắp đóng cửa
Người lao công quét dọn hành lang
Những tủ kính tối om
Giờ này thành phố chợt bùng lên
Để rồi tắt nghỉ sớm
(Sài Gòn nới rộng giờ giới nghiêm
Sài Gòn không còn buổi tối nữa)
Giờ này có thể trời đang nắng
Em rời thư viện đi rong chơi
Dưới đôi vòm cây ủ yên tĩnh
Viền dòng trời ngọc thạch len trôi

Nghĩ tới ngày thi tương lai thúc hối
Căn phòng cao ốc vàng võ ánh đèn
Quyển sách mở sâu đêm
Nghĩ tới người mẹ đăm chiêu, đứa em quái quỷ
Nghĩ tới đủ thứ chuyện tầm thường
Mà cô gái nào cũng nghĩ tới
Rồi nghĩ tới anh, nghĩ tới anh
Một cách tự nhiên và khốn khổ
Giờ này có thể trời đang mưa
Em đi nép hàng hiên sướt mướt
Nhìn bong bóng nước chạy trên hè
Như những đoá hoa nở gấp rút
Rồi có thể em vào một quán nước quen
Nơi chúng ta thường hẹn gặp
Buông tâm trí bập bềnh trên những đợt lao xao
Giữa những đám ghế bàn quạnh quẽ

Nghĩ tới anh, nghĩ tới anh
Cơn nghĩ tới không sao cầm giữ nổi
Như dòng lệ nào bất giác rơi tuôn
Nghĩ tới, nghĩ tới một điều hệ trọng vô cùng
Của chiến tranh mà em không biết rõ
Nghĩ tới, nghĩ tới một điều hệ trọng vô cùng
Một điều em sợ phải nghĩ tới
Giờ này thành phố chợt bùng lên

Chiều trên phá Tam Giang
Anh sực nhớ em
Nhớ bất tận

Anh yêu em, yêu nuối tuổi hai mươi
Rực chiếu bao nhiêu giấc mộng đua đòi
Như những mặt trời con thật dễ thương
Sẽ rơi rụng dọc đường lên dốc tuổi
Mỗi sáng trưa chiều tối đêm khuya
Anh yêu em, yêu nuối tuổi hai mươi
Coi chuyện đó như lần đi tuyệt tích
Trong nước trời lãng đãng nghìn trùng
Không nghe thấy cả tiếng mình độc thoại
Anh yêu em, yêu nuối tuổi hai mươi
Thấy trong lòng đời nở thật lẻ loi
Một cành mai nhị độ
Thấy tình yêu như vận hội tàn đời
Để xé mình khỏi ác mộng
Mà người đàn ông mê tưởng suốt thanh xuân

Ôi tình yêu, bằng chứng huy hoàng của thất bại!

3.
Chiều trên phá Tam Giang
Mày nhìn con nước xiết
Chảy băng bờ bãi ngổn ngang câm
Nghĩ tới, nghĩ tới những công trình mày có thể hoàn thành
Mà rồi mày bỏ dở
Nghĩ tới kiếp người đang lỡ độ đường
Trên mịt mùng nghi hoặc
Nghĩ tới thanh xuân mất tích tự đời nào
Còn lưu hậu chua cay hoài vọng
Nghĩ tới khu vườn ẩn cư cỏ cây khuất lấp
Căn nhà ma ám chầy ngày gió thổi miên man
Đụt tuổi già bình an vô tích sự
Như lau lách bờm sờm trên mặt sông nhăn
Cùng cái chết
Cái chết lâu như nỗi héo hon dần
Làm chính mình bực bội
Gió muôn ngàn năm thổi lẽ tuần hoàn
Cho cỏ cây thay đời đổi kiếp
Và mày kinh sợ nghe nhắc điều vượt sức bình sinh
Bởi mày không đủ dạn dày trình diễn tới lui cơn thất chí
Như gã hề cuồng mưu sinh giữa chốn đông người
Với từng ấy tấn tuồng bần tiện
Rút ra từ lịch sử u mê
Gió thổi thêm đi, gió thổi thêm đi
Cho cỏ cây mau chết, mau hồi sinh
Mày mặc kệ

Chiều trên phá Tam Giang
Có gã hề cuồng buông tiếng cười lạnh rợn
Khiến bầy ác thú mà lịch sử sanh cầm cũng chợt hãi hùng
Dớn dác ngó

6-1972
Bài thơ này đã được nhạc sĩ Trần Thiện Thanh phổ nhạc thành bài hát cùng tên.

6.  Chim bay biển Bắc

Có một gã du hành muôn nơi muôn năm trở về kể chuyện. Ý chừng kể
để Hư Không nghe.

Đầu tiên ta đã kể về im lặng
Dưới vòm trời, dưới mái tóc ta...

Ôi lại vẫn triều lao xao cuống quít
Trên khắp cùng bờ bãi nhân gian!
Câu hỏi vạn niên, lời đáp nhất thời
Chữ nghĩa rối bời gai góc loạn
Con đường suy tưởng thật lang thang
Ngày một xa thêm Chân Lý lớn

(Như bào thai, Chân Lý lớn cư an...)

Bây giờ ta đã già như tuyết
Già vô âm vọng
Già thâm u
Bây giờ ta trẻ như hừng đông
Trẻ như tiếng reo
Trẻ bất tử

Ta ca tụng những điều vô ích nhất
Như tình yêu cuộc đời sợi tóc cỏ

Ô, con chim nào thức giấc
Giũ bụi bộ lông hôi!
Ô, cánh cửa nào hé mở
Kẽo kẹt bản lề khô!

Cầu cho ta thấy một lần - chỉ một lần thôi -
Thâm ý của Thiêng Liêng
Và giới hạn của riêng ta trong vùng thâm ý đó

Đừng loạn tâm, đừng loạn tâm!
Cuối chặng hành trình quay đảo nhất
Cả thảy sẽ an nhiên
Trong trật tự hằng hằng của vũ trụ

A! Loài người thăng tiến được bao xa?

Trời đất phồng lên cơn gió dữ
Thổi trận mưa rơm, Cõi Tạm mù

Ta kể thêm về những biến thiên
Thời khí, mùa màng, lẽ sống chết...
Tiểu tiết làm ta quay mặt quên
Chủ đề bao quát cả Vô Biên

Ngọn cỏ cần chăng danh phận cỏ?
Gió thuần túy gió vốn vô thanh

Lẽ nào ta bận tâm ngày tháng
Nói khác đi điều đã quá xưa?
Lẽ nào ta bận tâm ngày tháng
Kiếm hoài công cái có nơi ta?

Thật ra ta có kể gì đâu
Cuối cùng cũng vẫn là im lặng
Im lặng trùm phô diễn mọi điều

Có một gã du hành muôn nơi muôn năm trở về kể chuyện. Ý chừng kể
để Hư Không nghe.

8-1972

7.  Đãng tử

Ngày kia trở lại Ngôi nhà Lớn
Lòng những bằng lòng một kiếp chơi

Bạn có nghe, này bạn có nghe
Ở bìa rừng bên, gió sửa soạn
Tuần du - cuộc tuần du bất tận
Bạn có nghe, này bạn có nghe
Giữa tầng cao, chim giục giã
Từng giàn như những thủy triều sôi
Bạn có nghe, này bạn có nghe
Trên đỉnh non nhòa, mây xôn xao
Về nơi hẹn nào không định trước
Bạn có nghe, này bạn có nghe
Vũ trụ miên man chuyển động đều
Chim đã bay quanh từ vạn cổ
Gió thật xưa, mây thật già nua
Nên với một đời, bao biến đổi
Mà trong vô hạn có chi đâu

Ly rượu rót mời, xin uống cạn
Bài ca ta hát đến đâu rồi?
Xin hát nốt - còn đi kẻo muộn...
Cho úp ly - bóng xế đường dài...
Bìm bịp chiều chiều kêu nước lớn
Đi, đi đâu, chèo chống mỏi mê?
Đến ngã ba, đành theo một lối
Tiếc ngẩn không cùng theo lối kia
Thoáng nhớ có lần ta đọc trộm
Lược sử ta trong bí lục nào
Văn nghĩa mơ hồ không hiểu trọn
Thiên thu loé tắt vệt phù du...
Thuận tay, ta ngắt một cành sậy
Làm cây sáo thổi cạn hồn sầu
Bay tản khắp vô cùng trống trải
Âm thừa tưởng lạc đến muôn sau...

8.  Đêm qua bắc Vàm Cống

Đêm qua bắc Vàm Cống
Mối sầu như nước sông
Chảy hoài mà chẳng cạn
Cuốn phăng kiếp bềnh bồng

Tôi đi xuống Lục Tỉnh
Để rắc bỏ ven đường
Tài, tâm hồn, kỷ niệm...
Giữ làm gì đau thương

Đã đôi lần nhầm lẫn
Còn gõ cửa ái tình
Van nài chút lưu luyến
Của không về người xin

Tôi châm điếu thuốc nữa
Đốt tàn thêm tháng năm
Chiếc bắc xa dần bến
Đời xa dần tuổi xanh

Nước tách nguồn về biển
Sầu lại chảy về hồn
Khi tôi vuốt lấy mặt
Nghe bàn tay trống trơn.

9.  Đi về

Khuya rồi, nước đã đầy trăng
Đi về suốt bãi sông Hằng, gặp ai?
Lạnh trời, đâu lửa hơ tay?
Đêm còn, cứ bãi sông này lại đi
Thấy gì chăng, chẳng thấy gì
Nước rào, trăng rạt, ta thì mỏi mê...
Chầy khuya, nước ủ trăng ê
Uổng công, bãi ấy đi về một ta...
Mãi rồi trời cũng sáng ra
Phần trăng trăng lặn, phần ta ta về
Vẫn sông, vẫn bãi bốn bề
Sang đêm, ai nữa đi về, gặp ai?

10.  Em nhỏ, làm chi chim biển Bắc

Em nhỏ, làm chi chim biển Bắc
Để anh lầm mãi bãi Đông mù...
Cửa thần phù dựng Trường sơn sóng
Mỗi ngọn xô chìm một ước mơ

Ôi những con đường đến từ đâu
Một lần gặp gỡ ngã tư nào
Rồi trong vô hạn chia lìa miết
Có cuốn theo mình bụi của nhau?

Biệt xứ ra đi, trời bắt tội
Dài tơ tưởng rụng tóc mai xanh
Trôi mòn vóc đá, tào khê thức
Nhướng mỏi ngàn sao đáy lặng thinh

Còn anh hệ lụy chằng trăm rễ
Cam phận cây rừng tối đẫm rêu
Nấm tủa tầng tầng thân mục tới
Như mùa hoa trối tuổi già xiêu

Em đẩy làm chi cửa não nề
Bản lề khô kẽo kẹt hôn mê
Nhện giăng tơ mốc nhà hoang lạnh
Tiếng gọi rền vang gỗ đá ê

Dựng dậy hồn oan dĩ vãng nào
Con chim thần thoại mắt khoen sâu
Giật mình như đã ngàn năm ngủ
Giũ bụi lông, cất khản tiếng gào

Có nhớ không em rừng bóng lạnh
Gốc cây ngời giọt nắng sao thưa
Gió ru mê mệt trưa tàn tạ
Hạnh phúc đùa xa tiếng thực hư

Khép mắt cho hồn bay diệu vợi
Mà yêu đến khóc, đến u mê
Để khi mở mắt, ta nhìn thấy
Cả cuộc đời ta có đáng chi

Cây rách sâu thân chất giọt lòng
Nghiệp hờn trả nghĩa đất bao dung
Mùa hè cháy rực cơn cuồng nộ
Ồ, máu thơm còn ứa chẳng ngưng

Đồi lộng đưa nhau xuống cuối ngày
Thấy âu sầu hiện mỗi thân cây
Cỏ cao quấn quíu chân chùn bước
Ghim xót xa đầy vạt áo bay

Làm sao đi hết những con đường?
Gió với cây cùng khóc hợp tan
Mỗi đóa hoa trên đồng chói lọi
Cũng xui phù thế ngậm ngùi thân

Cầu hân hoan chết như mưa lũ
Nước kéo nhau đi trẩy khắp miền
Còn vọng hằng hà sa số kiếp
Lai sinh trời đất cũ chưa quên
4-1974

11.  Giã biệt

Khuya đó, anh lên đường
Từ bỏ căn nhà
Từ bỏ quê hương...
Tất cả không còn của anh nữa

Anh lên đường, cúi mặt lên đường
Giả tảng không nhìn nỗi sỉ nhục
Phi trường bị đánh thức
Rộn vội cho xong
Để còn ngủ gỡ lại
Anh ngậm nghẹn lời từ biệt
Liên tưởng việc xe chôn kẻ tội đồ
Dấp dúi về khuya
Ở một nơi nào không phải là thánh địa
Bạn bè anh còn sót lại kể chẳng mấy người
Không tiễn đưa anh
Ý chừng ngại nhắc nhở...

Ôi những trang gia phả phiền hà
Người ta đã xé bỏ
Hòng đoạt trọn gia tài
Vứt lông lóc ra ngoài cho gió cuốn

Anh ra đi trần trụi giữa vô cùng
Hoảng loạn sao sa
Dẫu chẳng muốn bất cần cũng chẳng được
Đời đến tuổi này rồi
Sao còn kêu sang nữa tiếng tung hê?
Miền anh đến, mùa này cây đỏ lá
Như hoa
Có đúng thu là xuân thứ hai
Dốc sức tạ ơn
Trước khi trời đất chết

Bởi vì sao anh muốn nguôi quên
Thiên bi kịch một thời thế yểu mệnh bị bức tử
Trong hành lang nào đó tối tăm
Mất cả xác
Diễn trường khi đó tuyệt im lìm
Không có cả tiếng khóc lương tri của một hoàng hậu góa
Rồi gã thất thổ là anh
Nửa khuya nào bị trói lôi ra ngoài bến cảng lưu đày
Chói hực đèn pha
Hứng tơi tả trận đòn thù tới tấp

Ôi con mắt đó của mình
Soi mói chính mình
Như hải đăng cuồng lục lọi biển thâu đêm...
Quang quác con chim hoảng quáng lòa
Lao đầu ghềnh đá chởm

Ôi bộ da đó của mình
Đau dấu lửa
Quy phận thú bầy đàn
Mà lịch sử vô lương chăn làm sức kéo hung tàn
Kinh hồn giẫm đạp
Anh ra đi, cầu sao cho thoát được
Con mắt đó của mình
Con mắt miên man
Trừng nộ từ tối tăm tàn rụi
Quét rạt chỉ điểm người xổng chạy vô phương

Anh ra đi, cầu sao cho thoát được
Bộ da đó của mình
Đánh lạc hướng truy tầm của định mệnh
Sục sạo chờn rờn...
Chó sủa rộ những chân trời đêm mọc rợn gai

Chưa một lần, chưa một lần nào
Anh nhìn xuyên đáy mắt em
Thảng thốt nói
Về những oan khiên lẩn quất của đời mình
Như người ta niệm gọi những hồn hoang thất thểu khóc kể
Cúng siêu tán
Trong một buổi tối trời
Lửa đóm u uất
Ôi những chiếc bánh madeleine của chúng ta
Không vừa khẩu vị nhau
Nên câu chuyện ngập ngừng thận trọng

Cám ơn em những thoáng trùng phùng, những tí ân cần
Mai xa nhau còn nhớ lại...

Cũng có lần anh muốn nhìn em
Thành cây nước phun nở
Hân hoan và rã tan
Cùng kiệt tình yêu chất giấu một đời
Một đời hiển hiện và lãng quên
Như quyển sách mở trên bàn mặc tình cho gió lật

Cũng có lần anh muốn thâu gom
Cả quá khứ của em, quá khứ của anh
Làm đống lửa dỗ dành
Gọi về hai kẻ lạc loài nơi đồng không...
Em mới lớn và anh còn rất trẻ

Cũng có lần anh đến ngõ nhà em
Nhưng rồi lại đi luôn
Lang thang rã rời ngoài phố đông người
Không gặp một ai quen
Quán xá bây giờ cũng đổi mộng...

Cũng có lần anh đứng lại bên đường
Thờ thẫn chờ xe ngớt băng qua
Bất chợt nghe như đời đã muộn
Muộn đến chán chường rũ thõng đôi tay
Tưởng không cái vội nào còn bắt kịp

Chỗ tối tăm ở phía dưới chân đèn
Nỗi ngu muội nằm ngay trong ý thức
Anh nhìn quanh kinh ngạc lạnh hồn:
Mọi người vẫn sống được
Đáng tội cho anh có một cái đầu thông thống bốn bề
Đành không cô lập nổi những u mê
Nên cứ phải lần quần mỗi ám chướng
Rất nhiều hôm anh đã đi rong không biết mấy đỗi đường
Mong rớt bớt dần những thống khổ

Anh trở về thành phố lên đèn
Hàng quán bừng rộn
Khuyên lấy mình ăn một chút gì
Rồi đi ngủ sớm
Để sáng mai còn thức dậy
May ra...
Đôi khi ta phải dằn lòng cố hãnh diện
Vác cật lực mà đi
Trọng lượng của kiếp người
Trọng lượng của vận chuyển

Anh đếm từng ngày còn ở lại quê hương
Tim bóp thắt
Nghe tiếng chân dồn dập đến gần
Của định mệnh
Như ở màn bùng nổ bi kịch
Lặng sân khấu về khuya

Anh ra đi
Bứt ruột mà đi
Như đã một lần cũng bứt ruột
Đi những mười năm tưởng chẳng còn về
Máu chảy không cầm như nước theo sông
Thành phố của anh
Nhục nhằn duyên cưỡng ép
Cay đắng phận rau răm
Tim lay lắt chập chờn nỗi đợi
Mòn mỏi nén nhang khuya
Buổi trở lại, trèo lên cây bưởi cũ
Trông thấy nhau, thương chỉ để mà thương
Đôi bông đó, thôi thì em hẵng giữ
Tưởng tình xưa
Xin bỏ lỗi cho anh
Anh ra đi
Một lần nữa ra đi
Một lần nữa bứt ruột
Thương người ở lại
Thương như mưa

Anh sẽ đi qua hàng trăm thành phố lớn
Châu ngọc sáng choang
Nhớ mủi lòng một thành phố nhỏ
Thiếp lặng tro than
Thành phố của em
Thành phố mà trước đây còn thuở phân tranh anh hằng ao ước đến
Hầu được nhìn rõ lại từ đầu
Một định mệnh nào chẳng của riêng anh
Thành phố mà anh đã băng qua một lần lịch sử vội vàng
Chạy cướp xác
Ôi thành phố của em
Dòng sông đỏ xót xa
Cây cầu sắt lao đao dằng dặc
Gương hồ trầm mặc soi tang thương
Hàng cây tối tăm chụm đầu rủ rỉ gió
Lối phố ngăn trôi chìm đêm khuya lơ
U uất ánh điện
Bóng nào qua, ôi có phải hồn xưa?

Ai kể với anh về hoa gạo trưa, về hoa sữa đêm
Về người tình hai mươi mấy năm xưa chọn ở lại
Buổi rời tay, giọng nói còn vương chân
Thành phố mà anh chắt mót sẵn thương yêu để rồi
như bị phụ tình đau đớn mãi
Bây giờ thành phố đó ra sao?

Em ở lại
Em ở lại
Sau một cuộc hành trình kể cũng là dài
Băng qua nhiều đổ nát
Chọn thành phố của anh làm trạm cuối ngồi xuýt xoa chân
Thành phố của anh
Nắng mưa thương giận rõ ràng
Sức sống trẻ hỗn hào lấn lướt
Kinh rạch đen tanh
Những khoảng trời cây co rúm
Thành phố của anh
Chưa bao giờ thực sự huy hoàng
Chưa bao giờ thực sự vinh quang
Nhưng thành phố của anh
Thường cũng có những buổi chiều dịu lãng...

Em hãy yêu lấy thành phố của anh
Như tất cả những gì anh gửi lại
Trong buổi chiều dịu lãng đời em
Thành phố của anh
Bây giờ đã thuộc về em
Như lời nói thuộc về nhà thơ phe thắng trận
Thành phố của anh, ôi thành phố của anh
Chẳng lẽ chỉ là một cái tên nào bất đắc dĩ phải viết xuống phong bì
Nếu như anh muốn gửi chút chi về
Qua giấy mực

Anh mong em cất được ngôi nhà
Lưu trữ những giấc mộng
Gìn giữ em yên ấm một đời
Cây cỏ khuyên nguôi
Dù thế nào, hạnh phúc trong đầu mình vẫn có thật...
Hứa đi em
Nghe im lặng mà sống
Nhìn trời đất mà vui
Hãy như người từng trải mỏi mê về
Lúc tàn khuya
Nhà hương hỏa tối mốc
Còn ai không, có gọi chỉ thêm buồn
Thôi, chẳng tiếc túi vàng đã phung phá
Mà mừng mẩu nến chợt tìm ra

Phần anh ra đi
Thế giới thênh thang
Bạn đường chiếc bóng
Cố lên đến vùng cao nhất của mình
Làm một việc có thể là vô ích:
Nhen đống lửa hắt hiu nào
Xác nhận có
Ngồi một chút làm vui
Rồi đứng lên lững thững bước chìm dần
Tuyệt tích trong mùa đông xa trắng toát

Phần anh ra đi
Gắng gượng chút hơi tàn
Hân hoan ròn rã
Như người ngửa mặt trong trời mưa
Mong trôi khỏa nhẹ nhàng những nếp rạn
Không chỉ ở trên da...
Anh gắng gượng, quả là anh gắng gượng
Chút hơi tàn
Hân hoan ròn rã
Để người ngoài đỡ phải xót xa lây

Em hãy yêu lấy thành phố của anh
Như anh đã yêu thành phố của em
Dù bằng một tình yêu đau đớn bỏ qua vì bất lực

Cuối 1993

12.  Giấc hoành môn

Cùng nhau một giấc hoành môn
Lau nhau ríu rít cò con cũng tình...
(Nguyễn Gia Thiều)

Cũng có lần anh muốn quay lưng đi
Đến với rừng xanh, với núi đỏ
Đơn độc tột cùng
Như con thú đã già
Ở lại đó
Cố quên lấy được một đôi điều
Không biết gọi thế nào dẫu là tạm gọi
Mùa này thác tắc cạn
Ê chề
Tuy mấy bữa rồi trời có mưa qua
Như là mưa ảo mộng
Anh nhìn xuống lũng vực
Thấy đá nổi lau nhau
Và những mảng nước tù như những miếng giẻ
To nhỏ vướng máng
Ôi những nỗi niềm nào đó không trôi đi

Cái quán lều trống lốc ven bờ xiêu dột tựa đời già
Lối vào cỏ trùm đến nửa
Chủ khách hai người
Chuyện trò như từng quen nhau lâu
Thời buổi hỗn mang...
Chẳng mấy ai còn hào hứng lên đây
Việc đời thật khó nói
Đất bạc phước rồi chăng?
Mưa nắng trái mùa
Lúa ngô xơ xác
Muông thú hiếm hoi
Thiên hạ đảo điên mờ mịt...
Án mạng xảy ra luôn, xác bỏ trong rừng, xác trôi dưới thác
Có lẽ nay mai rồi phải dọn đi thôi
Tìm phương sống khác...

Anh đi giữa trảng tranh
Ràn rạt gió lúa
Hư rỗng tuênh toang
Bốn phía rừng xa trải mịt mịt
Nắng lóa như sương
Tự dưng anh muốn gọi tên em
Như gọi một người đang có mặt
Anh lên hết con đường dốc đứng
Mỗi lúc một gần trời
Và rồi không còn muốn trở xuống
Đập tràn dưới chân anh
Mênh mang trời đảo lật
Thị trấn dưới chân anh
Nỗi buồn bưng mặt ngất

Gió vẫn phần phật rung điên nắng bốc giạt
Như những bàn tay sốt hực vả liên hồi
Rát lột mặt
Cay xé mắt
Cuốn lốc từng cây bụi khốc liệt
Chạy rạt giữa hồn anh
Phá tán như rừng lửa
Phá tán những đam mê
Anh biết chẳng bao giờ em đến chi đây
Mà sao anh vẫn nhìn quanh tìm
Như một người ngớ ngẩn
Ngước đợi quá phần mình
Từ định mệnh tàn tệ
Cũng chỉ vì anh muốn yêu em cho bằng hết tình yêu
Như một món nợ bán mình truyền đời phải trả dứt
Dù bằng hình thức quay lưng đi
Làm một gã mù thất thổ
Làm một hồn oan lang thang

Sao đôi ta không cùng quay lưng đi
Đến với rừng xanh, với núi đỏ
Vùi trọn giấc hoành môn
Không buồn trở dậy nữa
Đôi khi hạnh phúc ngợp trời cũng chỉ là một cái buông tay
Nhẹ nhàng không nghĩ ngợi
Ờ, sao chẳng là cặp tình nhân thứ nhất trên trần gian
Sẵn sàng đổi bỏ cả vĩnh cửa
Đạp vô thường đổ nát mà đi?
Ờ, sao chẳng ở lại đây luôn
Với rừng xanh, với núi đỏ
Đơn độc tột cùng
Như con thú đã già
Chọn lấy cho mình một cách sống
Chọn lấy cho mình một cách chết?
Chiều nay, anh chẳng muốn quay về...

Trị An, mùa nắng 1993

13.  Góa Phụ

Con chim nào chết khô trên cửa
Cửa đóng tự ngàn năm bặt âm
Như đạo bùa thiêng yểm cổ mộ
Sao người khai giải chưa về thăm?

Em tìm chạy anh ngoài cõi gió
Lửa oan khốc giỡn cười ghê hồn
Tiếng kêu đá lở long thiên cổ
Cát loạn muôn trùng xóa dấu chôn

Em độc thoại lời kinh ánh xanh
Trăng lu, khuya mỏi, nén nhang tàn
Chó tru thăm thẳm ngày thiên địa
Mái ngói nghiêng triền trái rụng lăn

Ngọn đèn hư ảo chong linh vị
Thắp trắng thời gian mái tóc em
Tim đập duỗi ngoài thân nỗi lạnh
Hồn xa con đóm lạc sâu đêm

Cỏ cây sống chết há ta thán
Em khóc hoài chi lẽ diệt sinh?
Thảng như con ngựa già vô dụng
Chủ bỏ ngoài trăng đứng một mình.

14.  Hạ Tàn

Biển ve lặng. Cây sững sờ một lúc
Mắt người sâu vời vợi ẩm hơi chiều
Thời tiết chuyển, chuồn chuồn bay xuống thấp
Lửa hiu hiu. Gió cố sự tràn buồn
Ô, có tiếng cành khô nào gẫy đổ

Quyển sách gấp dù rằng chưa đọc trọn
Người ra đi đã tắt ngọn đèn bàn
Giao quên lãng một chiếc chìa khóa cũ
Để sau này ai đó đến đây thăm
Giở quyển sách đủ thời gian đọc trọn

Không muốn vậy nhưng việc đời phải vậy
Vòng ngừng quay. Kẻng khựng một mùa chơi
Ta xé rứt cái hôn còn nắm nuối
Rồi rời tay như thế gửi mình theo
Hồn ráo hoảnh muôn nghìn con mắt tượng

Trả em về sau cánh cửa bình yên
Thiên thu ngủ giấc vùi không muốn dậy
Tự tay anh khép kín cõi mơ nào
Còn lọt vọng đòi cơn tiếng tức tưởi
Như chùm hơi bục vỡ mặt đầm xanh

Anh hối tiếc nghìn đời như nước rỏ
Từng giọt đau, mỗi giọt một đau hơn...
Lòng kiêu hãnh mòn đi như đá tảng
Con chim nào đậu khóc suốt ba sinh
Như thọ phạt lỗi vong tình khổ đọa

Đã hết đâu. Còn đứa bé hoang đường
Mong trở lại một trưa nào tĩnh lặng
Đứng nơi sân, ném lên cửa phòng em
Hòn sỏi nhỏ của một lần định ước
Khoát gọi em bỏ ngủ, lẻn nhà đi

Rong cuối bãi đầu nguồn một kiếp mộng
1988

15. Hải Phận

Như một con sò giữa chiếc vỏ
Chúng ta cuộn trốn trong tình yêu
Như đôi dã tràng không biết mỏi
Chúng ta khởi sự lại mối sầu

Từng chút vỗ về, từng chút một
Em tạt vào anh rồi rút đi...
Thương tích chẳng lành chan muối xót
Bào sâu thân đá, nước tay ghì

Anh sống làm quen cùng cái chết
Liếm lấy mặn mà trên đau thương
Chìm mãi xuống em và mất tích
Như mặt trời rã trong nước loang

Vị thần mun hải đăng trơ trọi
Trừng mỏi con mắt ngó không gian
Em trở về em chờ biến đổi
Trở về em như kim chỉ nam

16.  Hề, Ta Trở Lại Gian Nhà Cỏ

Hề, ta trở lại gian nhà cỏ
Giữa cánh đồng không, bên kia sông
Trống trải hồn ta, cơn gió rã
Tiếng tàn tàn rụng suốt mênh mông

Hừng đông hùng vĩ và thanh thản
Sương hứa nguyên ngày nắng rực say
Ta dậy khi gà truyền nhiễm gáy
Chân mây rách đỏ vết thương dài

Ta ngồi trước ngõ nghe xao động
Trời đất bào thai cựa cựa nhanh
Mầm cỏ ngoi ngoi lên rạo rực
Con chim chèo bẻo hót lanh chanh

Ta ngồi cho đến khi trời trắng
Đồng ruộng xanh đông đúc tiếng người
Ta rảo quanh làng hóng chuyện phiếm
Đời người cũng chuyện phiếm mà thôi

Ở đây, ta có dăm người bạn
Phúc tự tâm, không lý đến đời
Ở đây, ta có dăm pho sách
Và một dòng sông, mấy cụm mây...

Dòng sông u hiển trôi vô lượng
Dòng sông hiền triết chảy vô tâm
Mà ta ngưỡng vọng như sư phụ
Mà ta thân thiết tựa tri âm...

Lòng ta vô sự, ta vui vẻ
Bướm với hoa cùng bay nhởn nhơ
Mùa hạ tàn trôi trôi đốm lửa
Dòng ngày tháng trắng chảy lơ mơ

Quên quên, nhớ nhớ tiền sinh kiếp
Thiên cổ mang mang, thế sự nhoà
Trận lốc cười tròn trên quá vãng
Ta làm lại cả tâm hồn ta

Buổi trưa như buổi trưa nào đó
Tiếng võng đưa đưa tịch mịch mùi
Điệu hát ầu ơ hoa cỏ lịm
Nước mây buồn bã chợt quên trôi

Ta thiếp trong vòm xanh đại thọ
Đời đời giương rộng lượng bao dung
Ví dù ta ngủ không còn dậy
Ắt hẳn lòng ta cũng dửng dưng

Chuyện trần thế bấy lâu thanh thoả
Sống một ngày, ta rõ một ngày
Thôi vướng mắc dài duyên với nợ
Ân oán đời, phong kiếm rửa tay

Còn lại chăng cây đàn lở tróc
Gảy mình nghe đôi điệu xưa xưa
Còn lại chăng chút u hoài mốc
Pha cùng rượu uống đến say thua

Gặp buổi trời mưa bay phới phới
Lá cành sáng rỡ sắc hồi xuân
Ta nhìn ngọn cỏ, lòng mê mẩn
Nghĩ tới đời ràn rụa thâm ân

Sống trên đời, chuyện ghê gớm quá
Vậy mà ta sống có kỳ không?
Nước mắt ta tuôn khi nghĩ tới
Những người đã chết, chết như rơm...

Gặp buổi trời trong dàn bát ngát
Ngọn cây, ô! đã giát hoàng hôn
Cơn gió mơn man bờ bụi rậm
Kể dạo quanh vườn chuyện trống không

Ta ngắm gốc cây nứt nở vỏ
Gốc cây to đến mấy người ôm
Nghĩ tới bao điều thầm lặng lớn
Trí ta không đủ lực đo lường

Nên ta phó mặc cho trời đất
Trời đất vô ngôn lại bất nhân
Nên ta lẳng lặng đi đi khuất
Trong lãng quên xanh hút thời gian

Đêm tối êm ru lời thủ thỉ
Bên hè có tiếng dế ca ran
Vầng trăng ta thấy thời thơ ấu
Mọc lại cho ta thuở xế tàn

Hình như mọi sự đều như thế
Kể cả lòng ta cũng thế thôi
Các việc vô cùng làm miết miết
Quên tiệt đời ta như nấm mai

Trăng, bạn hiền xưa giờ tái ngộ
Ta thức đêm nay chơi với trăng
Nghĩ tội thương sau này, mãi mãi
Quanh mồ ta, trăng phải lang thang

Hề, ta trở lại gian nhà cỏ
Sống tàn đời kẻ sĩ tàn mùa
Trên dốc thời gian, hòn đá tuột
Lăn dài kinh động cả hư vô

Xa nghe đợt gió lên cơn bão
Nhân loại quay cuồng biến đổi sâu
Bầy chó năm châu cắn sủa rộ
Quỷ ma cười khóc rợn đêm thâu

Cuộc cờ kỳ lạ không bày tướng
Ăn sạch quân, trừ tính được thua
Hỡi ai tráng sĩ mài dao nhọn
Xin nhớ đời không mỗi sắc vua

Hề, ta trở lại gian nhà cỏ
Tử tội mừng ơn lịch sử tha
Ba vách, ngọn đèn xanh, bóng lẻ
Ngày qua ngày cho hết đời ta

7-1972

17.  Kẻ Vong Tình

Chôn lấp chính mình như giếng lạn
Bỏ ra đi làm kẻ khác nào
Đồng đất lạ
Sống chết không màng
Trăm năm làn gió thổi

Lánh mặt những thâm tình
Cài lại thời gian im ỉm ngủ
Một cái hẹn vô chừng
Máu xương khắc khoải
Rừng khuya, hè tận, tiếng chim kêu

Thử tiếp tới lầm than sấp ngửa
Thêm một lần mông muội xem sao
Nghe sóng chênh chao biết có biển
Nghe hồn chênh chao biết còn mình
Ôi đêm tối lền, xòe tay cũng chẳng thấy

1989

18.  Mòn Gót Chân Sương Nắng Tháng Năm

Tặng Lê Thị Trang

Đôi bàn tay vỗ nháng âm thanh
Loan báo trần gian buổi thượng trình
Của các vương tôn miền trí tuệ
Lần sau cùng phó hội u minh
Ôi các vương tôn miền trí tuệ
Mưu đồ đo đạc cả Vô Biên
Tung ra khắp bãi thời gian lộng
Lượn lượn ưu tư khốc liệt rền
Giờ đã thượng trình im tịch diệt
Nhòa tan sắc áo bụi quan san
Mỏi chìm đốm lửa ngoài muôn dặm
Kể từ đây, thế giới cư tang...
Suốt bến sông này, hoa trắng nở
Cỏ cây lưu gió khóc mơ màng...

Chẳng hẹn mà sao vẫn đợi nhau?
Nước xưa về tận chốn giang đầu
Thăm hỏi con chim màu sặc sỡ
Lời ca u uất giấu nơi đâu?
Con chim thoát xác thành cơn mộng
Bay liệng dài trên trí nhớ không
Chiều chiều, lớp lớp mây vô sử
Quần tụ bên trời gọi nhớ nhung
Ta gửi mỗi ngày một sợi tóc
Cầu may cho trận gió kinh thiên
Có ai bên cõi vô cùng tận
Bắt gặp lòng ta bay đảo điên?
Có thể mai kia, Thời Đại Lớn
Sáng rền trên cõi sóng tinh anh

Bây giờ, cỏ mọn nơi mồ lạnh
Cũng nửa vàng chen nửa biếng xanh
Đời đồng thuộc mỗi câu tra vấn
Gió thổi chai người đứng lặng thinh
Biển Bắc tuyệt mù con nhạn lạc
Thời gian mất trí trắng vô âm
Hỡi người cố cựu trong trời đất
Khi nước tràn sông, có nén tâm?
Vụt đuốc đi thầm đến mãn kiếp
Lèm bèm ú ớ chuyện nhân gian
Phất phơ chéo áo đường thiên cổ
Nước mắt hồng tuôn đến đá mòn
Đâu miệng giếng xưa giờ ẩn tích
Dưới xum xuê hoang phế xanh rờn?

Trăm năm, rồi lại trăm năm khác
Tên đóa hoa này, ngươi nhớ chăng?
Con ngựa bất kham cuồng bão táp
Cõi hồng trần lôi nỗi kinh tâm
Tiếng kêu réo đuối trong thăm thẳm
Mòn gót chân sương nắng tháng Năm
Thấy, thấy sóng tan tành lũ lượt
Đời hoài công đứt nối miên man
Ta về tắm lại dòng sông cũ
Luống những bình yên kiếp dã tràng
Ha hả tiếng cười u tịch thốt
Đêm đêm sao lạc rụng trong vườn
Sáng ngày, đời giật mình ngơ ngác
Mường tượng đôi ba chuyện bắt quàng

Ta gắng về sâu lòng quá vãng
Truy tầm mê mỏi lý sơ nguyên
Hỡi ôi, dọc dọc thây câm cứng
Mắt trợn trừng chưa dứt ngạc nhiên...
Ta lại trồi lên dương thế rộn
Ngày ngày ra bãi vắng vời trông
Bóng chim, tăm cá, cành trôi giạt...
Bất luận điều chi giữa mịt mùng...

19.  Mùa Hạn

Ở đây, địa ngục chín tầng sâu
Cả giống nòi câm lặng gục đầu
Cắn chết hàm răng, ứa máu mắt
Chung xiềng nhưng chẳng dám nhìn nhau

Bước tới, chân không đè đá sắc
Vai trần chín rạn gánh oan khiên
Nước khe, cơm độn, thân tàn rạc
Sống chẳng khôn, cầu được thác thiêng

Xứ khổ, thêm chi mùa thảm khốc
Than ôi, trời đã bỏ rơi dân!
Nắng kim khí chảy, đá rạn nứt
Gió táp, rừng khô rụm, cát tràn

Sông hồ nẻ đáy, giếng vô vọng
Muông thú điên lầm lũi bỏ đàn
Dân làng lũ lượt kéo lên rú
Lùng sục đào khoai củ đã khan

Côn trùng kiệt sức lìa hang ổ
Lên chết thiêu trên mặt đất hừng
Ác điểu ngày đêm gào xáo xác
Cơ hồ cả thế giới lâm chung

Cây đa râu tóc già thiên cổ
Trụi lá, trơ cành, xương nám đen
Khiến lũ ma hoang hằng ẩn náu
Bỏ đi nhường chỗ cho chim kên

Cái chết tru rân giờ nguyệt tận...
Máu bung từ mỗi lỗ chân lông
Mọi người nghe chính mình kêu rú...
Liệu sáng mai còn ai nữa không?

Đám chủ mới, y trang xúng xính
Súng nghênh ngang, tiếng hét phàm phu
Xua trăm họ sá chi thân mạng
Lăn địa cầu ra khỏi lối xưa

Như tên phù thủy già điên loạn
Lịch sử lên cơn dữ bất thường
Treo ngược con đen trên lửa đỏ
Quật mồ thánh đế phi tang xương

Có gã hề cuồng ra giữa chợ
Hát ngao những đoạn sấm truyền xưa
Bao giờ trời nổi cơn nồm lớn
Minh chúa giong thuyền ra cố đô

Người mẹ trẻ buồn đôi mắt trũng
Thân gầy nhóm, tóc cháy, da cằn...
Địu con, một dúm thịt nhăn nhúm
Ra ruộng khê tìm mót cái ăn

Làng mạc giờ đây đã trống trơn...
Con dê, con chó cũng không còn
Người đi bỏ xác nơi bờ bụi
Miếu sạt, thần hoàng rũ héo hon

Ta khóc lẻ loi, cười một mình
Thu hình ẩn náu dưới tâm linh
Mắt chong kinh hãi đêm hư sử
Thân lõa lồ đau cháy khổ hình

Gõ lấy đầu mình như gõ cửa
Liên hồi kêu cứu giữa đêm khuya
Đầu ta như chiếc đầu lâu cổ
Tiếng rỗng không khô khốc não nề

Ta thương vô kể mầm cây lụi
Con suối trinh nguyên chết cạn lòng
Thương bậc hiền nhân về động đá
Quyên sinh. Từ đó, hạc bay không...

Còn ở đâu miền xanh bóng cây
Để ta đến đó ngồi trưa nay
Dường như hơi mát trong vòm lá
Có chất men làm ta thoảng say

Còn ở đâu làn nước giếng khơi
Để ta đến uống một hơi dài
Thỏa cơn khát nhớ như điên dại...
Nước giếng quê nhà mát ngọt thay!

Ở đâu còn ngọn suối thần tiên
Đã chảy đi từ tuổi dịu hiền
Dàn khúc trường ca xanh bất tận
Còn nghe vang vọng cuối trời quên

Ở đâu còn bóng chim huyền diệu
Hót gọi tiền thân ta tái sinh
Hót gọi vô vàn mơ ước cũ
Bay lên trời lớn, đọ mông mênh

Ở đâu còn cụm mây hư ảo
Bay tự ngàn năm trắng cổ thi
Tưởng tượng ta gom vào hiện kiếp
Trọn luân hồi ấy, một lần đi

Ở đâu còn trận gió thênh thang
Thổi mới trần gian mùa rộn ràng
Tiếng biển lời rừng nao nức giục
Ta về cho kịp độ xuân sang

Mùa hè, em bới tóc lên cao
Môi ửng son và má chớm đào
Ngày nghỉ về vườn thăm họ ngoại
Lòng như con sáo trong ca dao

Trời cẩm thạch ngời, bông mía trắng
Ngoài đồng dậy tiếng trẻ thơ reo
Con chuồn chuồn đó thong dong quá
Mùa hết, còn bay dõi dõi theo...

Em mặc bà ba ra bến nước
Đưa tay khỏa nhẹ nhớ thương nào
Đến nay, lòng ấy còn xao gợn...
Mùa trái cây nào hái tặng nhau

Đỏ mắt đăm đăm, ngày lại ngày...
Bao giờ mây sẽ chuyển về đây?
Bao giờ trời sẽ mưa như xối
Hạnh phúc chan hòa lên cỏ cây?

Bao giờ, cho đến bao giờ nữa
Em gánh vui về họp chợ đông
Lòng ngát như hoa còn kịp buổi
Áo chưa người giữ để xin buông?

Mưa ôm choàng đất khóc thương mong
Mưa báo tin vui chạy sáng đồng
Mưa đuổi bắt gào reo hớn hở
Mưa mừng trẩy hội nước trăm sông

Ông lão mù lòa ra trước hiên
Nghe mưa cũng ngước mắt nhìn lên
Má nhăn bỗng sáng hai hàng lệ...
Ông hiểu ra rồi lẽ biến thiên

Ta nghe cánh cửa lâu đời sập
Những xích xiềng han rỉ đứt tung
Sấm động một trời u uất vỡ
Muôn nghìn năm thế giới còn rung

Tất cả rồi đây sẽ đổi thay
Đổi thay từ quặng mỏ, mầm cây
Đổi thay cả mặt người tăm tối
Những bớt chàm xưa được xóa trôi

Ta nhặt từng trang sách rách toang
Đứa ngu đã xé vứt ra đường
Ta gom từng hạt cây luân lạc
Mong mỏi gầy lên một địa đàng

Đi nào, chú bé của ta ơi
Đem tấm lòng trang trải với đời
Yêu cả con sâu cùng cái kiến
Thả hồn vào cỏ lá bung phơi

Bao giờ ta trở về dương thế
Sống đáng vinh danh lại kiếp người
Để thấy đường đi muôn lối rộng
Dập dìu những chéo áo reo vui?

Quê ta đâu cũng là sông nước
Phơi phới triều lên bát ngát bờ
Cuốn tiếng đàn khuya trên bến bắc
Trải tình về lại lạch nguồn xưa

Biển khơi mở cửa như đêm tối
Cung hiến bao nhiêu mộng dị thường
Cho thấy cuộc đời sinh động mãi
Lòng người rộng ngợp mấy không gian

Đêm ta để cửa chong đèn đợi
Người khách xa nào sẽ đến đây?
Ta đợi vì nghe ngoài ngõ trúc
Có con chim khách kêu chiều nay

Đêm bạc hà thơm nghe cổ tích
Muôn sao trẻ nhỏ đùa rì rào
Trong vườn, cây cỏ dường linh hiển
Đã hiện thành người đi dưới sao

Dỗ cho ta giấc ngủ bình yên
Đêm tựa bàn tay rất đỗi hiền
Kéo tấm chăn thêu màu sặc sỡ
Đắp lên ta tuổi cũ hồn nhiên

Nhà ta biết có còn nguyên vẹn?
Tái hợp nào không nhuốm ngậm ngùi?
Người chết cũng xin tề tựu đủ
Tình dù u hiển chẳng đang nguôi

Nhóm lên bếp lửa đêm trừ tịch
Hát với nhau vài điệu hát vui
Nâng chén uống mừng ta sống sót...
Chợt nghe nồng lệ tự đâu rơi

Hy vọng lên từ đất dịu hòa
Con chim bay kiếm lại trời xa
Em về vườn cũ thăm cây trái
Gặp tuổi lưng chừng khóc giữa hoa

Lòng ta nay vẫn lòng ta trước
Vẫn chảy về con nước thuở nào
Sợi tóc mai kia dù có rụng
Ba sinh còn để nhớ cho nhau

Đất trời không có chi còn mất
Ta bước ra thân đón tuổi già
Trước mắt, ta còn trăm thứ việc:
Sửa nhà, chăm sóc lại vườn hoa...

Những ai hôm trước từng gây tội
Hãy lắng tâm tha lấy lỗi mình
Tự tại, thời gian chôn chính nó
Đời lên lại mãi tựa bình minh

Sẽ lo chẳng những cho người sống
Lo cả cho người khuất mặt kia
Quen lạ bạn thù chung giấc ngủ
Chung lời thương tiếc khóc trên bia

Con ta giờ đã làm cha mẹ
Lớp lớp truyền lưu máu một dòng
Không cạn nguồn tình thiên bẩm ấy
Đời đời nhân loại sống như sông

Nghe này ba tiếng gõ sân khấu
Màn mở, người tham dự đứng lên...
Thế giới, hãy còn thơ trẻ nhé
Bắt đầu câu chuyện lớn thần tiên

Nghệ Tĩnh, 1979

20.  Ngọn Gió Lạ Thường Sẽ Thổi Tới

Một ngày, ngọn gió lạ thường sẽ thổi tới
Ngoài biển khơi, trên lục địa...
Sò hến, côn trùng cũng chẳng yên thân

Ngọn gió lạ thường sẽ thổi tới
Quật ngã những bức tượng, xô sập những đền đài
Tiếng hú chạy dài suốt lịch sử

Ngọn gió lạ thường sẽ thổi tới
Xé rách một kỷ nguyên, phân tán các dân tộc
Để mọi người câm lặng ăn năn

Ngọn gió lạ thường sẽ thổi tới
Dựng dậy những hồn ma, dập vùi những kẻ sống
Chúng ta hiểu rằng mọi sự bắt đầu...

Ngọn gió lạ thường sẽ thổi tới
Trên mỗi ly vuông của từng bộ thần kinh...
Không còn ai trốn chạy

Ngọn gió lạ thường sẽ thổi tới
Sườn núi rát đỏ, đồng ruộng khô ran
Rồi mặt đất cũng vô danh như mặt biển

Ngọn gió lạ thường sẽ thổi tới
Sa mạc cháy bùng lên vùng khói cát
Đổ xuống trần gian và trí nhớ đời đời

Một ngày, một ngày
Ngọn gió lạ thường sẽ thổi tới
Thổi tới

Thi sĩ, ôi, hoàng tử bi thương
Hãy thốt giùm chúng ta lời nói chót
Như bài thai đố giữa hư không

1968

21.  Người Ở Lại

Tháo giải cho nhau lời hứa cũ
Đau như cắn lấy lưỡi mình
Em ở lại, thôi thì em ở lại
Như thân cừ cắm giữa lạch đời trôi

Bỏ lỗi cho anh, bỏ lỗi cho đời
Nhớ chuyện trước, coi như từng mãn nguyện
Thương nhau hơn
Sau trước vẫn là thương

Đóa hoa quá thời ra rác rưởi
Rán lên em
Tin mưa nắng phôi pha từng nỗi nhớ
Chẳng nhìn ra như tượng gẫy đầu, tay...

Ôi ngay lúc tưởng chừng quen được mặt đời
Trớ trêu chưa, đời đã đổi thay
Ta tập mới ngày ngày cung cách sống
Tàm tạm thôi như áo mượn tròng qua

Thành phố chòng chành, chen chúc ngược xuôi
Đèn đỏ đèn xanh, ngã năm ngã bảy...
Biết tin ai?
Thương em đi ngỡ ngàng xe cộ

Đạp lên dốc cầu cao
Ngày mấy bận
Tủi phận mình
Con rạch đen nồng như máu chết

Rất ít khi em ngẩng nhìn trời
Có phải người buồn hay ngó xuống?
Ôi lẽ nào chung thủy với mình
Chỉ có bóng mình sao?

Chiều tan sở, thẳng về nhà
Vì chẳng biết đi đâu...
Đời còn chỗ nào vui?
Chân bước không qua ngưỡng ngần ngại

Những bữa cơm một mình ăn quấy quá
Thiếp lặng tiềm sinh
Tập lịch lâu ngày không gỡ tới
Thờ ơ giữ đủ cả âu sầu

Thôi, em tiếc thêm chi cái sợi dây dài
Để đến nỗi ngồi hoài bên giếng cạn?
Hãy đứng lên, thử dời đổi tủ, bàn
Đừng ngó miết một nỗi buồn bất biến

Những đêm tối thời gian nhích uể oải
Trên vòng tròn vô tận chán chường kia
Đo đạc âm thầm
Bãi hạn kinh hoàng cơn mất ngủ

Những giữa khuya đứt giấc chiêm bao
Nằm nghe tóc rụng
Chiếu chăn bức bối tuổi lưng chừng
Những toan dậy đi ra ngoài phố lộng

Vô thủy lạc rồi, nay lạc nữa
Đành như sao rụng dưới trời sâu
Tàn đời mạt kiếp liệu còn gặp?
Dai dẳng sầu, chó sủa nguyệt lu

1988

22.  Những thành phố mà ta không ghé lại

Anh cũng như em đều từng trượt lỡ, trượt lỡ
Những cơ may
Thoáng vụt
Không chừng đã mở sáng cho ta
Những con đường khác hẳn
Đưa về những trạm cũng khác hẳn...
Nơi ta được chính mình
Như được bạc
Ở một nhà sòng cực cao sang
(Nhà sòng đó cuối cùng phải đóng cửa)
Và ta đứng lên sừng sững rỡ ràng
Giữa trăm nghìn con mắt sửng lặng
Đích đáng một lần trên trần gian
Ôi những trượt lỡ thương tâm
Hoặc do mình hoặc chẳng phải do mình
Thường khi không hiểu nổi
Như tính tình phản trắc của tương lai

Ôi những thành phố mà ta đã băng qua
Trong một chuyến đi nào
Nhưng rồi không ghé lại
Ôi những người tình mà ta đã yêu qua
Trên một giao lộ nào
Nhưng rồi không giữ lại
Phải chăng định mệnh đuổi lùa ta
Một con thú thuận tùy
Trên cánh đồng chiều hôm sụp rất vội?

Những thành phố mà ta không ghé lại
Biết đâu chẳng có một con đường
Mà ta bồi hồi đi lại suốt đời ta
Như một người tri mệnh
Chẳng tưởng vọng gì hơn
Những thành phố mà ta không ghé lại
Biết đâu chẳng có một con người
Mà ta yêu suốt đời ta thắm thiết mãi
Như một vầng trăng rời rợi cổ thi
Nghìn năm không xế lặn
Hẳn em tin có những con người để cả đời mình miệt mài chuẩn bị
Một tình yêu
Một tình yêu trác tuyệt
Trùm lấp thời gian
Khuất phục vô thường
Sau bao nhiêu là phác thảo lan man

Em muốn lên rừng
Muốn xuống biển...
Vì cớ gì chẳng thả mình đi
Như ngọn gió một lần sống kiếp gió
Hạnh ngộ mênh mông?
Sao phải tự giấu mình
Trong đám đông thường tục
Gọi không nghe
Dẫu biết rõ chẳng thể nào hội nhập?
Sao chẳng đứng riêng ra
Rực chất sáng của mình
Như khối tượng lân tinh
Ngời ngời tiêu hủy lấy
Dẫu phải làm cái đích ném tang thương?
Sao chẳng một lần ghé lại thành phố đã băng qua
Ghé lại giấc mơ một đời chưa tỏ rõ?
Sao cứ phải ngồi trên thềm cửa tiếc thương
Chờ tối đến với ngọn đèn thắp sẵn?

Và chuyến tàu đó vẫn băng qua thành phố đó
Thường trực chở theo em, một hành khách vô hình
Thờ thẫn từ ô cửa nhìn ra...
Anh yêu em bóng nhỏ đường dài
Đi lại thời con gái xa xôi
Cỏ hoa bối rối
Rừng tóc biếc chiêm bao
Ngan ngát hương đêm
Hay hương của những gì còn bay tản trong đời
Để rồi sẽ mất hẳn
Anh yêu em vầng trán hắt hiu
Gợn mơ hồ nét tuổi
Như trang sách võ vàng nào
Khuya khoắt thức
Hiển lộ những lần em vấp ngã
Tan nát mọi nâng niu
Anh đau đớn như chính mình vấp ngã

Ồ, sao chẳng là người cũ của nhau
Gặp từ trước, tránh lỗi lầm phụ rẫy?
Hãy yêu nhau trọn vẹn một lần một
Đền bù nhau cho kịp trước ngày mai
Hãy yêu nhau trọn vẹn một lần một
Bám víu từng khoảng khắc còn bên nhau
Ôi hạt mưa sa ngoài bãi cháy
Một lần thôi cũng tiếng là mưa
Việc đời thường khi bất xứng ý...
Vinh quang cho người chọn được mệnh mình
Dù với giá nào cũng khứng trả
Anh muốn viết một bài thơ mới cho em
Trên trang giấy đã ố vàng quên lãng
Anh muốn ngắt một cành hoa lạ cho em
Trên cuộc đất đã phơi trần hạn hán

Mai ta đi rồi
Mai ta đi rồi
Họa chăng còn một ít tàn tro
Từ bếp lửa qua đêm ngoài quãng trống
Gió thổi bay tan
Trong một thời khoảng luyến thương
Nghe chừng cũng ngắn ngủi
Ôi những thành phố mà ta chỉ băng qua
Mãi còn mơ ước ghé

Con chim bói cá trong tàn tối
Soi vĩnh hằng xanh rợn mặt hồ
Hư ảnh lờn rờn tụ tán tụ
Hoài công không định nổi chân như

Trời đất thì buồn như xác rỗng
Ta thì như gió, tuyệt bơ vơ
Trăm năm, cửa khép hờ mưa nắng...
Mãi chẳng ai về qua gọi cho

Ta đợi nghe chừng thiên cổ mỏi
Hàng hàng thân trụ đứng hư hao
Hoàng hôn, thần thánh bưng mặt khóc
Ta chẳng buồn thăm hỏi tại sao

Ôi đá địa cầu vần vụ mộng
Ai xưa qua yểm lại tình sầu
Thời gian rũ trắng xương làm nhớ
Gió cát không nguôi khóc dãi dầu

Chuyện trần thế nghe như thất thiệt
Kẻ sống còn, tóc dựng kinh hoàng...
Vương tử, sao đời đến nỗi vậy?
Đất ta, ta giẫm mà ghê chân

Thánh đế băng hà, thái miếu sập
Trăng tà soi tịch lặng trường thành
Mùa đông sắt thép rét như phỏng
Quân rã, còn ai điểm trống canh?

Kẻ mới tới bày tòa giữa chợ
Giải người ra, sỉ mạ ba đời
Cho đeo bảng, dong đi khắp phố
Bắn bỏ bên đường, cấm nhận thây

Chĩa súng đuổi người ra khỏi đất
Đày đi biền biệt miệt thiên thu
Đuổi cả người chết ra khỏi mộ
Cày nghĩa trang, trả vói thâm thù

Quan lại sánh tày bão châu chấu
Ập xuống đồng, nghiến ngấu của dân...
Nhơn nháo chẳng cần che lấy mặt
Mấy đời mới gặp dịp nên quan

Những năm đó, làng ta đói kém
Lúa gặt về, nhà nước trưng thâu
Dân cùng ăn đến cả nhau đẻ
Bán tình thâm mà mua gạo châu

Con tố cha cầu được cất nhắc
Cháu giết bà cướp nửa chỉ vàng
Thiên hạ cùng mặt xanh, trắng mắt
Nhớn nhác dòm quanh, lén cả than...

Kể như mặt trời chẳng mọc nữa
Thôi thì sống chết khác gì nhau...
Bạo chúa, ta ngươi cùng diệt vậy!
Nhiều nhà đóng chặt cửa mài dao

Trăm họ lần lượt bỏ xứ trốn
Biển thì hung hãn, thuyền mong manh
Ta nghe kể lại: xác lên bãi
Nằm dài dài như lúc chiến tranh

Đuốc tàn cháy xuống tay cầm đuốc...
Phượng, phượng hề, sao chẳng về đi?
Cố quận mai già tơi rả rụng
Đòi nghe quang quạnh, gió suy vi...

Ngửa mặt khóc cười ba tiếng lớn
Giận thân sao đã khứng ra đời
Bỏ đi, khinh bạc nghiêng trời đất
Gặp đá bên đường, cúi hổ ngươi

Quán mộng, dăm ba người khách lạ
Bên đèn ngờ ngợ nỗi buồn quen
Xưa nào hẳn cũng từng sum họp...
Chuyện dở dang thành tiếp dẫn duyên

Chia tay chẳng hẹn, chẳng cần hẹn...
Voi nhớ xa xăm nghĩa địa nhà
Một sáng ta về qua bãi sụp
Thấy tàn tro váng biết là ta

Hỏi ai, ai có là tri kỷ?
Ai có buồn chớp bể mưa nguồn?
Ta khóc, chẳng qua là khóc lại
Lệ nào, ôi chẳng của tiền nhân?

Cát bụi, sao quên mình cát bụi
Đành hanh nhau tàn khốc máu xương
Mấy mươi năm chiến tranh, tù rạc
Cười rộ vô thường một tiếng suông

Đời động. Đồng rừng rêm tiếng mõ
Ai người rao giảng điển long hoa?
Láng giềng bị bắt lúc trời tối
Lật bật rồi cũng đến lượt ta...

Hỡi ôi, hiền sĩ lạc ma trận
Tám hướng không tìm thấy cửa sinh
Hồn thời gian phơ phất lưới nhện...
Ta đào hư địa mà chôn danh

Thân dại, áo chằm, chỗ gió thốc
Thương mình thôi cũng thể thương vay
Nhặt tàn thuốc cũ se thành điếu
Gẫm lại đời ta chút khói cay

Thảo hoa trường tại bế thiếu thất
Thầm thầm vách lõm bóng ngồi yên...
Giữa khuya có tiếng chim ai oán
Tạt hỏi thăm thần trí bỏ quên

Ta đợi mơ hồ như chẳng đợi
Rừng vô minh chợt thức canh gà
Con đường duỗi sáng như dao bén
Rọc điếng hồn đêm chẳng kịp la

Đợi đến bao giờ còn đợi được
Đời vui bát ngát mưa đền cây
Ta ra sông cái giặt lèo mũ
Rủ bác chài xưa một bữa say

Đợi đến bao giờ không đợi được
Lửa tàn, khuya lụn, chuyện như xong
Đi rồi, để lại lòng thương tưởng...
Đá bạc rền tan nước mắt hồng

Sài Gòn, 1988
Saint Paul, 1994

23.  Qua Sông

Đò nghẹn đoàn quân xa tiếp viện
Mưa lâu, trời mốc, buồn hôi xưa
Con đường đáo nhậm xa như nhớ
Chiều mập mờ xiêu lạc dáng cò
Quán chật xanh lên rừng lính ướt
Mặt bơ phờ dính gió bao la
Khí ẩm mù bay, mùi thuốc khét
Chuyện tình cờ nhúm ấm cây mưa
Vang lên những địa danh huyền hoặc
Mỗi địa danh nồng một xót xa
Giặc đánh lớn - mùa mưa đã tới
Mùa mưa như một trận mưa liền
Châu thổ mang mang trời nước sát
Hồn chừng hiu hắt nỗi không tên

Tiếp tế khó - đôi lần phải lục
Trên người bạn gục đạn mươi viên
Di tản khó - sâu dòi lúc nhúc
Trong vết thương người bạn nín rên
Người chết mấy ngày chưa lấy xác
Thây sình, mặt nát, lạch mương tanh...
Sông cái nước men bờ sóng sánh
Cồn xa cây vướng sáng mơ màng
Áo quan phong quốc kỳ anh liệt
Niềm thiên thu đầm cỗ xe tang
Quê xa không tiện đường đưa tiễn
Nghĩa tận sơ sài, đám lạnh tanh
Thêm một chút gì như hối hả
Người thân chưa khóc ráo thâm tình...

... Nao nao mường tượng bóng mình
Mịt mùng cõi tới, u minh tiếng rền
Xuống đò, đời đã bỏ quên...
Một sông nước lớn trào lên mắt ngời./.

24.  Quán Vắng Vẻ

Đi đến đó, dường như ta có hẹn
Hẹn cùng ai, không nhớ rõ là ai

Đi đến đó, lòng khô như trái rỗng
Khua rụng rời nỗi đói khát trần ai

Chiều nay trời nắng gắt...
Chiều nay trời mưa dầm...

Quán vắng vẻ, không ai người đến gặp
Ngọn đèn như nỗi đợi thiên thu

Lỗi tự mình, lỗi tự mình thôi
Đã chẳng nhớ ra ngày tháng hẹn

Tội cho người, tội bấy cho người
Cũng đến đây chờ chẳng gặp ai

Việc đời lầm lẫn vậy
Hối mấy chẳng hơn gì
Thôi thì hãy cố nán
Cho đáng một lần đi

Chiều nay trời nắng gắt...
Chiều nay trời mưa dầm...

Quán vắng vẻ, ngọn đèn như nỗi đợi
Thiên thu

25.  Sáng Nay Ta Còn Đi Bên Nhau

Sáng nay, ta còn đi bên nhau...

Ngày lòa dậy
Trời đất một lần nữa mới lại
Em sáng rỡ niềm vui...
Hẳn rất đẹp
Giấc mơ nào em thấy đêm qua
Còn tản mạn nơi em như làn hương quyến luyến
Gió trôi trôi
Qua qua những lượn đồi hư huyễn sương
Qua qua những tàn cây nô nức nắng
Gió trôi trôi như gió đã từng trôi
Qua qua những vùng đồi quang quạnh chờ
Qua qua những hồn đá lẻ loi khóc

Bao lâu rồi
Em đó, anh đây
Hai đầu thương nhớ biếc...
Giữa đôi ta là gió, gió ngày đêm
Thổi chai dại những tiền thân như tượng đợi
Anh dừng bước chỉ em nhìn
Hàng cây nước miên man bung nở
Mê mẩn lực kiên trì chỉ chực buông tan
Của nỗi hân hoan không dễ dàng gì
Thường xuyên phải tái tạo
Anh nhìn xa lối đi
Múa đảo nắng vàng ròng
Mát vào chỗ không còn thấy được nữa
Rồi nhìn lại em còn đi bên anh
Lòng thẫn thờ...
Vui đi em
Vui được chút nào vui

Trưa nay, ta còn đi bên nhau...

Thành phố lũng hoa mê
Duỗi phơi xa những triền mái lóa
Gió luông tuồng
Anh nghe rõ nắng lao xao trên giàn hoa giấy rộ
Trưa đứng sững giữa lòng đường
Cây cùng thu vén bóng
Em nhón chân vừa tầm cõi thực hư
Hôn, hôn anh...
Bàng hoàng hai hạt cát
Từng rời xa trôi giạt những thiên thu
Mịt mùng vô vọng
Em nói qua về một nỗi trống trải...
Anh nói qua về một thuở trầm luân...

Bao giờ người nữ cũng chờ đợi
Cho người nam còn có buổi quay về
Niềm quê nhà nặng gói khăn xưa
Lời han hỏi trào ràn lên mắt nhớ...
Em phủi ngực áo anh bám thảm bụi đường xa...
Em mơn mặt mày anh dính buồn gió cõi lộng...
Quán thưa khách, mơ hồ những tiếng động
Em chăm chút anh ăn
Tưởng tượng anh còm cõi vác âm thầm
Từng ấy nhục nhằn
Đi chân đất băng qua miền đá chởm
Tìm em
Thuở trời đất chưa định hình nhật nguyệt
Anh nhìn em, nước mắt đột nhiên tuôn
Nghe vỡ lỡ những gì không thổ lộ
Ngoài hè đường, bóng nắng đã hơi nghiêng...

Chiều nay, ta còn đi bên nhau...

Em nghiêm cẩn như kho tàng mất dấu
Giọng chùng đi...
Gió thổi lãng quên về
Nắng dốc sức một lần thật rực rỡ
Hoa trên đồng đã bắt đầu buồn
Bên kia núi, vườn nhà ai đốt lá
Em chậm bước
Như ngó quanh tìm một mất mát nào
Trong rậm rối của hồn mình trở tối
Anh lặng thinh
Chừng chẳng thể nói gì hơn
Dù chỉ một lời dỗ dành vô nghĩa nhất
Đi, đi em
Đi cho hết lòng ta...

Hãy sống lớn, buồn vui so núi biển
Ngay lần này, không đợi đến lần sau
Cảm ơn em
Nghìn thuở cảm ơn em
Đã theo chân anh về thăm biết những ngôi nhà
Anh đã ở
Gọi tái sinh những huyễn mộng của đời anh
Cho đáo nhập em, hiện thành những thực mộng
Anh ngắt cho em một cành hoa cỏ
Ngoài tầm
Ứa nước mắt
Nghĩ tới ngày chiếc võng treo không
Như chiếc nôi nào
Hồi anh chưa có mặt

Đêm nay, ta còn đi bên nhau...

Thành phố dốc rộ vàng đèn
Đêm giữa mùa biển có mang trăng
Sóng xô lùa tròn trặn
Bất tận em trời nắng gió mây mưa ngày đêm sao trăng cỏ cây
hoa thú cá chim thần thánh người ma quỷ đồng
rừng núi truông đầm hồ sông phá biển
Bất tận em man dại rĩ rền vùng vằng phụng phịu trìu mến dịu
dàng hớn hở thở than sầu muộn mơn man van lơn
đằm thắm xót xa kêu đòi cười khóc
Chẳng lúc nào vũ trụ nguôi ngoai...
Và em gọi anh, không ngớt gọi anh
Thất tung
Xa ngoài cõi không còn nghe thấy được

Nơi đây, thế giới ngủ từng phần
Cuộc sống vẫn chảy xiết thâu đêm đèn đôi dòng xuôi ngược đỏ, vàng
Hội hè đâu đó rộ về khuya
Anh chợt nhớ dù không muốn nhớ
Ôi vô số đêm nào đó của đời anh
Chong buồn một bóng đợi trời sáng
Cả xót thương mình e cũng không...
Cám ơn em
Nghìn thuở cám ơn em
Đã đi cùng anh trong đêm nay
Đêm nay
Cũng một đêm nữa của đời anh
Nhưng là một đêm xếp ngoài mọi đêm nào đó khác
Bởi chính em
Chớ chẳng phải là anh nữa
Bây giờ đau đớn xót thương anh

Mai ta không còn đi bên nhau...

Gió thổi tới, gió ngày đêm thổi tới
Những bèo mây không ở mãi bên nhau...
Em sẽ đi
Đi chỉ một mình
Hay đi với người tình, một người tình mới khác
Cho trọn những quãng đường còn lại trong hồn em
Mà anh tiếc chẳng cùng đi đến trọn
Rồi không chừng em sẽ nhớ về anh...
Rồi không chừng em sẽ thấy mình buồn
Như gió hắt hiu
Mơn man em
Ngờ ngợ gió xưa nào
Nhắc em chuyện hai đầu thương nhớ biếc

Em sẽ buồn
Buồn một chút thôi em
Một chút thôi, đủ lòng trân quý trước
Để còn vui, vui được chút nào vui
Hàng cây nước sẽ còn đứng xõa tóc
Biển sẽ còn đầy đặn với tình trăng
Đóa hoa cũ bên đường sẽ nở lại
Sẽ còn người, ai đó hái trao em...
Anh ở đâu, anh ở đâu xa?
Họa hoằn lắm, chỉ không gian còn gợi nhớ
Lần anh qua
Đã có một lần qua...
Gió thổi tới, gió ngày đêm thổi tới
Em sẽ đi
Không còn anh bên cạnh nữa
Em sẽ đi...
Anh chúc em đi trọn đường hạnh phúc rộ

6-1995

26.  Ta Về

"T iếng biển lời rừng nao nức giục
Ta về cho kịp độ xuân sang"

Ta về - một bóng trên đường lớn
Thơ chẳng ai đề vạt áo phai...
Sao bỗng nghe đau mềm phế phủ?
Mười năm, đá cũng ngậm ngùi thay

Vĩnh biệt ta-mười-năm chết dấp
Chốn rừng thiêng im tiếng nghìn thu
Mười năm, mặt xạm soi khe nước
Ta hoá thân thành vượn cổ sơ

Ta về qua những truông cùng phá
Nếp trán nhăn đùa ngọn gió may
Ta ngẩn ngơ trông trời đất cũ
Nghe tàn cát bụi tháng năm bay

Chỉ có thế. Trời câm đất nín
Đời im lìm đóng váng xanh xao
Mười năm, thế giới già trông thấy
Đất bạc màu đi, đất bạc màu...

Ta về như bóng chim qua trễ
Cho vội vàng thêm gió cuối mùa
Ai đứng trông vời mây nước đó
Ngàn năm râu tóc bạc phơ phơ

Một đời được mấy điều mong ước?
Núi lở sông bồi đã lắm khi...
Lịch sử ngơi đi nhiều tiếng động
Mười năm, cổ lục đã ai ghi?

Ta về cúi mái đầu sương điểm
Nghe nặng từ tâm lượng đất trời
Cảm ơn hoa đã vì ta nở
Thế giới vui từ mỗi lẻ loi

Tưởng tượng nhà nhà đang mở cửa
Làng ta, ngựa đá đã qua sông
Người đi như cá theo con nước
Trống ngũ liên nôn nả gióng mừng

Ta về như lá rơi về cội
Bếp lửa nhân quần ấm tối nay
Chút rượu hồng đây, xin rưới xuống
Giải oan cho cuộc biển dâu này

Ta khóc tạ ơn đời máu chảy
Ruột mềm như đá dưới chân ta
Mười năm chớp bể mưa nguồn đó
Người thức nghe buồn tận cõi xa

Ta về như hạt sương trên cỏ
Kết tụ sầu nhân thế chuyển dời
Bé bỏng cũng thì sinh, dị, diệt
Tội tình chi lắm nữa, người ơi!

Quán dốc hơi thu lùa nỗi nhớ
Mười năm, người tỏ mặt nhau đây
Nước non ngàn dặm, bèo mây hỡi
Đành uống lưng thôi bát nước mời

Ta về như sợi tơ trời trắng
Chấp chới trôi buồn với nắng hanh
Ai gọi ai đi ngoài quãng vắng?
Phải, ôi vàng đá nhắn quan san?

Lời thề truyền kiếp còn mang nặng
Nên mắc tình đời cởi chẳng ra
Ta nhớ người xa ngoài nỗi nhớ
Mười năm, ta vẫn cứ là ta

Ta về như tứ thơ xiêu tán
Trong cõi hoang đường trắng lãng quên
Nhà cũ, mừng còn nguyên mái, vách
Nhện giăng, khói ám, mối xông nền

Mọi thứ không còn ngăn nắp cũ
Nhà thương khó quá, sống thờ ơ
Giậu nghiêng cổng đổ, thềm um cỏ
Khách cũ không còn, khách mới thưa...

Ta về khai giải bùa thiêng yểm
Thức dậy đi nào, gỗ đá ơi!
Hãy kể lại mười năm mộng dữ
Một lần kể lại để rồi thôi

Chiều nay, ta sẽ đi thơ thẩn
Thăm hỏi từng cây những nỗi nhà
Hoa bưởi, hoa tầm xuân có nở?
Mười năm, cây có nhớ người xa?

Ta về như đứa con phung phá
Khánh kiệt đời trong cuộc biển dâu
Mười năm, con đã già như vậy
Huống mẹ cha, đèn sắp cạn dầu...

Con gẫm lại đời con thất bát
Hứa trăm điều, một chẳng làm nên
Đời qua, lớp lớp tàn hư huyễn
Hạt lệ sương thầm khóc biến thiên

Ta về như tiếng kêu đồng vọng
Rau mác lên bờ đã trổ bông
Cho dẫu ngàn năm, em vẫn đứng
Chờ anh như biển vẫn chờ sông

Ta gọi thời gian sau cánh cửa
Nỗi mừng ràn rụa mắt ai sâu
Ta nghe như máu ân tình chảy
Tự kiếp xưa nào tưởng lạc nhau

Ta về dẫu phải đi chân đất
Khắp thế gian này để gặp em
Đau khổ riêng gì nơi gió cát...
Hè nhà, bụi chuối thức thâu đêm

Cây bưởi xưa còn nhớ trắng hoa
Đêm chưa khuya lắm, hỡi trăng tà!
Tình xưa như tuổi già không ngủ
Bước chạm khua từng nỗi xót xa

Ta về như giấc mơ thần bí
Tuổi nhỏ đi tìm những tối vui
Trăng sáng lưu hồn ta vết phỏng
Trọn đời, nỗi nhớ sáng không nguôi

Bé ơi, này những vui buồn cũ
Hãy sống, đương đầu với lãng quên
Con dế vẫn là con dế ấy
Hát rong bờ cỏ, giọng thân quen

Ta về như nước tào khê chảy
Tinh đẩu mười năm luống nhạt mờ
Thân thích những ai giờ đã khuất?
Cõi đời nghe trống trải hơn xưa

Người chết đưa ta cùng xuống mộ
Đêm buồn, ai nữa đứng bờ ao
Khóc người, ta khóc ta rơi rụng
Tuổi hạc, ôi ngày một một hao

Ta về như bóng ma hờn tủi
Lục lại thời gian, kiếm chính mình
Ta nhặt mà thương từng phế liệu
Như từng hài cốt sắp vô danh

Ngồi đây, nền cũ nhà hương hoả
Đọc lại bài thơ buổi thiếu thời
Ai đó trong hồn ta thổn thức?
Vầng trăng còn tiếc cuộc rong chơi

Ta về như hạc vàng thương nhớ
Một thuở trần gian bay lướt qua
Ta tiếc đời ta sao hữu hạn
Đành không trải hết được lòng ta

7-1985

27.  Tàu Đêm

Tàu đi. Lúc đó, đêm vừa mỏi
Lúc đó, sao trời đã ngủ mê
Tàu rú. Sao ơi, hãy thức dậy
Long lanh muôn mắt tiễn tàu đi

Thức dậy, những ai còn sống đó
Nhìn ra nhớ lấy phút giây này
Tàu đi như một cơn giông lửa
Cuồn cuộn sao từ ống khói bay

Cảnh vật mơ hồ trong bóng đêm
Dàn ra một ảo tượng im lìm
Ủ ê những ngọn đèn thưa thớt
Sáng ít làm đêm tối tối thêm

Bến cảng, nhà kho, những dạng cây...
Chưa quen mà đã giã từ ngay
Dẫu sao cũng một lần tan hợp
Chớ tiếc nhau vài cái vẫy tay

Toa nêm lúc nhúc hồn oan khốc
Đèn bão mờ soi chẳng rõ ai
Ta gọi rụng rời ta thất lạc
Ta còn chẳng đủ nửa ta đây

Người bạn đường kia chắc chẳng ngủ
Thành tàu sao chẳng vỗ mà ca?
Mai này xô giạt về đâu nữa?
Đất lạ ơi, đừng hắt hủi ta!

Đất lạ, người ta sống thế nào?
Trong lòng có sáng những trăng sao
Có buồn bã lúc mùa trăn trở
Có xót thương người qua biển dâu?

Tàu đi như một cơn điên đảo
Sắt thép kinh hoàng va đập nhau
Ta tưởng chừng nghe thời đại động
Xô đi ầm ĩ một cơn đau

Ngồi đây giữa những phân cùng bụi
Trong chuyển dời xung xát bạo tàn
Ta trở thành than, thành súc vật
Tiếng người e cũng đã quên ngang

Ta nghe rêm nhói thân tàn rạc
Các thỏi xương lìa đụng chỏi nhau
Nghe cả hồn ta bị cán nghiến
Trên đường lịch sử sắt tuôn mau

Dường như ta chợt khóc đau đớn
Lệ nóng cường toan cháy ruột gan
Lệ chảy không ra ngoài khóe mắt
Nghẹn ngào đến cả tiếng than van

Giá ta có được một hơi thuốc
Dẫu chỉ là hơi thuốc mốc thôi
Để phả cho hồn ấm tỉnh lại
Để nghe còn sự sống trên môi

Ta nhớ dăm ba hình ảnh cũ
Lờ mờ như nhớ lại tiền thân
Đời ta khi trước vui vầy thế
Bỗng thảm thương nghìn nỗi ngói tan

Đem thân làm gã tù lưu xứ
Xí xóa đời ta với đất trời
Ngàn dặm lìa tan tình cố cựu
Bàng hoàng thân thế cụm mây trôi

Đã mấy năm nay quằn quại đói
Thèm ăn như đứa trẻ con nghèo
Mẹ ơi, con nhớ thời thơ dại
Nhớ miếng ăn mà mẹ chắt chiu

Liệu còn một bữa cơm đầm ấm
Bên ánh đèn đoàn tụ vợ con
Chia xẻ chút tình cay mặn cũ
Miếng không ngon cũng lấy làm ngon

Tàu đi khoan xoáy sâu đêm thép
Tiếng nghiến ghê người, thác lửa sa
Lịch sử dường như rất vội vã
Tàu không đỗ lại các ga qua

Ô, những nhà ga rất cổ xưa
Dường như ta đã thấy bao giờ
Đến nay, người giữ ga còn đứng
Đèn bão đong đưa chút sáng mờ

Tàu qua những ruộng đồng châu thổ
Hiu hắt làng xa mấy chấm đèn
Đêm ở nơi đây buồn lặng lặng
Cái buồn trải nặng mặt bằng đen

Hỡi cô con gái trăng mười bốn
Đêm có nằm mơ những hội xuân
Đời có chăng lần cam dối mẹ
Nhớ thương nào giấu thấm vành khăn?

Có lúc tàu qua những chiếc cầu
Sầm sầm những nhịp động đều nhau
Dưới kia con nước còn thao thức
Bát ngát dềnh lên bãi sậy sầu

Có lúc tàu qua những thị trấn
Mà đêm đã gói lại im lìm
Tàu qua, âu cũng là thông lệ
Nên chẳng ai buồn hé cửa xem

Ôi những nỗi sầu vô dạng ấy
Gọi ta về với những đêm vui...
Ở đâu đèn sáng như châu ngọc
Đường phố người chen chúc nói cười

Ở đâu mộng ảo vườn sao tụ
Yến tiệc bày trong những khóm cây
Ta rót mừng em ly rượu đỏ...
Mà thôi, chớ nhớ nữa, lòng ơi

Mà thôi, hãy nuốt lệ còn nghẹn
Tỉnh thức, lòng ơi, nhìn tận tường
Thời đại đang đi từng mảng lớn
Rào rào những cụm khói miên man

Người bạn đường kia chắc vẫn thức
Mong tàu đi đến chỗ đêm tan
Có nghe lịch sử mài thê thiết
Cho sáng lên đời đã rỉ han

Tàu ơi, hãy kéo còi liên tục
Cho tiếng rền vang dậy địa cầu
Lay động những tầng mê sảng tối...
Loài người, hãy thức, thức cùng nhau

1980

28.  Thao Thức

Những tàn đuốc vờn bay quyến quít
Rồi cũng lắng chìm
Cũng tắt nguội
Người đi qua chừng đã đi xa
Ôi nẻo mơ hồ, tiếng đuối kiệt...
Chó ngủ lại
Những chân trời thư duỗi nguôi ngoai
Gió lờn rờn mê mỏi ru hời
Trăng có quả bấy lâu dầu dãi
Sầu biếc rợi không gian
Muôn trùng cát dải trôi nhăn nhíu
Đùa lãng quên biền biệt tiếc thương
Như xiêm áo thời gian rũ bỏ...

Ai là ai đau đáu chờ ai?
Trời đất nhớ hoa hồn huyễn mộng
Ngui ngút khuya thiên cổ dặm mù...
Vô vọng hình hài không nhấc nổi
Tiếng kêu cứng nghẽn cổ u tình
Thao thức nghìn đời con mắt đỏ
Gã nhân sư
Hồn ngất tạnh
Mơ âm u
Thân kiếp nặng nề
Người xa không trở lại
Người xa không trở lại
Bao giờ./.

29.  Thân Phận Của Thi Sĩ

1.
Cô đơn bằng Thượng đế
Yếu đuối như linh hồn
Làm sao tôi trèo lên
Vực thẳm tờ bản thảo
Trắng im lìm giá băng

Ngó thấy tự đằng xa
Cuộc đời hàm tiếu thật
Tôi lỡ dại ôm ghì
Làm dập hoa, xước gai
Còn gì tuổi trẻ nữa?

Chắc tôi sẽ cắt đứt
Huyết mạch cánh tay buông
Tất cả máu có thêm
Dòng nào cho tiểu sử?
Có xóa giùm nó chăng?

Chẳng bao giờ danh vọng
Mọc đôi cánh lang thang
Triết lý dạy cắn răng
Tôi kiệt sức, kiệt sức
Cuộc đời, cuộc đời ơi

2.
Thần thánh rủi hụt chân
Rớt xuống trần oan hận
Thấy nhà thờ kính cẩn
Thành lưỡi gươm tuốt trần

Có đọc thuộc thánh thư
Linh hồn tôi vẫn vậy
Tôi vẫn không thể lạy
Dù đứng trước hư vô

Đầu tôi cứng và trơn
Thượng đế làm sao ngự?
Tôi đành trốn chủ nợ
Định mệnh đòi linh hồn

Năm tháng nhúng hoàng hôn
Đến rã rời thể xác
Tôi thấy đã mất mát
Tất cả trừ cô đơn

Cuộc sống nhiễm lầm than
Nằm liệt trên buồn bã
Thượng đế điềm nhiên lạ
Tôi đánh liều cười khan./.

30.  Thi Sĩ

Tặng Huỳnh Diệu Bích

1.
Cuộc đời như thế đấy
Vẫn cặp mắt phô trần
Không mang kính xậm
Vẫn thứ mực thông dụng
Không phải cường toan
Tôi giựt giành đổ máu với tôi
Từng chữ một
Những tên cai ngục
Ngôn ngữ bất đồng
Với thứ linh hồn quốc cấm
Tôi tù tội chung thân
Giữa bốn tường không khí

2.
Như trong đêm thâu, tiếng bẻ đốt tay
Tiếng côn trùng bằng phẳng
Tôi gầy yên lặng với âm thanh
Bài thơ lọt vào người như kẻ trộm
Âm thầm
Vơ vét sạch vô tư
Bằng mỗi lời độc nhất
Tôi kề tai tiết lộ với từng người
Những điều không lặp lại
Bài thơ như lá sâm

3.
Người ta lánh mặt tôi
Một thằng lươn lẹo
Bài thơ bỗng mất nửa linh hồn
Ngù ngờ ngôn ngữ ngổn ngang
Những hòn đá vụn
Dãy núi cực hình phải đập tan hoang
Tôi mộng du trên trái đất mòn
Nơi tôi vắng mặt
Để làm gì ý thức?
Tôi nài van tôi hãy xót thương tôi

4.
Tôi chạy cắm đầu trên sợi kinh hoàng
Giăng qua đôi bờ vực lạnh hư vô

7-1960

31.  Thức Giấc Trong Biệt Giam

Nếu như người ngủ chẳng giật mình
Vì những hồi còi tàu rúc róng rả
Ngoài bến cảng gần đây
Giấc mơ hẳn sẽ còn tiếp diễn...
Ta mở mắt định thần
Phòng biệt giam tối mốc thấp hẹp
(Ta ở đây. Hơn bảy tháng rồi)
Cánh cửa sắt nặng nề sừng sững
Sáu diện tích xi măng khuôn ép hãm đè
Ngọn điện yếu đỏ tim ngày đêm mỏn sức
Quầng ấm bầy thiêu thân
Lỗ thông hơi trổ sâu hút u u
Mùi hôi ẩm lần quần sánh ngộp
Ta lắng nghe
Rán sức lắng nghe
Đêm chừng hãy còn khuya
Thành phố im lìm như chẳng có
Đâu cõi người xa vợi mịt mùng
Bên ngoài những độ dày
Bên trên những tầng sâu
Của đọa đày vùi dập
Ỉm bặt âm hao
Những sớm hôm mưa nắng thế nào?
Ta ngồi dậy
Và như một thói tật
Gõ gõ hỏi han
Hai bên tường tả hữu
Có ai không?
Không có ai sao?

Ta khắc khoải chờ nghe
Những tiếng động của người
Tiếng động nào bất kể
Đột phá những trùng vây điếc đặc muỗi râm ran
Bây giờ là mấy giờ?
Ta ước lượng thời gian
Như mò tìm một khe hở bất ngờ
Trên tường thành dằng dặc những thiên thu
Ta phải cố quên bằng mọi cách
Nỗi điêu đứng sống còn
Trong hằng hằng tĩnh chết
Ta nhìn theo
Mấy con thằn lằn uể oải
Lũ gián lào xào
Con nhện bỏ trống lưới giăng xong
Bầy chuột phóng chạy...

Ta phải dám bất cần, phải tập coi thường
Những huyễn vọng linh loạn thần trí
Bao giờ mở cửa?
Bao giờ?
Lịch sử dường như đã ngất lả
Sau những liên hồi vật vã điên cuồng...
Ta tưởng tượng ở những bồn binh ngã năm ngã bảy
Đám đông lặng lẽ
Rụng thưa dần
Có nhớ trong này chờ cháy ruột gan?
Ta nhìn lên những dòng chữ trên tường
Viết bằng gạch, bằng than và hình như bằng cả máu
Những phẫn nộ, quyết tâm, nguyện cầu, ký thác, than van
Ngày tháng năm, tên họ...

Như những nỗ lực tuyệt cùng lưu hậu bản thân
Đang khốc liệt đương đầu những bất trắc dập xóa
Như những mưu toan vô vọng ra khỏi chính mình
Trốn chạy dày vò
Của những người ở trước
Nay về đâu?
Ta cũng hình dung những lớp cáo chung vôi sơn chồng cộm
Những lời lẽ tối tăm tương tự
Cất lên từ những thời thế đã đi qua
Căn phòng này hồi trước nhốt Việt cộng
Bây giờ nhốt phản động...
Lịch sử đổi phiên người gác ngục
Lúc giày đinh, lúc dép râu
Ra sức sanh cầm
Những giấc mơ tiên báo
Hôm qua bạo tàn thay áo, thay quần
Sau vách sập...
Ta ngơ cho mình xổng theo ký ức
Rù quyến hoang đàng
Nhớ xót xa mấy người bác, người chú
Từng khăn gói đi đày
Từ bến cảng này của thành phố thuộc địa
Lưu cữu tiếng còi tàu
Qua nắng qua mưa
Di vọng tận đời ta
Nhớ xót xa mấy thế hệ người nữ nội ngoại
Nối gót nhau tay xách nách mang
Lặn lội lóng ngóng
Thăm nuôi cha chồng con anh em
Tháng tháng năm năm
Lòng như núi nặng
Ta đứng lên
Đi tới đi lui
Trăm lượt nghìn lần
Như một hồn ma cổ đại
Trong hầm mộ muôn đời
Vì một đôi điều sinh thời chưa thỏa nguyện
Ta cố nhớ giấc mơ
Nhưng rồi không nhớ được
Ta nằm xuống
Dỗ mình hãy cố ngủ
Tập quen dần với giấc thiên thu

Trại biệt giam 3C Tôn Đức Thắng, 1991

32.  Tội Nghiệp

Hai đứa kéo nhau chạy vào mộng mị
Giờ tắt thở nằm trên bãi hư vô
Bầy ngựa chứng hàng thùy dương vó bão
Biển đưa trăng lăn vào đá tiếng ru

1958

33.  Trường Sa Hành

Toujours il y eut cette clameur,
Toujours il y eut cette fureur...
(Saint John Perse)

Trường Sa! Trường Sa! Đảo chuếnh choáng!
Thăm thẳm sầu vây trắng bốn bề
Lính thú mươi người lạ sóng nước
Đêm nằm còn tưởng đảo trôi đi

Mùa Đông Bắc, gió miên man thổi
Khiến cả lòng ta cũng rách tưa
Ta hỏi han, hề, Hiu Quạnh Lớn
Mà Hiu Quạnh Lớn vẫn làm ngơ

Đảo hoang, vắng cả hồn ma quỉ
Thảo mộc thời nguyên thuỷ lạ tên
Mỗi ngày mỗi đắp xanh rờn lạnh
Lên xác thân người mãi đứng yên

Bốn trăm hải lý nhớ không tới
Ta khóc cười như tự bạo hành
Dập giận, vác khòm lưng nhẫn nhục
Đường thân thế lỡ, cố đi nhanh

Sóng thiên cổ khóc, biển tang chế
Hữu hạn nào không tủi nhỏ nhoi?
Tiếc ta chẳng được bao nhiêu lệ
Nên tưởng trùng dương khóc trắng trời

Mùa gió xoay chiều, gió khốc liệt
Bãi Đông lở mất, bãi Tây bồi
Đám cây bật gốc chờ tan xác
Có hối ra đời chẳng chọn nơi?

Trong làn nước vịnh xanh lơ mộng
Những cụm rong óng ả bập bềnh
Như những tầng buồn lay động mãi
Dưới hồn ta tịch mịch long lanh

Mặt trời chiều rã rưng rưng biển
Vầng khói chim đen thảng thốt quần
Kinh động đất trời như cháy đảo...
Ta nghe chừng phỏng khắp châu thân

Ta ngồi bên đống lửa man rợ
Hong tóc râu, chờ chín miếng mồi
Nghe cây dừa ngất gió trùng điệp
Suốt kiếp đau dài nỗi tả tơi

Chú em hãy hát, hát thật lớn
Những điệu vui, bất kể điệu nào
Cho ấm bữa cơm chiều viễn xứ
Cho mái đầu ta chớ cúi sâu

Ai hét trong lòng ta mỗi lúc
Như người bị bức tử canh khuya
Xé toang từng mảng đời tê điếng
Mà gửi cùng mây, đỏ thảm thê

Ta nói với từng tinh tú một
Hằng đêm, tất cả chuyện trong lòng
Bãi lân tinh thức âm u sáng
Ta thấy đầu ta cũng sáng trưng

Đất liền, ta gọi, nghe ta không?
Đập hoảng Vô Biên, tín hiệu trùng
Mở, mở giùm ta khoảng cách đặc
Con chim động giấc gào cô đơn

Ngày. Ngày trắng chói chang như giũa
Ánh sáng vang lừng điệu múa điên
Mái tóc sầu nung từng sợi đỏ
Kêu dòn như tiếng nứt hoa niên

Ôi lũ cây gầy ven bãi sụp
Rễ bung còn gượng cuộc tồn sinh
Gắng tươi cho đến ngày trôi ngã
Hay đến ngày bờ tái tạo xanh

San hô mọc tủa thêm cành nhánh
Những nỗi niềm kia cũng mãn khai
Thời gian kết đá mốc u tịch
Ta lấy làm bia tưởng niệm Người

3-1974

34.  Tưởng Tượng Ta về Nơi Bản Trạch

Đào Tử sắp lìa bỏ nơi nghịch lữ
Trở về ơi bản trạch. Than ôi, thương thay!
(Đào Tiềm)

Tưởng tượng ta về nơi bản trạch
Gió đưa nhớ rải dọc trần gian
Trên đồng ngọn cỏ tranh khom mỏi
Đời nặng cơn bi lụy dịu dàng

Rồi thôi, im mãi, im vô vọng
Ta tiếc dài sao đã đến đây
Lờn rờn bóng lá đong đưa nắng
Thảm thiết dây leo quấn quít cây

Tưởng tượng ta về nơi bản trạch
Ơn dày chôn trả đất bao dung
Cụm mây trôi rã trong trời lớn
Như giấc chiêm bao thấy giữa chừng

Con đường đi mỏi mà không tận
Lượn sóng trên ghềnh nhọn rách tơi
Ai thở dài chi cho não ruột?
Cơn mưa hư tưởng mơ màng rơi

Tưởng tượng ta về nơi bản trạch
Về luôn như một tiếng kêu khơi
Đã buông trong bạt ngàn xanh ngắt...
Biển cử ai rần bãi rã rời

Chuồn chuồn vui đậu trên nhành lúa
Để lại bay đi lúc kịp buồn
Điệu hát nào lan man vướng vất
Như hơi ẩm mục mặt hồ sương

Tưởng tượng ta về nơi bản trạch
Đóa hoa buông cánh khi tàn hương
Tiếng rụng tuyệt âm rền tịch mịch
Dòng sông tới biển nức tuôn, tuôn...

Các mùa chuyển động trong trời trống
Di điểu qua sông xẻ luống sầu
Ly biệt chẳng từ hạt cát ngọc
Tuần hoàn đến cả giọt sương châu

Tưởng tượng ta về nơi bản trạch
Là rồi một chuyện kể chưa xong
Mùa hè cọ xát điên kim loại
Con quạ kêu ran giữa quãng không

Tàu chuối xác xơ reo ngất ngất
Nỗi đời bi thiết xé lưa tưa
Hòn ngói lia bay bay mặt nước
Chìm sâu dĩ vãng đục không dò

Tưởng tượng ta về nơi bản trạch
Bãi bùn trơ trẽn thủy triều lui
Con còng ẩn nhẫn bò quanh quẩn
Càng nhẹ tênh trên cõi ngậm ngùi

Ta bằng lòng phận que diêm tắt
Chỉ giận sao mồi lửa cháy suông
Thôi nói, bởi còn chi để nói
Núi xa, chim giục giã hoàng hôn

Tưởng tượng ta về nơi bản trạch
Áo phơi xanh phới nhánh đào hồng
Mùa xuân bay múa bên trời biếc
Ta búng văng tàn thuốc xuống sông.

35.  Và Rồi Tất Cả Sẽ Nguôi Ngoai

S’en aller! S’en aller! Parole de vivant!
(Saint John Perse)

Ra đi như nước ao lền đặc
May gặp ngày mưa lớn thoát tràn
Râu tóc rạng ngời, gậy trúc bóng
Nẻo thơm trần thế, gió hân hoan

Ra đi như một bình minh lạ
Trên kỷ nguyên chưa kịp hiện hình
Thi sĩ Bắc, Nam đều chết rạp
Ba trăm năm lịch sử làm thinh

Ra đi như một âm thanh sáng
Xuyên suốt tâm linh, dội cảm sầu
Hỡi gã du hành, hãy cất tiếng
Bài ca thiên cổ chẳng thành câu

Tự do, ta thết mừng điên đảo
Cuộc tiệc trăm năm nhục thánh thần
Dưới bóng bao trùm hạt cát tỏa
Đền rêu, miếu cỏ lạnh ma hoang

Con đường vô định chưa ai tới
Hay tới nơi, thôi chẳng trở về
Hỡi gã du hành, hãy nói lại
Những điều ngươi thoáng thấy như mê

Ta mò đoán nghĩa dòng hư tự
Mòn nét trong thiên địa ngập ngừng
Ta thấy mặt tinh cầu xếp nếp
Như lằn nhăn tuổi tác hư không

Những người thuở trước giương cung cứng
Cưỡi ngựa điên, hoa kích ngàn cân
Một trận tan tành ba triệu địch
Nửa chiều chết đứng hận giai nhân

Những người thuở trước đi tìm mộng
Lạc suối mê, hoa giạt ngược dòng
Theo tiếng kinh quan san biệt dạng
Buộc sầu, xõa tóc, thả thuyền rong

Những người thuở trước say vô hạn
Mơ thuốc trường sinh lạc xác phàm
Níu cánh chim bằng qua biển gió
Cây minh linh tốt mấy ngàn năm

Những người thuở trước tham chung đỉnh
Áo mũ xênh xang chốn ngọ môn
Sơ thất, thương thay thân xuống lính
Đày ra quan ngoại, chết không chôn

Những người thuở trước như là mộng
Diễm tuyệt dung nhan thảo mộc sầu
Hương phấn bay lừng xa khỏi kiếp
Tiếng cười xé rách núi sông đau

Những người thuở trước bây giờ lạc
Trong dã sử nào như bóng mây
Trong trí nhớ nào như giọng hát
Hỡi ôi, trời đất lạnh tình thay!

Hỡi ôi, gió nổi lên cùng khắp
Giục gã du hành rảo bước thôi!
Ta uống giếng hoang, ăn trái lạ
Tâm hồn mãi mãi mới tinh khôi

Nhiều khi ta ngước lên ngơ ngẩn
Nghe tiếng chim quen bay trớt qua
Bóng thoáng như bàn tay dịu mát
Lau nhanh hơi mỏi mặt mày ta

Hoàng hôn xô bóng ta trên cát
Ta lớn lao và ta cô đơn
Ngưỡng mộ cây xương rồng gắng gượng
Thân trần đứng lẻ giữa đồng trơn

Bình minh như một làn da phỏng
Ta dạo men bờ sóng tuyệt mù
Cảm phục bồi hồi biển nhẫn nại
Bắt đầu mãi mãi lượn thiên thu

Biểu dương - hãy biểu dương cùng tận
Vinh dự lầm than của kiếp người
Hi hữu một lần trên trái đất
Và rồi tất cả sẽ nguôi ngoai

7-1972

36.  Vườn Hạ

Nhớ Cao Hồng Hạnh

Mai kia mốt nọ, anh về chơi
Vườn ủ đêm dư, nắng mật ngời
Thơ ấu, dậy đi, mừng dụi mắt
Cùng anh chạy nhảy tiếp thời vui

Ăn trái chín cây mùa hạ trước
Thấy nhành ớt động bóng chim quen
Hỏi em, em lấy chồng xa xứ
Hỏi bạn, bạn lìa quê bặt tin

Thời gian đứt quãng dài vô định
Như sợi dây diều băng mất tăm
Lòng anh thảng thốt, sông chao sóng
Kỷ niệm buông tay rú ngất chìm

Ai ngắt giùm anh cây cỏ sướt
Làm đôi gà đá, đá ăn cười
Mùa hè đi khuất kêu không lại
Bãi mía điêu tàn gốc cháy thui

Trời cao mỏi mắt, chòm mây bạc
Thăm thẳm trưa, thời gian chết xanh
Ngoài quãng chói chang hư ảo múa
Dường như ai gọi ấu danh anh

Hàng cây đứng bóng ôm tròn gốc
Đất ẩm vương hương, cỏ trở màu
Ai cúi soi mương rong khỏa mặt
Thấy hồn mùa cũ đọng xanh xao

Còn đợi cây mưa lớn bất thần
Ấu thơ, mừng nhá, chạy la rân
Đá bong bóng nước, con vui vỡ
Mưa tạnh, ngồi nghe tuổi hạ tàn

Ve kêu như biển lâng lâng dậy
Xô giạt hồn anh mộng chập chờn
Ngủ chín giấc chiều trên xác lá
Tàn măng âu yếm đắp thân đơn

Mênh mang lưu thủy trường trăng lạnh
Con chó tung tăng giỡn bóng mình
Mương nước rì rào sao sáng thở
Đài hoa sương nạm hạt lân tinh

Đây rồi, chú dế giang hồ ấy
Vẫn hát say sưa dưới cỏ buồn
Nghe tiếng chân người, chợt nín lặng...
Cô tịch bưng ồn như máu tuôn

Thấp thoáng ánh đèn rây lưới lá
Đàn ai lên cổ khúc hoài lang
Tình ơi, ta hát thầm theo nhạc
Lời nhớ, lời quên, dạ xốn xang

Đêm lịm chầy khuya, trăng nhợt sương
Liễu đi đâu tóc xõa canh trường?
Con chim lạc bạn kêu trời rộng
Hồn chết trôi miền dạ lý hương

Nằm đây phủ sáng hằng hà sao
Nghe thủy triều lui bậc bậc sầu
Nghe tiếng mỏ chùa khô khốc khóc
U minh ngày tháng, bóng lao đao

Cát bụi đã đành thân tấm mẳn
Thì danh với phận kể mà chi
Cảm thương con cá thia thia bại
Có sót huy hoàng cũng xếp vi

Cọc xu thảy hết ra ngoài mức
Đồng cái thua buồn cũng liệng sông
Tím hận một đời tay cứng vụng
Chơi cầu âu cả cái tâm ngông

Em có tìm không mùa hạ trước?
Chiếc vành xưa đánh lạc về đâu?
Đám tranh thuở ấy cao là vậy
Vành lạc, chân không, ngại bước vào...

Cây cỗi càng sưng vết chặt lồi
Chờ nhau cho đáng kiếp chờ thôi
Tuổi già gom lại bao thương tưởng
Như cuối vườn chiều mót củi rơi./.

Nguồn: Tô Thùy Yên, Thơ tuyển, Minesota, 1995

 

37.  Tháng Chạp Buồn

Tết này con vẫn chưa về được
Chân mỏi còn lê nặng kiếp tù
Con nghĩ mà đau muôn nỗi nhớ
Tám năm lòng bạc những thiên thu

Tám năm những tưởng là vô tận
Rồi cũng qua như tiếng rụng rời …
Thương nhớ nghe chừng sông biển cạn
Nghe chừng gãy những cánh chim bay

Con đi đã mấy miền Nam Bắc
Ðâu cũng thì đau đớn giống nòi
Con khóc hồn tan thành nước mắt
Lâu rồi trời đất hết ban mai

Tuổi con đã quá thời nghi hoặc
Sao vẫn như người đi giữa đêm
Tám năm áo rách bao nhiêu lượt
Con vá chồng lên những nỗi niềm

Con nhớ cội mai già trước ngõ
Xuân này có gắng gượng ra hoa
Xót xa thế, thiết tha là thế
Ðời mất đi từng mảng thịt da

Căn nhà đã có thời gian ngụ
Bụi mọt rơi và ngọn gió qua
Thăm thẳm nghìn đêm chong mắt đợi
Ai trầm luân đó đã về chưa ?

Con nhớ khu vườn sau vắng lạnh
Mỗi cây làm chứng một thâm tình
Quây quần bên mẹ cha buồn bã
Như một phần con đứng lặng thinh

Tám năm con thức ngàn đêm trắng
Mơ sáng ngày mai đời đổi thay
Con nắm tay mình trong bóng tối
Hiểu rằng sống được cũng là may

Tám năm con giấu trong tâm tưởng
Thanh kiếm giang hồ thuở thiếu niên
Mà đợi ngày mai trời trở giấc
Ðem thân làm trận lốc kinh thiên

Tết này con vẫn chưa về được
Sông núi còn ngăn những tấm lòng
Nên đành lấy nhớ thương mừng tuổi
Cha mẹ già như trúc trổ bông

* * *

Tết này anh vẫn chưa về được
Chắc hẳn em buồn như cỏ thu
Ngọn gió mùa xưa hiu hắt thổi
Dòng đời nghe lạnh nỗi thờ ơ

Tám năm hiu quạnh vang mòn mỏi
Những tiếng vang từ mỗi nhịp tim
Những tiếng vang sâu từ cõi chết
Qua ngàn lớp cửa nặng nề im

Con sông nước chảy đôi miền nhớ
Biền biệt trôi, ngày một một xa
Còn gọi nhau qua từng giấc mộng
Bàng hoàng như một cánh chim sa

Trong ấy mùa xuân có đến không ?
Mùa xuân hoa nở má em hồng
Mùa xuân áo mới như hy vọng
Nắng mật ngời lên ánh mắt trong

Ở đây có lẽ xuân không đến
Rừng núi chưa tan giấc não nề
Thương nhớ tràn như cơn lũ máu
Lòng anh đã vỡ những con đê

Lòng anh đau nỗi quê hương mất
Ðời bỏ đi chưa hả nhục nhằn
Có chết cũng thành ma vất vưởng
Ðêm về thương khóc nhớ quê hương

Anh nhớ con đường em vẫn đi
Cỏ hoa bối rối gọi nhau về
Thời gian có ngủ mê từ đó
Nhan sắc bây giờ có ủ ê ?

Anh nhớ bao điều tưởng đã quên
Tình xưa như nước chảy trăm miền
Tình xưa như hạt cây khô rụng
Từ những mùa xa lá phủ lên

Anh nhớ làm sao mà chẳng nhớ
Căn nhà ấm tiếng nói thân thương
Căn nhà như giấc chiêm bao biếc
Có ánh trăng và hương dạ lan

Làm sao em chẳng buồn cho được
Tám độ mai rơi hết mộng vàng
Mái tóc ủ thời con gái cũ
Bây giờ e cũng đã phai hương

Tết này anh vẫn chưa về được
Lau sậy già thêm một tuổi xuân
Còn nhớ thương ai miền gió cát
Bao giờ mới dứt được trầm luân !

* * *

Tết này cha vẫn chưa về được
Chắc hẳn con buồn cạn tuổi thơ
Từ buổi cha đi, nhà tróc nóc
Tuổi thơ thôi cũng nhuốm bơ phờ

Từ buổi cha đi đời lặng lẽ
Mắt nai héo đỏ nỗi mong chờ
Mỗi lần có khách đi vào ngõ
Con bỏ vui đùa đứng ngẩn ngơ

Con sáo trong lòng con đã chết
Bé ơi sao bé mãi đi tìm
Con kêu lạc giọng ơi… ơi… sáo
Rồi khóc trong chiều muộn nhá nhem

Tám năm mưa gió qua rền rĩ
Chim nhỏ không còn vui líu lo
Ngơ ngác tuổi thơ người lớn sớm
Nhìn đâu cũng chỉ thấy bơ vơ

Ðã tám năm rồi con bỏ học
Cuộc đời như một bát cơm thiu
Mỗi lần có phải qua trường cũ
Con bước nhanh vì sợ bạn kêu

Lần hồi rau cháo mẹ nuôi con
Con lớn lên theo vạn nỗi buồn
Mơ ước ngày sau làm tráng sĩ
Ðem thân vào những chốn đau thương

Ngày sau con dựng ngôi nhà lớn
Trồng lại tình thương dọc nẻo đời
Tạc lại con người khôi việt đẹp
Làm nên thế giới mới tinh khôi

Cha thương con biết bao mà kể
Ôi mắt nhung reo ánh nỗi niềm
Mái tóc tơ hồng hương nắng hạ
Tuổi thơ mùi sách mới lâng lâng

Xa con cha thấy buồn vô hạn
Như mất thêm lần nữa tuổi thơ
Cha tiếc không cùng con sống lại
Ngày vui cha vẫn giấu trong mơ

Ôi cánh diều băng mùa hạ cũ
Xương tàn còn đọng ngọn tre cao
Ðến nay trời nổi bao lần gió
Con tưởng oan hồn vật vã đau

Tết này cha vẫn chưa về được
Ðành hẹn cùng con tết khác thôi
Con nhớ để dành cây pháo cũ
Ðể dành một chút tuổi thơ vui.

Tô Thùy Yên