Giang Nam (1929 - ) tên thật là Nguyễn Sung, sinh xã Ninh Bình, huyện Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa.
Giải thưởng
Giải nhì về thơ tạp chí Văn nghệ năm 1961; bài Quê hương.
Giải thưởng văn học nghệ thuật Nguyễn Đình Chiểu (1960-1965) của Mặt trận DTGPMN: tập thơ Quê hương.
Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật (2001)
Tác phẩm
Thơ
Tháng Tám ngày mai (1962), 18 bài thơ
Quê hương (1962)
Người anh hùng Đồng Tháp (trường ca, 1969)
Vầng sáng phía chân trời (1978)
Hạnh phúc từ nay (1978)
Thành phố chưa dừng chân (1985)
Ánh chớp đêm giao thừa (trường ca, 1998)
Mầu nhiệm (1999)
Sông Dinh mùa trăng khuyết (trường ca, 2002)
Lắng nghe thời gian (2008)
Người đi mở đất (trường ca chưa in)
Văn xuôi
Vở kịch cô giáo (tập truyện ngắn, 1962)
Người giồng tre (tập truyện - ký, 1969)
Trên tuyến lửa (truyện ký, 1984)
Rút từ sổ tay chiến tranh (truyện ngắn và ký, 1987)
Tôi đã học văn theo kiểu của mình (hồi ký, 1995)
Sống và viết ở chiến trường (hồi ký văn học, 2004)
Quê Hương
Thuở còn thơ ngày hai buổi đến trường
Yêu quê hương qua từng trang sách nhỏ
"Ai bảo chăn trâu là khổ''
Tôi mơ màng nghe chim hót trên cao
Có những ngày trốn học
Đuổi bướm cạnh bờ ao
Mẹ bắt được...
Chưa đánh roi nào tôi đã khóc!
Có cô bé nhà bên
Nhìn tôi cười khúc khích...
Cách mạng bùng lên
Rồi kháng chiến trường kỳ
Quê tôi đầy bóng giặc
Từ biệt mẹ, tôi đi
Cô bé nhà bên có ai ngờ!
Cũng vào du kích
Hôm gặp tôi vẫn cười khúc khích
Mắt đen tròn thương thương quá đi thôi!
Giữa cuộc hành quân không nói được một lời
Đơn vị đi qua, tôi ngoái đầu nhìn lại
Mưa đầy trời mà lòng tôi ấm mãi...
Hòa bình tôi trở về đây
Với mái trường xưa, bãi mía, luống cày
Tôi lại gặp em
Thẹn thùng nép sau cánh cửa
Vẫn khúc khích cười khi tôi hỏi nhỏ
Chuyện chồng con khó nói lắm anh ơi!
Tôi nắm bàn tay nhỏ nhắn ngậm ngùi
Em vẫn để yên trong tay tôi nóng bỏng...
Rồi hôm nay nhận được tin em
Không tin được dù đó là sự thật
Giặc bắn em rồi, quăng mất xác
Chỉ vì em là du kích, em ơi!
Đau xé lòng anh, chết nửa con người!
Xưa yêu quê hương vì có chim, có bướm
Có những ngày trốn học bị đòn roi
Nay yêu quê hương vì trong từng nắm đất
Có một phần xương thịt của em tôi.
Qui nhơn, ngày anh về
Qui Nhơn, ngày anh về
Cả một trời chim én
Những con đường cát xưa
Níu chân người lưu luyến
Qui Nhơn, ngày anh về
Núi xanh màu ngọc bích
Làng em ở ven sông
Thuyền đi về, khói bếp
Đây Cầu Đôi sóng đôi
của một thời nhỏ dại
Gành Ráng đầy mặt trời
Mật chà là ngọt mãi
Cầm tay em anh đi
Giữa bồi hồi kỷ niệm
Phải Qui Nhơn của em
Đêm nằm nghe tiếng biển
Phải Qui Nhơn của anh
Chiều Trường Sơn nhìn xuống
Sóng vỗ mãi trong lòng
Một ngày về giải phóng
Qui Nhơn, ngày anh về
Cờ đỏ và ngói đỏ
Phố cũ này còn không
Hỏi em người cán bộ
Em mỉm cười không đáp
Biển tím gọi thuyền đi
Anh hiểu: mùa cá nục
Qui Nhơn vui từng ngày
Cầm tay em anh đi
Quên mình không còn bé
Quên bè bạn trông theo
Đôi má em ửng đỏ
Cứ muốn đi suốt đêm
Bên hàng dừa trìu mến
Cứ muốn theo em về
Những tập đoàn bám biển
Mai ngày anh đi rồi
Nhớ Phương Mai ráng đỏ
Nhớ ánh đèn khơi xa
Nhớ em và nhớ phố
Giữa bộn bề công việc
Là tình yêu chúng mình
Cả một trời chim én
Nói về em, về em...
1978
Cả một trời chim én
Những con đường cát xưa
Níu chân người lưu luyến
Qui Nhơn, ngày anh về
Núi xanh màu ngọc bích
Làng em ở ven sông
Thuyền đi về, khói bếp
Đây Cầu Đôi sóng đôi
của một thời nhỏ dại
Gành Ráng đầy mặt trời
Mật chà là ngọt mãi
Cầm tay em anh đi
Giữa bồi hồi kỷ niệm
Phải Qui Nhơn của em
Đêm nằm nghe tiếng biển
Phải Qui Nhơn của anh
Chiều Trường Sơn nhìn xuống
Sóng vỗ mãi trong lòng
Một ngày về giải phóng
Qui Nhơn, ngày anh về
Cờ đỏ và ngói đỏ
Phố cũ này còn không
Hỏi em người cán bộ
Em mỉm cười không đáp
Biển tím gọi thuyền đi
Anh hiểu: mùa cá nục
Qui Nhơn vui từng ngày
Cầm tay em anh đi
Quên mình không còn bé
Quên bè bạn trông theo
Đôi má em ửng đỏ
Cứ muốn đi suốt đêm
Bên hàng dừa trìu mến
Cứ muốn theo em về
Những tập đoàn bám biển
Mai ngày anh đi rồi
Nhớ Phương Mai ráng đỏ
Nhớ ánh đèn khơi xa
Nhớ em và nhớ phố
Giữa bộn bề công việc
Là tình yêu chúng mình
Cả một trời chim én
Nói về em, về em...
1978
Nghe em vào đại học
Nghe em vào Đại học
Nửa tin nửa ngờ tên lại trùng tên
Hôm nay nhận được tin em
Nét chữ nghiêng nghiêng cười trên giấy trắng
Anh ngồi đây thấy trời hửng nắng
Trên Hồ Gươm và trên mắt đầu em
Ngọn gió quê hương sông rạch dịu hiền.
Miền Nam em ơi, còn nhớ
Kháng chiến năm nào gian khổ
Đồn giặc bủa vây thôn xóm điêu tàn
Trường giặc đốt rồi, còn lại ánh trăng
Giữa hai trận càn, anh dạy em học chữ.
Mẩu than đen vẽ lên tường gạch đỏ
Những lá cờ cao bên những vòng tròn
Đầu nghiêng nghiêng theo nét chữ run run.
Có những buổi học em học bài không thuộc
Anh không mắng nhưng em buồn, em khóc
Thương em, anh cố dỗ dành:
"Ráng học sau này cho được bằng anh
Để chép bài ca, đọc thông tin tức..."
Ôi mơ ước tầm thường đơn giản nhất
Sao ngày xưa vẫn quá lớn, em ơi!
"Bài ca" hôm nay em chép được rồi
Không phải bài "Đoàn quân đi..." thuở trước
Anh chưa bước chân vào trường Đại học
Chưa lên giảng đường, chưa mặc áo sinh viên
Chưa biết vì sao ngày, tối tiếp liền
Chưa biết quê ta nơi nào nhiều quặng...
Giặc dành cho ta nhà tù, bom đạn
Bảy năm rồi trong máu lửa đấu tranh
Thầy giáo dạy em năm trước học vần
Vẫn chưa vượt quá chương trình cấp một!
Vẫn chật vật với những bài số học
Thư viết cho em phải xóa, sửa mấy lần
Anh không buồn vì anh biết em anh
Đang ngồi thay anh dưới mái trường Đại học.
Mai ngày nước nhà thống nhất
Em lại về dạy chữ cho anh
Không phải bằng than vẽ, gạch thềm đình
Không phải phập phồng giửa vòng đại giặc.
Em sẽ bảo anh: cố lên, gắng học
Anh sẽ mỉm cười nhớ những đêm trăng
Chế độ cho em đôi cánh chim bằng
Và vinh dự được làm người đi trước!
Anh sẽ để riêng một đêm thức suốt
Kể em nghe chuyện chiến đấu miền Nam
Câu chuyện mở đầu: "Thuở ấy, ở quê hương
Anh chỉ học có một trường: Cách mạng".
1961
Nửa tin nửa ngờ tên lại trùng tên
Hôm nay nhận được tin em
Nét chữ nghiêng nghiêng cười trên giấy trắng
Anh ngồi đây thấy trời hửng nắng
Trên Hồ Gươm và trên mắt đầu em
Ngọn gió quê hương sông rạch dịu hiền.
Miền Nam em ơi, còn nhớ
Kháng chiến năm nào gian khổ
Đồn giặc bủa vây thôn xóm điêu tàn
Trường giặc đốt rồi, còn lại ánh trăng
Giữa hai trận càn, anh dạy em học chữ.
Mẩu than đen vẽ lên tường gạch đỏ
Những lá cờ cao bên những vòng tròn
Đầu nghiêng nghiêng theo nét chữ run run.
Có những buổi học em học bài không thuộc
Anh không mắng nhưng em buồn, em khóc
Thương em, anh cố dỗ dành:
"Ráng học sau này cho được bằng anh
Để chép bài ca, đọc thông tin tức..."
Ôi mơ ước tầm thường đơn giản nhất
Sao ngày xưa vẫn quá lớn, em ơi!
"Bài ca" hôm nay em chép được rồi
Không phải bài "Đoàn quân đi..." thuở trước
Anh chưa bước chân vào trường Đại học
Chưa lên giảng đường, chưa mặc áo sinh viên
Chưa biết vì sao ngày, tối tiếp liền
Chưa biết quê ta nơi nào nhiều quặng...
Giặc dành cho ta nhà tù, bom đạn
Bảy năm rồi trong máu lửa đấu tranh
Thầy giáo dạy em năm trước học vần
Vẫn chưa vượt quá chương trình cấp một!
Vẫn chật vật với những bài số học
Thư viết cho em phải xóa, sửa mấy lần
Anh không buồn vì anh biết em anh
Đang ngồi thay anh dưới mái trường Đại học.
Mai ngày nước nhà thống nhất
Em lại về dạy chữ cho anh
Không phải bằng than vẽ, gạch thềm đình
Không phải phập phồng giửa vòng đại giặc.
Em sẽ bảo anh: cố lên, gắng học
Anh sẽ mỉm cười nhớ những đêm trăng
Chế độ cho em đôi cánh chim bằng
Và vinh dự được làm người đi trước!
Anh sẽ để riêng một đêm thức suốt
Kể em nghe chuyện chiến đấu miền Nam
Câu chuyện mở đầu: "Thuở ấy, ở quê hương
Anh chỉ học có một trường: Cách mạng".
1961
Lá thư thành phố
Ôi dòng chữ tím nghiêng nghiêng nét
Mảnh giấy vàng hoe chẳng kẻ dòng
Anh nghe hơi ấm bàn tay nhỏ
Trên phong bì đậm dấu quê hương
Thư em đến giữa mùa mưa gió
Hé một trời xuân nắng hừng lên
Mưa vẫn rơi nhiều trên đất đỏ
Quê nhà em ở, nhớ mông mênh
Con vẫn ăn chơi, em vẫn khỏe
Anh yên lòng nhé chốn xa xăm
Dãy bầu sai trái bên đầu ngõ
Vẫn đợi anh về hái nấu canh
Con nhớ anh thường đêm biếng ngủ
Nó khóc làm em cũng khóc theo
Anh gởi về em manh áo cũ
Đắp cho con đỡ nhớ anh nhiều !
Nhà ta mấy bận mưa hư nát
Mái lá tơi bời lạnh gối chăn
Em không buồn lắm vì em biết
Anh khổ nơi xa gấp mấy lần
Cao su.. rừng núi sương rưng lệ
Trời! Những đêm dài lạnh cắn răng
Em thương anh khổ vì con, vợ
Đem giọt mồ hôi đổi miếng ăn
Em biết anh không ngừng chiến đấu
Muôn ngàn anh chị ở bên anh
Bao giờ em được lên trên ấy
Vá áo cho anh rách lại lành
Anh gục đầu trên dòng chữ nhỏ
Mà lòng thổn thức suốt canh thâu
Tưởng thấy bóng em sau cánh liếp
Đêm đêm nghe gió rít qua đầu
Nửa căn nhà trống, vài phiên chợ
Đôi cánh tay gầy, một mụn con
Mưa nắng đã phai màu áo cưới
Giấc mơ còn lại: một lưng cơm
Vì ai em khổ, con ta khổ
Đây đó tuy gần vẫn quá xa
Mủ cao su chảy đông thành máu
Tức nước ngày mai phải vỡ bờ
Em thấy không em trời hửng sáng
Từng đêm rồi cũng sẽ qua nhanh
Một vùng thành phố thân yêu ấy
Đang ở nơi này, ở với anh.
Mảnh giấy vàng hoe chẳng kẻ dòng
Anh nghe hơi ấm bàn tay nhỏ
Trên phong bì đậm dấu quê hương
Thư em đến giữa mùa mưa gió
Hé một trời xuân nắng hừng lên
Mưa vẫn rơi nhiều trên đất đỏ
Quê nhà em ở, nhớ mông mênh
Con vẫn ăn chơi, em vẫn khỏe
Anh yên lòng nhé chốn xa xăm
Dãy bầu sai trái bên đầu ngõ
Vẫn đợi anh về hái nấu canh
Con nhớ anh thường đêm biếng ngủ
Nó khóc làm em cũng khóc theo
Anh gởi về em manh áo cũ
Đắp cho con đỡ nhớ anh nhiều !
Nhà ta mấy bận mưa hư nát
Mái lá tơi bời lạnh gối chăn
Em không buồn lắm vì em biết
Anh khổ nơi xa gấp mấy lần
Cao su.. rừng núi sương rưng lệ
Trời! Những đêm dài lạnh cắn răng
Em thương anh khổ vì con, vợ
Đem giọt mồ hôi đổi miếng ăn
Em biết anh không ngừng chiến đấu
Muôn ngàn anh chị ở bên anh
Bao giờ em được lên trên ấy
Vá áo cho anh rách lại lành
Anh gục đầu trên dòng chữ nhỏ
Mà lòng thổn thức suốt canh thâu
Tưởng thấy bóng em sau cánh liếp
Đêm đêm nghe gió rít qua đầu
Nửa căn nhà trống, vài phiên chợ
Đôi cánh tay gầy, một mụn con
Mưa nắng đã phai màu áo cưới
Giấc mơ còn lại: một lưng cơm
Vì ai em khổ, con ta khổ
Đây đó tuy gần vẫn quá xa
Mủ cao su chảy đông thành máu
Tức nước ngày mai phải vỡ bờ
Em thấy không em trời hửng sáng
Từng đêm rồi cũng sẽ qua nhanh
Một vùng thành phố thân yêu ấy
Đang ở nơi này, ở với anh.
Xuân Lộc (Long Khánh) 1958
