Nguyễn Văn Lành
Vâng tôi nhớ Bàn Cờ …. sao quên được mà quên .
Ba Mạ đưa 6 đứa con đầu vào Sàigòn tìm cuộc sống mới hơn gần 70 năm trước…quê hương tôi nghèo lắm ai ơi…mùa đông thiếu áo… mùa hè thiếu ăn ..Gia đình mướn căn nhà sàn ở Vườn Bà Lớn, sau rạp hát Long Vân …và tôi trở thành cậu bé:” lượm ve chai “ để mua bánh “ lổ tai heo và kẹo sữa ““ cùng mấy đứa bé đồng trang lứa và “ đồng nghèo “ như nhau .Năm sau Ba về thăm nhà.Người đầu bếp cho tòa lãnh sự ở Miến Điện thấy gia đình khổ quá…. chưa có đứa con nào được đi học cả…. thằng Cu Lớn 6/7 tuổi thì rong chơi, chui dưới sàn nhà đầy bùn sình lượm ve chai ….…. Thế là người tìm cách đổi nhà …..Gia đình mướn một căn nhà nhỏ trong hẻm Phan Thanh Giản … lối cuối của tiệm vàng Hưng Thịnh….đối diện bên kia là hẻm chợ Bàn CờVà khi về đây, tình cờ gặp Cô Siếu, hàng xóm của Ba Mạ ở Huế , khi Cô đi ngang gánh bún của Mạ , có mấy chị lớn rửa tô cạnh bên…Cô la:” Vô Sàigòn là để con cháu đi học vươn lên…,răng mà để mấy cháu đi rửa đọi cho Mạ , đi bán đồ chùi son , đi lượm ve chai…khổ quá….thôi để tui xin cho mấy cháu vô học trường tiểu học Nguyễn Tri Phương nơi tui đang dạy.”Mạ cúi đầu cám ơn:” Nghèo quá Cô ơi.. không đủ ăn … và chẳng có giấy tờ chi để xin cho mấy cháu đi học….”.…. Thế là tôi được đi học lớp năm (1) trường Nguyễn Tri Phương….Nhà góc đường Bàn Cờ & Phan Thanh Giản …. muốn đến trường học tôi phải đi bộ đến Ngả Bảy rồi đón xe buýt tới trường cạnh sân banh Thống Nhất ….. Mạ cho tiền đi xe buýt và tiền ăn, một đồng mỗi ngày…. Nhưng rồi “ hùn “ với Tám Hoa ( sau này là tiếp ứng cho đội không quân, đội tuyển Việt Nam trước 1975 , và Công Nghiệp Thực Phẩm) , Trịnh Viết Tráng , Võ Văn Ninh, Lê Raymond …. các bạn cùng lớp để mua banh cao su đá mỗi ngày từ lớp năm lớp tư…. vì vậy “ thường đói…. và xin các chú tài xế xe buýt góc Triệu Đà :” Chú cho con đi quá giang về Ngã Bảy nghe chú…” Đa số, qua lời nói nhẹ lễ phép của đứa học trò lớp năm lớp tư …. mấy chú OK nhưng vẫn lớn tiếng…. “ Xuống cuối đứng mày, nhường ghế cho khách nghe “…. nhưng có vài chú tài khó tánh , đuổi:” Xuống mày …” ….. nhưng rồi những chú khó tánh này, thỉnh thoảng ngừng xe dọc đường khi thấy cậu bé mặt đỏ hoe , mồ hôi nhểu nhải dưới cái nắng thiêu đốt của Sàigòn…..Đời thật nhiều người tốt, rộng lượng….Và ở hẻm ấy, đối diện Bàn Cờ … tôi có những bạn mới…. Dũng , Sơn , Bì , Hà , D.lớn, D nhỏ ( hai anh em con chú sửa xe cạnh tiệm cầm đồ bình dân ở hẻm dưới) và tôi may mắn gặp anh Võ Thành Sơn , cách 3 căn nhà:” Ê Cu , mày đi theo tao khi tao dợt banh… giữ giày dép cho tao rồi tao dạy mày đá banh “ Anh Võ Thành Sơn trở thành một trung phong nỗi tiếng của SVN và có lần anh làm thủ quân đội banh quốc gia SVN … ngày tình cờ gặp anh sau 1975 ở xóm cũ… anh và người tình… nữ nghệ sĩ Phựợng Liên ở quán cà phê: “ Ê Cu … mày ra sao … có cần tao giúp “ …. Cám ơn anh , em OK , đang ở BVND . Tiếng anh Sơn ngạc nhiên:” Mày ngon lành hé ….mừng em “.
…… Và dù ở đối diện với xóm Bàn Cờ… tôi ít khi bước qua hẻm ấy… vì nghe các bạn và các anh lớn kháo nhau:” Dân Bàn Cờ không chém một nhát mà chém cho gục “. …. Cho đến khi một ngôi chùa được xây ở một hẻm lớn Bàn Cờ thi hay bước qua thăm chùa và tìm “ hương vị “ thật sự của Bàn Cờ…. thân thiện, nhộn nhịp…
Ở hẻm nhỏ góc đường Bàn Cờ ấy cho đến khi vào học Petrus Ký …
Và như một số mạng dẫn dắt….. hai lần bị chó cắn một ở tay , một ở đùi phải vào bệnh viện Bình Dân và Nhi Đồng điều trị, không kể, ngồi trên xe đạp, người anh bà con Nguyễn Đình Mão ( Nghĩa) chở lên viện Pasteur chích mổi lần 21 mũi.
Và một trưa chủ nhật, đi ra quán Bà Bảy Cháo Cá định mua tô cháo… thì nghe tiếng la lớn… “ Chết tôi rồi “ nhìn lại thì hai anh lớn, biết mặt nhưng không quen, đang đánh nhau, một anh bị chém vào đầu máu tuông xối xả, anh kia bỏ chạy…. Nhìn quanh , mọi người trong xóm chắc đã vội về nhà đóng cửa…. Máu đầu của nạn nhân vẫn tiếp tục phun ra …. thế là cậu bé 10 tuổi chạy đến bên nạn nhân… anh đã cổi áo đè lên vết thương nhưng vẫn chảy…. tiếng anh thì thào:” Đè mạnh vết thương dùm tao …. “ rồi vài người lớn chạy ra xem , hét lớn “ Đưa nó đi Bình Dân “ … thế là tôi theo đoàn, tay vẫn đè mạnh vết thương đầu cho anh ấy cho đến khi vào phòng cấp cứu bệnh viện Bình Dân…..một ký ức kinh hoàng cho đứa trẻ 10 tuổi… không biết tại sao tôi lại bình tĩnh giúp anh ấy….
Có phải vì chó cắn, nhìn cảnh máu đổ và ra vào bịnh viện nhiều lần đã giúp tôi quen với mùi sát trùng của bệnh viện, những ống chích… và những áo choàng trắng…. và giấc mơ ngày được mặc chiếc áo ấy để giúp đời giúp người…
Gần 70 năm sau nhìn lại, hai hẻm Vườn Bà Lớn và Bàn Cờ là hai nơi đã giúp tôi hun đúc “ tình người “ …..nhất là về những người thiếu thốn, bất hạnh , bệnh tật…
Cám ơn khoảng đời ngắn…. nhưng xin nhớ mãi.
VL ( 21/10/25 )
