Phan
26/08/2020
https://vvnm.vietbao.com/a247485/di-khong-ai-biet-ve-khong-ai-hay-
Tác giả là nhà báo quen biết trong nhóm chủ biên một số tuần
báo, tạp chí tại Dallas. Ông dự Viết Về Nước Mỹ từ 2006, đã nhận Giải
Danh Dự, thêm Giải Á Khôi, Vinh Danh Tác Giả VVNM 2016, và chính thức
nhận giải Chung Kết Tác Giả Tác Phẩm 2018. Sau đây thêm một bài viết
mới.
***
[1] Đi Không Ai Biết Về Không Ai Hay
[3] Tiếng Chim Thiên Di Bay Qua Mùa Thu…
[1] Đi Không Ai Biết Về Không Ai Hay
1. Jose
Tôi đến bãi câu đã năm giờ sáng, còn phải mở cái đèn câu trên đầu mới thấy đường móc mồi câu. Hình như mùa hè đã già và mùa thu đang tượng, chứ tháng 5 tháng 6 sáu thì năm giờ sáng đã tỏ mặt người. Nhưng anh bạn Mễ câu đêm lại chào tôi buổi sáng mà cũng là chào tạm biệt và chúc may mắn, chúc ngày lành. Tôi nói vui với anh ta, “mấy con cá ở hồ này sướng thật. Anh là người cuối cùng cho chúng ăn đêm tới mặt trời chuẩn bị mọc thì tôi là người đầu tiên đã đến để cho chúng ăn sáng. Tôi ước được làm con cá vì lúc nào cũng có người mời ăn, mà toàn cho ăn ngon không nữa chứ!”
Anh ta cười khùng khục nhưng không thấy miệng vì râu chưa cạo, và tạm biệt tôi lần nữa với câu đùa lại, “nhưng khi bị móc lưỡi câu và lúc bị mổ bụng thì anh có muốn làm cá không?” …
Bóng anh khuất dần vào vạt rừng mỏng nhưng rậm lá để ra bãi đậu xe. Tôi nhìn theo ánh đèn câu cũng là đèn soi đường đi của anh, bỗng chạnh lòng vì sao ở nước Mỹ này có quá nhiều người đi không ai biết về không ai hay; như tôi đêm qua khó ngủ nên cứ vật vờ chờ trời sáng để đi câu cá, để quên hết đi những gì đã nhớ tới, quên hết đi những gì đã nghĩ tới trong đêm mịt mù. Sáng ra chưa tỏ màu cỏ xanh ngoài ngõ thì tôi đã lên đường, đi không ai hay; rồi hôm nay câu tới mấy giờ về, chính tôi còn không biết thì ai biết? Trong cuộc sống vội bây giờ mà nước nước Mỹ hình như là vội nhất hành tinh, thì vẫn còn nhiều người đi hay về vẫn cần xài một bóng đèn câu trên đầu như con đom đóm nhỏ giữa đêm đen vì đại lộ danh vọng, đường tương lai huy hoàng không thuộc về họ.
Anh bạn Mễ của tôi rất hiền nhưng sở hữu bề ngoài như một tên hồ tặc. Lần đầu quen biết anh rất ấn tượng nên tôi còn nhớ. Hôm đó, người bạn câu của tôi bận việc đột xuất nên về trước. Tôi định câu tới mặt trời lặn thì về vì ngoài hồ mênh mông có mỗi mình tôi. Tính theo giờ thì câu có bạn sẽ câu tới 12 giờ đêm, nhưng câu một mình thì mặt trời lặn tầm 9 giờ tối là về, vì ở ngoài hồ một mình đêm khuya là không nên. Nhưng hôm đó, mặt trời vừa lặn thì cá cứ cắn câu miết làm tôi quên giờ. Tới hết hồn khi nghe tiếng chân người tiến về phía mình trong bóng đêm, tay hắn lại lăm lăm cây súng trường, đi cùng với con chó to như con gấu nữa mới hết hồn tôi. Nhìn anh ta cao lớn, tóc tai, râu ria như người rừng. Nhưng anh ta cất lời chào hỏi, ngữ âm của anh ta làm tôi yên tâm ngay với âm điệu giọng nói và sự nhã nhặn bẩm sinh của một người hiền…
“Chào anh. Anh khoẻ chứ?”
“Cảm ơn anh. Tôi khoẻ. Còn anh?”
“Tôi khoẻ. Tôi thường câu đêm ở cái doi đất đằng kia. Tôi có thấy anh cũng thường đi câu với mấy người bạn của anh. Nhưng tôi không hiểu sao mấy anh đi câu gì mà tới giờ cá ăn là nửa đêm thì thường là mấy anh ra về?”
“Ồ. Chúng tôi đi câu là tập thể dục. Ra hồ để được hít thở không khí trong lành, chứ đang mùa dịch, không đi đâu được mà ở nhà thì như ở tù.”
“Trong mấy người bạn của anh, có một người câu cá rất chuyên nghiệp. Tôi đã gặp và quen biết ông ta nhiều năm ở bãi câu này. Tôi biết được ông ta là người miền biển bên Việt nam nên ông rất thạo việc sông nước, nhưng ông không nói được tiếng Anh nhiều như anh…”
“Cảm ơn anh đã thông cảm cho ông bạn tôi. Còn anh, chắc cũng đã câu ở bãi câu này lâu lắm rồi phải không? Tôi có nghe bạn tôi nói về anh. Ông ấy có kể cho tôi nghe một đêm đông, cách nay chừng 5 năm; anh với ông ấy đều là dân ghiền câu nên ra hồ mùa đông. Hai người bị lạnh tưởng đông đá, nhưng anh tốt bụng và cừ khôi lắm! Anh cho ông bạn tôi vô xe anh ngồi vì có máy sưởi. Còn anh thì gỡ câu liên miên vì cá mùa đông đói mà không ai đi câu… Cuối cùng anh kéo hết cần câu của anh với ông bạn tôi lên bờ. Không câu nữa. Anh đi đốt đống lửa để sưởi ấm và nướng cá cho ông bạn tôi ăn. Chuyện về anh thật hấp dẫn tôi, nên Thiên Chúa đã cho chúng ta tuy biết nhau rồi nhưng đã được trò chuyện với nhau hôm nay…”
“…”
Chúng tôi thành bạn từ tối hôm đó. Anh nói tôi cứ câu đi, tới mấy giờ muốn về thì về, đừng sợ một mình ngoài hồ ban đêm vì đã có anh bảo vệ cho tôi. Tôi nhìn anh đã thấy sợ với vẻ hoang dã của một tay hồ tặc, nhìn con chó của anh cũng dễ sợ không kém vì nó to lớn, cái đầu của nó to lớn như cái đầu con sư tử, lông cổ xù ra và cái lưỡi thè lè như khẳng định nó có thể nuốt chửng tôi bất cứ lúc nào nó muốn; dễ sợ nhất là khẩu súng trường trên tay anh. Nhưng điều tôi yên tâm nhất là giọng nói của anh, sự khoan thai của một người đầy bản lĩnh nhưng hiền lành.
…
Từ khi đã là bạn nhau. Có những nửa đêm về sáng mà tôi vẫn không ngủ được thì tôi gọi anh để biết chắc là anh đang ngoài hồ. Tôi làm hai phần ăn sáng, hai ly cà phê, rồi lái xe ra hồ trò chuyện với anh tới sáng, tôi đi làm luôn.
Anh tên là Jose. Cái tên rất thường của người Mễ, và hầu như người Mễ nào tôi quen biết mà tên Jose cũng hiền lành, tốt bụng như thánh Jose mà chúng ta đi thành phố nào cũng hay gặp đường San Jose. Nhưng có một đêm ngoài hồ với anh tôi mới biết rõ hơn về anh và việc câu cá của anh. Thì ra anh ở nhà là cái nông trại nhỏ gần hồ này nên anh đặt bẫy lồng để bắt chuột sống, dùng chuột sống làm mồi để bắt rắn sống cũng bằng bẫy lồng lớn hơn. Cuối cùng là dùng rắn sống để câu cá bự. Tôi hỏi anh,
“Tại sao anh lại dùng thịt rắn làm mồi câu cá?”
Anh nói: “Cá nhỏ thấy rắn thì chạy, nhưng cá lớn thích ăn thịt rắn nhất vì thịt rắn sống rất tanh, và với người câu cá thì thịt rắn là mồi câu số 1 vì giữ được mùi tanh trong nước rất lâu…”
Đúng là đi một ngày đàng học một sàng khôn. Anh ta bắt rắn trong lồng như lấy đồ trong túi áo ra, chẳng sợ rắn cắn hay sao ấy! Sau đó cắt khúc dài bằng ngón tay, móc vào những cái lưỡi câu to như câu cá biển. Bốn cây cần câu của anh như những cây cột đèn, tôi nghĩ chỉ có sức anh mới quăng nổi cần câu dài và nặng nề này. Anh cắm bốn cây cần vào bốn góc thùng xe truck F150 Ford của anh (vì câu đêm thì cảnh sát cũng không làm khó vì cấm lái xe vô bãi câu). Từ đó, giao cho con chó vĩ đại của anh canh bốn cần câu, chừng cá cắn câu thì nó sủa vang. Chúng tôi đi đốt đống lửa cho bớt thấy hoang vu trong lòng đêm và cả lòng người.
Một chuyến câu đêm với người bạn Mễ khó quên không vì bia lạ, mồi câu lạ, cách câu lạ… mà sự khó quên vì người bạn xa lạ, khác màu da tiếng nói, nhưng cách sống của anh ta đã để lại trong tôi một hình ảnh lạ về cuộc đời. Trong màn đêm mênh mông bên bờ ảo vọng vì tiếng sóng huyễn hoặc, vầng trăng khuya không biết về đâu cho hết đêm dài nên cứ treo trên đầu hai gã cô đơn một nỗi chênh vênh vô bờ bến, gió goá phụ tam bành giận giữ rồi lặng tờ về sáng như một ca nương khi nhan sắc phai tàn…
Tôi còn lại lòng tin của Jose vào Đức Chúa như một thèm khát của tôi về niềm tin khi nghe anh tâm sự với tôi lúc nửa đêm “Tôi là Mễ lậu thời xưa, thời tôi qua Mỹ dễ hơn bây giờ cả ngàn lần. Tôi tính qua Mỹ chơi với bạn bè một chuyến cho biết rồi về, nhưng không ngờ có việc làm nhiều tiền quá nên tôi ham quá mà ở lại, tôi thành Mễ lậu. Tôi cũng không biết là mình ham tiền hay mê người, là con gái của ông chủ nông trại mà tôi làm việc với các bạn tôi. Con gái của ông chủ nông trại là người Mỹ trắng, cô ấy thương tôi cũng bằng với tôi thương cô ấy. Cô ấy biết là gia đình cô ấy không đồng ý cho cô thành hôn với tôi vì tôi là Mễ lậu. Nên cô quyến định có bầu, sinh con với tôi, buộc gia đình cô ấy chấp nhận. Tôi thì đoán trước, nói trước với người yêu của tôi là khả năng chúng ta bị đuổi khỏi nông trại cao hơn được gia đình chấp nhận, nhưng cô ấy chấp nhận trả giá. Thế là chúng tôi bị đuổi ra khỏi nông trại. Tôi đi làm thuê bất cứ việc gì có người mướn trừ trộm cắp và giết người. Gia đình tôi bên Mễ mang ơn Thiên Chúa cho không nghèo, cha mẹ tôi chu cấp cho vợ tôi đi học để làm y tá như cô ấy mong muốn trở thành. Ngày vợ tôi tốt nghiệp y tá thì con gái tôi cũng ra đời. Tạ ơn trên cho chúng tôi đủ sống tới con gái tôi đã 5 tuổi và đứa con trai tôi được 2 tuổi thì vợ tôi qua đời vì bệnh ung thư. Tạ ơn Chúa ban cho con gái tôi nay đã 25 tuổi. Nó có một gia đình hạnh phúc với hai đứa cháu ngoại của tôi. Tạ ơn trên giữ gìn con trai tôi sau 4 năm trong quân đội Hoa kỳ. Nó thoát chết nhiều lần với một đức tin duy nhất là Thiên chúa đã giữ gìn nó để làm người phụng sự. Nay nó quyết định giải ngũ và đi học để làm linh mục. Mẹ tôi bên Mễ đã rất già nên vui sướng tới độ chịu không nổi, mẹ tôi theo Chúa… Anh có thấy ai chết rồi mà miệng vẫn còn cười? Cha tôi không qua Mỹ mà giao hết chuyện làm ăn của ông bên Mễ cho thằng cháu rể là chồng của con gái tôi, nó là người Mỹ trắng tử tế nhất, y như cha mẹ nó. Tạ ơn Chúa ban phước, không còn khoảng cách trong hai gia đình nội ngoại; không còn khoảng cách trong tâm tư hai đứa con tôi càng khả kính Thiên chúa…”
Jose đi lấy thịt nai khô trong xe ra nướng cho tôi ăn, anh ấy kể tiếp, “Từ ngày vợ tôi qua đời. Tôi ngủ ngoài hồ này bất cứ khi nào có thể vì trước đó gia đình tôi cũng hay cắm trại đêm ngoài hồ này. Sinh nhật một tuổi của con trai tôi ngay nơi chúng ta đang đứng. Mọi người tham dự sinh nhật ra về, còn gia đình tôi ngủ lều đêm đó tại đây. Rất vui. Giờ thì vợ tôi đã theo Chúa, con cái cũng ở xa, thỉnh thoảng chúng mới về thăm tôi khi chúng có thời gian…”
…
Jose khuất vào vạt rừng ra bãi đậu xe. Tôi còn nhớ hôm câu đêm với anh tới 5 giờ sáng. Câu được ba con cá catfish bự ơi là bự với một con crappie chừng 4 pounds. Tôi lấy con crappie về ăn vì cá đó không tanh, Jose chở 3 con catfish lớn tới nhà thờ của người Mễ cho các cụ già đi lễ sớm 5 giờ sáng, các cụ xẻ thịt chia nhau trong niền hân hoan Tạ ơn Thiên Chúa ban cho lương thực hằng ngày. Và chia tay hôm nay cũng không khác lắm, đêm qua anh câu được ba con catfish nhỏ hơn lần câu chung trước đó, nhưng cũng thuộc loại cá lớn. Anh cũng chở ra nhà thờ… bỗng tôi thấy chạnh lòng khi nghĩ tới đêm qua anh đi câu không ai hay, sáng nay anh về nhà cũng không ai biết.
Còn hai người nữa cũng đi không ai hay về không ai biết ở bãi câu này. Tôi sẽ cố gắng viết về họ trước mùa đông khép lại mùa câu năm nay.
-
Robert
Ông Robert già khằn tới nỗi con cò già nhất hồ cũng chịu thua ông. Là một ông già người Mỹ trắng, gầy, và nhìn ông đã thấy người mới bệnh dậy. Tôi đang câu cá với mấy người bạn vào giấc 8 giờ tối, bỗng nghe tiếng máy xe như xe máy cày, máy ủi đất gì đó - nổ bành bành sau lưng. Nhìn lại, thấy ông già Mỹ trắng mà tôi không đoán ra được ông bao nhiêu tuổi, ông lái chiếc xe Kawasaki 4 bánh của người đi săn; ông không đi câu cá mà đi nhặt rác. Ở cái bãi câu này có thể nói là bãi câu tự phát do những người thích câu cá yên lặng và vắng vẻ nên tự băng qua vạt rừng ra bờ hồ mà câu. Thành phố không phục vụ chòi nghỉ mát, lò nướng, nhà vệ sinh và thùng rác…
Thế là nơi đây không có Mễ vì người Mễ họ thích đưa cả gia đình ra hồ chơi cả ngày cuối tuần, họ thường kết hợp câu cá, bơi lội, nướng thịt, uống bia và mở nhạc lớn nên họ thường chọn khu bờ hồ được thành phố phục vụ những cơ bản kể trên như chòi che nắng che mưa, nhà vệ sinh và thùng rác. Vậy cái bãi câu phải băng qua vạt rừng nắng ngứa mưa sình này sẽ có những ai? Chắc chắn là những cần thủ thứ dữ và thường là những người trầm lặng, và những người thuộc loại này thì đi câu họ chỉ đem theo chai rượu nhỏ trong túi áo để chống lạnh, khô bò để đưa cay và cũng đỡ lòng đêm hôm khuya khoắt. Ở đây thỉnh thoảng cũng có người tắm nhưng thường là một đôi trai gái người Mỹ trắng, họ thích tận hưởng không gian hoang dã và sự yên tĩnh hay họ ghét những đôi mắt không biết điều ở chốn đông người. Thỉnh thoảng cũng có một gia đình nhỏ của người Mỹ trắng gồm hai vợ chồng với một hay hai đứa con nhỏ, họ muốn để lại kỷ niệm gia đình cho các con của họ về sau. Và những người này luôn có đem theo túi rác để thu dọn rác trước khi họ ra về. Họ đem rác về nhà là giấy chứng nhận quốc tịch Mỹ đích thực hơn cả cái Passport USA.
Vậy rác từ đâu có để ông già phải đi lượm rác? Có thể nói hầu hết là rác của người Việt chúng ta. Ngoại trừ một nhóm Mỹ đen hư hỏng là những cậu nhỏ cô nhí nhưng đã xì ke ma túy, rượu bia và chửi thề leo lẻo. Họ đưa nhau ra đây để tránh tầm mắt của cảnh sát mà đàng đúm, phê chất gây nghiện, hôn hít như chưa bao giờ. Nhưng họ chơi ác với dân câu nhất là họ uống cho đã rồi xếp chai bia, chai rượu ra để chơi bắn súng, vì thế cái bãi câu đầy mảnh chai.
Trở lại với người Việt của chúng ta thì mấy cha con đi câu với nhau, cả gia đình vào hai ngày cuối tuần cũng có, mấy người bạn làm chung hãng đi câu với nhau. Họ thường gôm lại một đống rác trên cỏ khi ra về là vỏ chai bia, những hộp xốp đựng thức ăn mang theo, nhiều túi ny-lon chợ vì họ đem ra hồ đủ thứ, tới cả hũ mắm tôm cũng ra hồ để nhúng mồi câu cho nó thúi thiệt thúi thì câu catfist mới phê. Thế rồi đống rác nhìn theo họ ra về như thiền sư nhìn đá cuội cũng cần có nhau, sao người ta hờ hững với đồng loại đến thế. Nên thời gian, mưa nắng chứng minh được ở đâu có người Việt nói riêng, thêm mấy thằng Lào xả rác mùa dịch là bao tay cao su với khẩu trang xanh cả bãi câu nên nói chung là người châu Á tới đâu thì ở đó nhiều rác. Hãy nhìn túi ny-lon bay và vướng vào những bụi rậm như cờ hoa, toàn túi ny-lon của mấy cái chợ Việt nam trong vùng. Hãy nhìn chỗ câu là biết một ông Việt nam đã ra về vì nơi ấy có cái vỏ chai nước lọc nhưng đựng cà phê - còn một chút, bao thuốc lá là thuốc 555 hay con mèo từ Việt nam gởi qua, bán lậu ngoài những khu thương mại của người Việt thì chối cãi sao được là rác của người khác, dân tộc khác. Không thể nói khác là người Việt thông minh, tính toán giỏi; nhưng chỉ giỏi tính được tới cỡ lấy cái chai nước lọc đã uống hết, đựng cà phê đem đi câu cá. Uống xong bỏ luôn khỏi rửa, khỏi mất công đem về; đem theo chút gì ăn bằng hộp xốp, lon nhựa togo của tiệm phở, ăn xong cũng khỏi rửa, khỏi đem về; Còn việc rác nhựa, túi ny-lon làm hại môi trường hay hủy hoại thủy sản thiên nhiên dưới hồ là việc của người Mỹ, nước Mỹ, chính phủ Mỹ lo, không mắc mớ tới người Việt.
Nói chuyện dân ta gan dạ anh hùng, siêu việt trí tuệ thì đã bốn ngàn năm nên ai cũng bỏ nước ra đi, chỉ mỗi anh tàu khựa là siêu gan dạ, siêu anh hùng, siêu siêu trí tuệ hơn cả Việt nam nên ngày đêm rình mò từng tấc đất trên cạn, tấc nước dưới biển để nhào vô cái giuộc môi hở răng lạnh với nhau.
Tôi buông câu để chụp hình ông già Robert vì hình ảnh ông đi nhặt rác ngoài hồ hoang vào một hoàng hôn đã đẹp như nước Mỹ sóng gió, nghe ông trò chuyện với ông bạn tôi càng cảm kích tấm lòng của ông đẹp như lá cờ hoa của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ…
Ông bạn tôi cũng ngưng quay cần câu để hỏi thăm ông già Robert vì họ quen biết nhau chắc là đã lâu, “ Chào Robert, chào ông bạn thân nhất của tôi. Ông khoẻ không? Lâu rồi không thấy ông ra đây câu cá?”
“Chào ông bạn già Việt nam. Tôi khỏe hơn tôi nghĩ, còn ông?”
“Tôi rất khoẻ. Tôi và nhiều người hay câu cá ở đây thường nhắc tới ông…”
Ông già Robert rất cảm động khi nghe ông bạn tôi nói có nhiều người câu cá ở đây nhắc tới ông. Ông nhìn bầu trời chốc lát, thở dài rồi mới nói với ông bạn tôi, “Tôi không câu cá được nữa rồi, từ lần tôi bệnh vào năm ngoái. Sau đó, tôi phải vô viện dưỡng lão luôn, nên các bạn câu cá không còn thấy tôi ra đây nữa…”
“Vậy ông ở trong viện dưỡng lão có tốt không?”
“Mọi người rất tốt với tôi, chỉ có tôi không tốt với tôi vì lúc nào tôi cũng muốn ra khỏi cái chỗ toàn người già. Tôi muốn đi câu cá. Nhưng họ chỉ cho tôi ra ngoài mỗi sáng chừng một lát để tắm nắng. Tôi biết làm sao hơn là tự nói với tôi: Hôm nay trời đẹp quá, đi câu cá. Vậy là tôi quăng cần, tôi quay ổ quay thật nhanh cho cá lớn ăn đuổi, giật mới sướng tay. Tôi mệt. Tôi ngủ trên ghế bố phơi nắng. Tôi thức, hoặc bị đánh thức để vô ăn trưa. Tôi buồn. Hôm nay trời đẹp quá mà câu không được con nào. ”
Ông bạn tôi nói, “Ông có thể câu cá ngay bây giờ. Câu cá thật. Đúng là câu cá. Ông dùng cần câu của tôi đi. Tôi với ông là bạn thân với nhau mà. Tôi lại có sẵn tới ba cây cần câu nên nhường cho ông một cây. Mau xuống xe đi Robert. Câu cá với tôi cho vui…”
Ông ấy xuống xe. Tiến về phía bờ hồ. Cầm cây cần câu của ông bạn tôi lên tay ông. Ông ngắm nghía cây cần câu. Nhìn ra hồ thật lâu. Rồi lại ngắm nghía cây cần câu như nói lời chia tay thì thầm. Bàn tay già nua run rẩy của ông sờ lên cây cần câu, mân mê cái ổ quay như vĩnh biệt một tình yêu thầm lặng trong ông. Ông xúc động nói với ông bạn tôi, “Trong viện dưỡng lão tôi ở có mấy người chết và nhiều người bị dương tính với coronavirus nên tôi mới được con gái tôi cho về nhà ở tạm vài tháng. Căn nhà của tôi ngoài đầu đường này tôi đã cho lại con gái tôi. Nên nay nó cho tôi về nhà nó ở tạm. Giờ thì dịch bệnh cũng bớt nhiều rồi, tôi phải trở lại viện dưỡng lão vì nó không thể chăm sóc cho tôi ở nhà được. Tôi còn được vài hôm tự do trước khi trở vào viện dưỡng lão. Tôi dành hết thời gian ra đây nhặt rác vì tôi muốn cái bãi câu này đẹp hoang dã và sạch mãi mãi. Tôi càng không muốn những cháu bé tắm hồ lên, chúng hay rượt đuổi nhau bằng chân trần trên bãi cỏ, và con gái tôi đã bị đứt chân một lần khá nguy hiểm vì mảnh chai của những người thiếu tử tế đã chơi bắn súng, bắn vỏ chai ở bãi câu này…
Thôi anh bạn thân ạ! Anh câu cá đi. Tôi đi nhặt rác. Anh câu cá cho thật to, và tôi nhặt rác cũng cho thật nhiều vì chúng ta không còn thời gian nhiều nữa. Anh hãy nhìn mặt trời lặn kìa, chỉ nửa tiếng nữa là biến mất ở chân trời, như chúng ta vậy!”
Ông ấy làm công việc ông ấy nói với ông bạn tôi, nhưng ông bạn tôi không làm công việc ông ấy yêu cầu là câu cá lớn. Một ông già Quảng tần ngần nhớ biển đứng ngắm hồ xứ lạ. Nhìn mặt trời xa xứ ở xứ xa. Tôi thấy lưng ông oằn xuống vì trái tim phía trước quá nặng. Ngày ông đi không ai biết vì có người biết thì làm sao ông đi được bởi ông vượt tới hai lần. Lần đầu vượt trại tù cải tạo, thoát rồi mới vượt biên. Nhưng thoát được lần sau để đến Mỹ thì đã coi như ông về không ai biết vì sớm muộn cũng tới một ngày ông câu cá như ông Robert bây giờ… hôm nay trời đẹp quá mà không câu được con nào hết.
Tôi chào ông Robert lần đầu cũng như lần cuối khi ông chia tay ông bạn tôi để ra về. Ông ấy cũng rời quê nhà không ai biết mãi bên Pennsylvania từ khi còn trẻ. Nay ông chuẩn bị về nơi gió cát cũng không ai hay vì ông không có anh chị em, cha mẹ thì đã qua đời…
-
Thiện
Sao nhìn quanh nỗi cô đơn của mỗi người lại thấy nhiều người đi không ai biết về không ai hay trong cuộc sống hối hả nhưng cũng rất thờ ơ bây giờ. Tôi lại đi câu không ai biết lúc năm giờ sáng, ra bãi câu còn chưa tỏ mặt người. Con cò già đứng suốt đêm thâu bên đời hiu quạnh, không biết đó là nỗi khổ đau hay niềm hạnh phúc vì chưa từng thấy con cò mái nào bên cạnh nó. Nó hiện thân cho nỗi niềm biết tỏ cùng ai; nó hiện thân cho thời đại đi không ai biết về không ai hay. Tôi cũng không có gì vội nên ngồi xuống cái thùng câu kéo theo mà nghỉ chân, ngắm mặt hồ về sáng lăn tăn sóng, cá đớp bóng đòi ăn sớm hay chết vội cho rồi…
Bỗng tiếng chân người, tiếng đồ câu đụng chạm theo bước chân đi của ai đó phía sau lưng. Tôi quay lại chào buổi sáng người không quen biết ấy, nhưng không có hồi âm.
Một ngày mới bắt đầu với người thanh niên câu cá bên cạnh không thiện cảm. Tôi đoán anh ta người Tàu vì người Việt ở đây khá khắt khe từ ánh nhìn đến thái độ với người Tàu nên hai nhóm người này không vui vẻ khi tiếp xúc nhau. Nơi đây còn có ông già người Đại hàn và một ông già người Đài loan hay đi câu sáng sớm, tôi đều quen biết họ và rất vui vẻ khi gặp nhau. Không biết hôm nay từ đâu tới một anh Tàu khựa, mặt cứ lì lì như chì gặp nước mặn.
Thế rồi mặt trời lên. Giờ cá ăn thì bận rộn vô cùng, trở tay không kịp móc mồi, gỡ cá cắn câu vì tôi câu 5 cần, câu vậy cho toát mồ hôi dù sáng sớm là cách tập thể dục của tôi. Nhìn sang anh bạn Tàu cũng câu 5 cần, nhưng anh ta chỉ xuống được 2 cần còn 3 cần không có mồi. Anh đi chài loanh quanh không có cá con… Mà ai đi câu thì sớm hay muộn cũng sẽ biết đôi điều quái dị, quái đản của loài cá. Khi cá không ăn thì mồi ngon cách mấy cá cũng không ăn. Thậm chí các loài cá đều không ăn như chúng đang tổ chức một cuộc biểu tình tuyệt thực dưới hồ không bằng. Rồi khi cá ăn thì ăn đồng loạt, các loài cá đều cắn câu. Thêm trò quái qủy của cá là khi thì chúng ăn mồi giả chứ mồi thật lại không ăn, và khi ăn mồi thật thì lại có lúc ăn mồi tôm chứ không ăn mồi cá con… Tóm lại là con cá khó chìu như con gái, con gái nói có là không nên con cá nói không là có, chẳng ai biết đâu mà rờ… Nhưng điều có thật là cá chỉ ăn mỗi chập hừng đông tới mặt trời ló dạng là thôi. Khi ánh mặt trời đã chiếu xuống nước sáng choang là chúng vọt ra xa, nơi sâu để ẩn thân và tránh nóng. Vậy giờ thiêng để câu mà không có mồi câu thì coi như toi một chuyến đi câu. Tôi không có thiệm cảm với người bạn trẻ đang lúng túng với việc chài mồi không có mà cá đang ăn mạnh. Tôi thấy mình nhỏ nhoi, tầm thường hơn cả con cò già đang nhìn khinh bỉ hai con người mà đối xử với nhau còn tệ hơn con cò đứng suốt đêm nên sợ đất đau nên nó đứng một chân thôi! Tôi nói với anh bạn trẻ khi trong lòng tôi nghĩ anh ta còn nhỏ tuổi hơn cả con mình. “Bạn có thể dùng mồi câu của tôi vì cá đang ăn mạnh, chỉ chừng nửa tiếng nữa là cá hết ăn…”
Tôi nói tiếng Anh nên anh ta cũng cảm ơn bằng tiếng Anh. Nhưng khi sang thùng mồi câu của tôi để bắt mấy con cá mồi, anh ta hỏi tôi, “Chú là người Việt hả?”
“Sao cháu nghĩ chú là người Việt?”
“Cháu xin lỗi. Sáng sớm chú chào cháu: Good morning. Cháu nghĩ chú là người Tàu nên cháu không trả lời…”
“Chú gặp ai cũng chào vì người Mỹ đi bộ thể dục ngang nhà chú, họ đều chào chú, mà có quen biết gì đâu? Chú thấy cái văn hoá đó của người Mỹ là đáng học vì nó văn minh, rồi chú thành quen. Ban sáng, chú lại nghĩ cháu là người Tàu, nên người ta chào mình buổi sáng mà không chào lại…”
“Cháu ghét Tàu cộng. Cháu xin lỗi chú…”
“Thôi về câu đi, chú cháu mình nói chuyện sau; để cá hết ăn bây giờ…”
…
Anh bạn trẻ bắt hai con mồi, nhưng con nhà Việt nam nên anh cắt làm tư chứ không câu nguyên con. Vậy là anh ta được 4 con cá bass trộng trộng. Rồi xin nữa thì ngại, mà không xin thêm thì tiếc cá đang ăn mạnh, quăng cần ra chưa căng dây thì cá đã đớp mồi. Tôi quên hết bực bội ban sáng khi chào buổi sáng anh ta, trong mắt tôi chỉ có đứa cháu trai hiền lành, thanh niên mà dậy sớm được để đi câu thì thằng này không tệ; lại được phép bắt ít mồi về câu, nhưng chỉ bắt hai con cá mồi trong thùng mồi có tới trăm con. Nên tôi nói với anh bạn trẻ, “Cháu cứ qua lấy mồi của chú câu đi. Hết mồi tươi thì chú còn mồi đông lạnh trong thùng đá. Phải nhanh tay lên chứ mặt trời ló dạng là cá chuồn ra xa bờ hết đó!”
Thằng nhỏ như buồn ngủ gặp chiếu manh. Nhưng bây giờ nó cắt con mồi ra làm tư…
Tôi nói, “Cháu cắt miếng mồi nhỏ như hạt bắp thì làm sao con cá nó thấy?”
“Được mà chú. Hồi cá chịu ăn thì mồi nhỏ cách mấy nó cũng ăn…”
…
Hai chú cháu tôi câu miệt mài tới 8 giờ sáng. Cá trộng, cá lớn trốn ra nước sâu hết rồi, chỉ còn cá nhỏ rỉa mồi nhiều hơn ăn. Nó nói với tôi, “Cháu dẹp bớt hai cần chú ơi! Câu 5 cần đuối thiệt. Chú câu 5 cần hay đó, cháu tưởng chú không xuể, nhưng chú khoẻ mà nhanh nữa…”
Tôi cũng dẹp bớt ba cần nhỏ, chỉ câu hai cần lớn thôi để theo lũ cá lớn đã ra xa bờ… Đã có thời giờ ngồi nghỉ chân chờ cá cắn câu, uống ly nước trà xanh và ăn sáng. Có gì ăn hay uống được cũng chia đôi cho người bạn trẻ. Thằng nhỏ mừng ra mặt, “Hôm nay con hên thiệt. Chài không có mồi mà lại câu được quá trời cá, còn được ăn sáng ngoài hồ, uống nước trà ngon thiệt…”
“Chú câu ở đây cũng thường lắm, mà sao chưa bao giờ gặp cháu? Cháu ở đâu?”
“Dạ, cháu ở gần hồ 30 nên câu hồ 30 cho đỡ hao xăng chạy lên hồ này hơi xa. Nhưng bây giờ người ta không cho câu hồ 30 nữa vì xây dựng cái gì đó. Người ta rào bãi câu lại hết rồi!”
“Ờ. Chú có nghe nói. Nhưng cũng lâu rồi, chú không câu hồ 30. Ngoài đó nhiều Mỹ đen quá! Câu mà cứ phải coi chừng đồ nghề làm mất hứng…”
“Tại thấy chú là người lạ nên tụi nó mới làm vậy! Chứ con quen mặt thì không sao!”
“Con khỉ. Cần câu của mày có mấy chục bạc thì tụi nó lấy làm gì? Bán ai mua? Thử cần mấy trăm một cây thì tụi nó tha cho mày chắc?”
“Chú nói có lý. Con không nghĩ tới tại thấy tụi nó không làm gì con. Đám Mễ thì có ỷ đông hiếp yếu với tức con câu có cá mà tụi nó thì không nên kiếm chuyện… Con dựa hơi đám Mỹ đen, hôm nào được nhiều thì cho tụi nó mấy con để nướng ăn chơi nên tụi Mễ cũng không làm gì con, Mỹ đen thì như bạn.”
“Biết sống quá ha! Năm nay con bao nhiêu tuổi rồi?”
“Dạ. Con hai mươi bốn, đang học năm thứ hai.”
“Mày học kỹ quá vậy? Người ta 22 tuổi là ra trường rồi. Mày hai mươi bốn mới năm thứ 2.”
“Con là du sinh mà chú. Có học tiếng Anh trong nước, nhưng qua đây chịu sao nổi, phải học lại tiếng Anh thôi…”
“Ừm. Vậy tình hình mùa dịch này thì bây giờ cháu học hành ra sao?”
“Dạ, học online hết chú ơi!”
“Nếu học online hết thì sao cháu không về nhà, về Việt nam cho ba mẹ cháu đỡ chi phí ăn ở của cháu bên Mỹ?”
“Dạ. Con cũng nghĩ như vậy, nhưng không được chú ơi!”
“Không có tiền để về hả?”
“Dạ đúng. Nhưng có tiền thì con cũng không muốn về nữa…”
“Sao vậy? Sao không muốn về nhà?”
“Dạ… con đâu còn nhà để về.”
“Chú xin lỗi…”
“…”
Chúng tôi chia tay không mấy vui sau một buổi câu được cá. Móc bóp còn được ít tiền, tôi cho thằng nhỏ ba tờ hai chục đô la, bảo nó dằn túi, đổ xăng, chạy lên hồ này câu cá với chú cho vui… Nó nhất định không lấy. Cử chỉ, thái độ của một đứa trẻ ngoan, con nhà có giáo dục gia đình khác hẳn trẻ nhà giàu nhưng hư hỏng, hay trẻ bụi đời. Nó chỉ xin số điện thoại để khi nào cháu đi câu hồ này, cháu sẽ gọi chú trước… Tên người gọi hiện lên điện thoại của tôi. Thằng bé tên Thiện, thật đúng với con người nó.
Tuần sau lại gặp nhau và có hẹn trước nên tôi đem theo nhiều thức ăn, thức uống, mua nhiều mồi câu vì người bạn trẻ này đi câu phải tự chài mồi mà câu chứ không ra tiển mua mồi câu cho nhanh gọn lẹ…
Lập lại một buổi câu sớm từ chưa tỏ mặt người, nhưng thân tình đã tỏ lòng nhau. Tôi hài lòng với thằng bé biết nghe lời, nó không phì phèo thuốc lá nữa vì tuần trước tôi đã khuyên nó bỏ đi. Cháu còn trẻ lắm nên không nên dính vô thuốc lá vì hai lý do: Thứ nhất là sức khoẻ về lâu về dài; thứ hai là lý do tài chánh. Thuốc lá mắc quá trong hoàn cảnh sinh viên ít tiền thì tiền nên dành để mua thực phẩm mới đúng.
Lại chia tay như lần trước khi mặt trời đã lên cao, khác chăng là hôm nay không có cá vì thời tiết quá nóng nên cá không vô bờ. Thằng bé miễn cưỡng nhận mấy chục bạc tôi cho để đổ xăng vì tôi hăm dọa, cháu không nhận thì đừng gọi điện thoại cho chú nữa…
Đường về nhà tôi không xa hồ câu cá lắm, nhưng cả cuộc đời dài của tôi như hiển hiện qua thằng bé đi không ai biết về không ai hay. Giọt nước mắt người bạn trẻ long lanh tuyệt tác khi nói về hoàn cảnh vì giọt nước mắt ấy sẽ làm cho một con người cứng cỏi lên để nó chảy vào trong chứ không loang ra ngoài vô ích trước dòng đời. Hôm nay tin chú nó mới dám nói, “Con qua Mỹ 5 năm rồi, hồi đi con mới 19 tuổi. Ba con làm tài xế, chạy mướn xe đò cho người ta ở Xuân Lộc, mẹ con đi dạy học cấp I. Nhưng sau khi con đi du học thì ba con bị mất việc tài xế vì xe đò không cạnh tranh lại xe nhỏ chạy tốc hành bây giờ. Ba mẹ con bán nhà để mua cho ba con chiếc xe van, ra làm ăn riêng. Gia đình con dọn về ở ké nhà bà ngoại dưới Định quán. Nhưng không được lâu thì xe ba con gây tai nạn, phải bồi thường cho người ta. Ba mẹ con trắng tay… Chuyện nhà con tiếp theo buốn lắm chú ơi! Ba con thất chí nên cứ rượu chè, mà rượu chè thì đâu ai có xe còn dám giao cho ba con cầm lái. Ba con bây giờ không làm được gì nữa vì nghiện rượu và sức khoẻ suy tàn. Mẹ con lãnh lương giáo viên thì sao lo nổi cho ba con với hai đứa em con. Bà ngoại con đã cho tới tiền để dành mua hòm chôn, làm đám ma của ngoại cũng không giúp được sự thay đổi nào…
Mấy năm nay, con cứ nói với mẹ con là con vừa làm vừa học bên đây. Con sống được nên gia đình không phải lo cho con. Nên 5 năm trời mà con mới học được năm thứ 2 vì khi không có tiền để đóng tiền học, lúc thì phải bỏ học để đi làm, con phụ mẹ con những lúc nhà ngặt nghèo quá chứ mẹ con lo không nổi gia đình. Nhưng từ hồi dịch bệnh lan tràn tới bây giờ con cũng không giúp được mẹ con gì nữa vì con không có việc làm; hàng quán đóng cửa hết thì con đi làm thêm ở đâu được. Tụi con có bốn đứa, hiểu hoàn cảnh giống nhau nên kết bạn để nương nhờ nhau. Hiện giờ tụi con mướn một căn chung cư trong khu Mỹ đen nghèo dưới downtown, gần hồ 30 là rẻ nhất. Bốn đứa làm bất cứ việc gì có người mướn vì tiền thuê nhà là quan trọng nhất, sau đó còn nhiêu ăn nhiêu. Nhưng hiện tại chỉ có hai đứa có việc làm thêm ở tiệm giặt nửa buổi với tiệm ăn cũng nửa ngày vì chỉ bán togo nên nó đi làm chủ yếu là được nhà hàng cho thức ăn đem về. Một thằng đi dạy toán kèm trẻ cũng có bốn tiếng một tuẩn thì đâu được bao nhiêu. Nên tụi con bán xe ăn dần: đóng tiền nhà, tiền học, mua sách vở… bốn đứa bốn chiếc để đi học đi làm thì nay bốn đứa còn có một chiếc. Con biết câu cá nên đi câu sớm, phải về trước 10 giờ cho thằng đi dạy học chở thằng giặt ủi ra tiệm giặt, thằng phụ bếp ra nhà hàng. Tụi con ăn cá tới ngán nhưng cũng phải chịu thôi. Trời cho có cá ăn là mừng rồi phải không chú?”
“…”
Tôi nghĩ mãi về người bạn trẻ trong thời đại càng văn minh lên, những người đi không ai biết về không ai hay có độ tuổi càng trẻ hơn. Hay nói khác đi là cuộc sống bây giờ, người ta phải chịu lẻ loi từ khi được sinh ra. Lọt lòng mẹ đã ngủ riêng, biết lật, biết bò là đi nhà trẻ. Từ khi đi lớp 1 là đã xa gia đình vì 24 giờ chỉ về nhà, gặp người thân vài tiếng rồi đi ngủ để mai lại lên đường. Đến đứa con đi đại học là cha mẹ đừng mong nó trở về vì có về thì nó cũng đã không còn là nó nữa. May mắn cho nó, phước đức ông bà để lại, ơn trên ban cho… thì nó thành người hữu dụng cho xã hội; hay ngược lại là một tay xì ke ma túy, nát rượu từ khi chưa thành tài. Tệ hại hơn nữa còn rất nhiều trong cuộc sống phồn hoa đô hội, văn minh ầm ầm như sóng hồ trời giông, nhưng giông qua, sóng biến, bãi câu chỉ còn toàn là rác với cá con bị sóng đánh lên bờ nằm chết nắng ngây thơ…
Không phải hết du sinh đều là con cán bộ, chúng sống lố bịch với sự giàu có từ tiền cha mẹ chúng ăn hối lộ trong nước. Rất nhiều những cháu du sinh có cha mẹ và bản thân các cháu có tầm nhìn nên mưu cầu một sự thay đổi nếu được học hành ở nước ngoài. Và dĩ nhiên cái gì cũng có cái giá của nó, chỉ xin ơn trên ban cho những linh hồn nhỏ nhoi đã lẻ loi sự phi thường để thành người…
[2] Nhớ Tết ...
Phan
28/01/2022
https://vvnm.vietbao.com/a247639/nho-tet-
[3] Tiếng Chim Thiên Di Bay Qua Mùa Thu…
Phan
06/12/2019
https://vvnm.vietbao.com/a247369/tieng-chim-thien-di-bay-qua-mua-thu- 1.
Nhìn hai cây sồi cổ thụ ngoài ngõ cũng đủ biết căn nhà đã trả hết
nợ từ lâu. Hai cái xe Cadillac của người già không lên tiếng nhưng nói
biết bao điều về nước Mỹ. Khi còn trẻ thì người ta không có tiền để mua
những cái xe đắt tiền như Cadillac, Lincoln. Những cô cậu thanh niên mắt
sáng, chân vững tay nhanh, chỉ đứng nhìn theo những chiếc xe bóng
loáng, mạnh mẽ… rồi cúi mặt, lầm lũi chui vô những cái xe đã cũ kỹ lại
còn móp méo nữa thì mới đủ tiền mua để đi hoc, đi làm thêm kiếm sống khi
còn đang học. Cuộc đời tiếp nối sau khi ra trường là lập gia đình. Từ
đó nợ học, nợ nhà, nợ xe, con cái còn nhỏ… sẽ lấy hết thời gian và sức
lực của tuổi sung mãn. Ai may mắn lắm mới mua được cái xe mới cho vợ, dĩ
nhiên là loại xe thường thôi; anh chồng đi xe cũ của vợ thải ra như
luật bất thành văn ở Mỹ. Đến con cái trưởng thành, sống đời sống riêng
của chúng, không nhờ cậy cha mẹ nữa thì căn nhà cũng mới dứt nợ ba mươi
năm. Nó cũ kỹ cách mấy thì người chủ cũng không còn thời gian để trả nợ
căn nhà mới khác thêm ba mươi năm nữa nên đành ở vậy. Dọn dẹp những căn
phòng con cái không ở nữa. Cái gì cũng muốn bỏ vì không gì còn giá trị
với thời gian, hết nhu cầu sử dụng. Nhưng lại không bỏ được thứ gì ngoài
việc bỏ ra thời gian để lau chùi những báu vật cũ nát. Bởi khi thở dốc
phải ngồi nghỉ mệt thì nghe cái bàn học của con thỏ thẻ… con thương cha
lắm, nên làm sao bỏ được! Cây gậy chơi dã cầu của thằng con trai là tiền
thưởng cuối năm của cha ở hãng cũ, nó không ngờ được quà trong mơ còn
hơn cha nó không ngờ được tiền thưởng thay vì mất việc năm đó! Con thú
nhồi bông của đứa con gái đã như miếng giẻ rách không đáng để lau nhà,
nhưng là người bạn nhỏ trung thành nhất của con mình thì sao vứt đi cho
được khi nó đã già nua và lỗi thời, hư hao như bệnh tật chỉ người già
mới biết!
Thôi thì sửa sang, sơn phết lại trong ngoài căn nhà bỏ
thì thương mà vương thì tội để chuẩn bị cho một giai đoạn mới của cuộc
đời là về hưu. Không mua nhà mới là điều kiện huy hoàng để mua xe
Cadillac bóng loáng, máy mạnh như động cơ máy bay… thì mắt đã mờ, tay
chân chậm chạp. Nên hầu như những chiếc Cadillac trên đường đều chạy làn
xe sát với lề đường, tốc độ thường dưới cả tốc độ cho phép. Nếu người
lái khác có bực mình thì cũng sẽ nguôi ngay khi qua mặt được thì y như
rằng trong xe thổ mộ đó là một ông cụ hay một bà cụ.
Căn nhà cuối
phố chìm khuất dưới tàn cây rộng với ngõ vắng lơ thơ lá vàng bay. Bà cụ
Mỹ trắng thỉnh thoảng xuất hiện với tay trồng, tay nhổ những cụm hoa
theo mùa và cỏ dại. Ông cụ ngồi sửa máy cắt cỏ nhẩn nha như sợ hết việc!
Cái máy cắt cỏ cũng thuộc hàng đồ cổ như ông cụ vì nó không giống bất
kỳ cái máy cắt cỏ nào bên những nhà hàng xóm. Nó chỉ còn đó như để gợi
nhớ về dĩ vãng hơn là trình diễn sự mạnh mẽ và linh hoạt của những cái
máy cắt cỏ hiện đại. Nó còn đó để ông cụ có việc làm là sửa máy cắt cỏ
mỗi tuần, từ sáng tới chiều… rồi kêu mấy anh Mễ tới cắt vì nó có chịu nổ
máy cho đâu? Hôm nó nghĩ tình ông cụ người Mỹ và nó là máy Mỹ nên cuối
chiều mới nổ cho ông cụ vui thì ông cụ đã hết hơi; còn sức đâu mà cắt cỏ
nữa.
Thế là mùa hè, mủa cỏ từ khi ông cụ mua nhà, mua máy cắt
cỏ cứ lặng lẽ ra đi. Người đàn ông cơ bắp và siêng năng chăm sóc nhà cửa
còn đó nhưng không còn năng nổ và sung mãn như xưa khi ống khói lò sưởi
không còn được sơn mới, giăng đèn đón Giáng sinh nữa. Hôm nay mùa thu
đã vàng lá như hai ông bà cụ ở căn nhà cuối phố. Lá rụng vàng lối đi,
vàng thảm cỏ úa trước sân nhà. Ông cụ ngồi sửa cái máy thổi cỏ, chắc cụ
định thổi lá vàng tập kết trước nhà cụ quá nhiều vì nhà cụ cuối phố.
Nhưng cái máy thổi cũng thuộc hàng đồ cổ như cụ. Nó ho khục khặc vài
tiếng, rồi phun ra ngụm khói đen như bắn súng đại bác thời Washington
lập quốc Hoa Kỳ.
Ông cụ hết kiên nhẫn, lừ đừ đi lấy thơ ngoài
ngõ, nhưng lủi thủi quay vào vì thùng thơ trống không từ khi ông về hưu,
“những hẹn hò từ nay khép lại / thân nhẹ nhàng như mây…” Ông cụ ngồi
xuống cái ghế chân cung trước sân nhà, đong đưa một lát rồi ngủ ngon.
Những chiếc lá vàng rơi nhẹ tễnh trước sân nhà, gió mùa thu không giận
giữ lao xao, tiếng chim di khoan nhặt trên bầu trời trong vắt. Chiều lơ
thơ tóc trắng, bà cụ đứng nhìn ông ngủ. Chắc cụ bà đang chuẩn bị lễ tiệc
trong nhà. Tuần sau hãng xưởng đã bắt đầu nghỉ lễ Tạ ơn. Bà cụ ra
garage lấy đồ vật gì đó để trang hoàng nhà cửa, thấy ông cụ ngủ ngon nên
không đánh thức, chỉ cởi áo khoác của bà để đắp hờ lên ngực ông cụ, rồi
bà quay vào nhà. Mỗi lần thoáng thấy bà, tôi hay tưởng tượng ra hồi trẻ
chắc bà đẹp kiêu sa lắm; vì già rồi, tóc đã trắng phau nhưng phong cách
vẫn sang cả như người quyền qúy, nụ cười của bà ấm áp, bao dung khi
hàng xóm chào nhau độ lượng. Một bà cụ phúc hậu kiểu Mỹ.
Trong bóng đêm đương đại. Tôi nhìn ông cụ ngủ ngày dưới cái áo khoác tình nhân như ánh sáng cuối đường hầm, tới tia nắng cuối ngày khuất tán hai cây sồi cổ thụ.
2.
Căn nhà cuối phố sẽ sáng trưng đèn đuốc một vài hôm như năm ngoái. Rồi lại âm thầm như cũ khi không còn những chiếc xe xuyên bang vội vã đến và vội vã đi… để lại lề đường một quãng trống huơ như nỗi lòng người gia chủ sau khi tiễn bà con về, con đi. Còn bao lâu nữa cho ông bà cụ, còn bao lâu nữa có người hàng xóm mới, dọn vào căn nhà cuối phố… để ngồi trông ông cụ-tôi bên đây ngõ hẹp lẩm cà lẩm cẩm như ông cụ ở căn nhà cuối phố năm nay đã quá già; đã có lần tôi trò chuyện với ông cụ và nghe ông kể, ông sinh ra nơi đây, lớn lên cùng với đàn chó săn của cha ông. Ông thích theo cha ông đi săn heo rừng, chèo xuồng đi câu cá trong đầm lầy và đi bắn vịt trời trên những cánh đồng sau mùa gặt lúa mì… Tôi nhớ ông thở dài - như chuyện mới hôm qua.
Tôi cũng thích theo cha tôi đi bắn cò trên những cánh đồng. Những hôm cha tôi rỗi việc quân, ông lái cái xe Vespa, chở tôi đứng trong lòng cha. Hai cha con rong ruổi theo đường hương lộ mà hai bên đường mênh mông những ruộng lúa bát ngát. Khi cha dừng xe, tắt máy xe, chống xe lên cho vững vàng, rồi gác cây súng săn lên yên xe… Sau cha con tôi là xe mấy chú lính đi hộ vệ, mấy chú sẽ lội ruộng để nhặt xác những con cò to như con vịt chân dài, cổ cao. Mấy chú đem về làm món nhậu. Cha tôi không thích ăn thịt cò nhưng mấy chú sẽ ép ông thầy cho được một đũa, một chai bia… để cha tôi chê bia lạt, không hợp món, thì cha tôi mở tủ rượu tây của cha để tặng mấy chú lính hết mình với cha một chai rượu ngon… Chuyện của tôi cũng như chuyện mới hôm qua của ông cụ ở căn nhà cuối phố. Nhưng cha ông đã theo Chúa gọi bình an, cha tôi theo vận nước đã lao xuống mồ; hệ lụy đàn con tứ tán nổi trôi. Con tôi ngày nào còn không chịu là người Việt vì niềm tin nó sinh ra ở Mỹ thì nó là người Mỹ. Cho tới một hôm ở đại học về nhà nghỉ lễ cuối năm. Giới thiệu với người bạn Mỹ cùng về nhà tôi nghỉ lễ vì người bạn trẻ không có gia đình để về. Con tôi nói với bạn: Tao là người Mỹ gốc Việt vì cha mẹ tao là người Việt. Chưa bao giờ tôi nhớ quê hơn lần nghe con mình nói nó là người Việt. Ôi những đứa trẻ hôm nào đã thành thanh niên, thiếu nữ. Tất bật đi về với cái xe riêng chứ không còn co ro ngoài cột đèn với gương mặt chưa tỉnh ngủ mà chờ xe bus học trò. Rồi chúng đi nhiều hơn về như con ông cụ ở căn nhà cuối phố. Cả năm mới thấy họ về thăm cha mẹ vào dịp lễ cuối năm; thì cũng cả năm con tôi mới ghé qua nhà để tặng quà Giáng sinh cho cha với nhiều hơn năm trước là những lời dặn dò bảo trọng sức khoẻ…
Thỉnh thoảng gặp vài đứa trẻ của hôm nào trong xóm cũng về nhà thăm cha mẹ chúng còn ở đây. Những người cha trẻ, mẹ trẻ, và mấy đứa trẻ con của họ giống tôi mươi năm trước ở nơi này. Những người trong xóm nhưng lớn tuổi hơn cả ông cụ thì đã vắng bóng. Nhà họ đồi chủ. Con cái họ không về đây nữa…
3.
Rồi sẽ đến một hôm hai cái xe Cadillac dán bảng For sale, ước mơ từ thuở thiếu thời của một đời người trên nước Mỹ sẽ khép lại lặng lẽ như cô cậu thanh niên lặng lẽ chui vào cái xe tàn khi còn trẻ để thực hiện ước mơ thành hiện thực… khi đã già. Căn nhà cuối phố sẽ cắm bảng: garage sale, estate sale, hay moving sale gì đó, rồi huose for sale... Mấy mươi năm chuyện gì đã diễn ra trong căn nhà ấy ở mãi trong những bức tường chờ người yêu thương nó nhất đã không còn nữa. Con gái của ông bà cụ sẽ về thu xếp lại một lần cho cha mẹ, cho cả bản thân cô sẽ không về căn nhà cuối phố này nữa… chỉ có những mùa thu vẫn về, lá vàng rơi nhẹ trên cỏ uá vì gió thu không giận giữ, sợ thổi bay cái áo khoác của bà cụ đã đắp hờ lên ngực ông cụ ngủ ngày. Mùa thu qua đây vẫn nhớ ông cụ người Việt tôi chứ, không biết khi ấy linh hồn tôi đã về quê cũ tắm sông, bắt dế, đá banh… hay còn lang thang đi tìm những mùa thu đã thất lạc trong đời, những mặt người còn mãi trong tôi…
Tiếng chim thiên di bay qua mùa thu, chở theo những linh hồn phiêu bạt…
Phan
